宙斯苏醒后的严责与战局预言｜荷马《伊利亚特》第十五卷第1–66行希腊语原文·中文译文

αὐτὰρ ἐπεὶ διά τε σκόλοπας καὶ τάφρον ἔβησαν

然而，当他们越过逆木和壕沟

φεύγοντες, πολλοὶ δὲ δάμεν Δαναῶν ὑπὸ χερσίν,

纷纷逃跑，许多人倒在达那奥斯人的手下时，

οἳ μὲν δὴ παρʼ ὄχεσφιν ἐρητύοντο μένοντες

他们在战车旁停下并留在那里，

χλωροὶ ὑπαὶ δείους πεφοβημένοι· ἔγρετο δὲ Ζεὺς

因恐惧而面色惨白、战战兢兢。此时宙斯醒来，

Ἴδης ἐν κορυφῇσι παρὰ χρυσοθρόνου Ἥρης,

在伊达山顶，就在金宝座的赫拉身边。

στῆ δʼ ἄρʼ ἀναΐξας, ἴδε δὲ Τρῶας καὶ Ἀχαιοὺς

他一跃而起，站立起来，看见了特洛伊人和阿开亚人，

τοὺς μὲν ὀρινομένους, τοὺς δὲ κλονέοντας ὄπισθεν

一方陷入混乱，另一方即阿耳戈斯人则从后方追击

Ἀργείους, μετὰ δέ σφι Ποσειδάωνα ἄνακτα·

并驱赶着他们，在他们之中还有王者波塞冬。

Ἕκτορα δʼ ἐν πεδίῳ ἴδε κείμενον, ἀμφὶ δʼ ἑταῖροι

他看见赫克托耳躺在平原上，周围

εἵαθʼ, ὃ δʼ ἀργαλέῳ ἔχετʼ ἄσθματι κῆρ ἀπινύσσων

坐着他的同伴们，他因痛苦的喘息而神志不清，

αἷμʼ ἐμέων, ἐπεὶ οὔ μιν ἀφαυρότατος βάλʼ Ἀχαιῶν.¹

呕吐着鲜血，因为打伤他的并非阿开亚人中最软弱之辈。

τὸν δὲ ἰδὼν ἐλέησε πατὴρ ἀνδρῶν τε θεῶν τε,

人类与神明之父看见他便生出怜悯，

δεινὰ δʼ ὑπόδρα ἰδὼν Ἥρην πρὸς μῦθον ἔειπεν·

他极其严厉地怒视着赫拉，对她说道：

ἦ μάλα δὴ κακότεχνος ἀμήχανε σὸς δόλος Ἥρη

“无可救药的赫拉啊，确实是你那阴险的诡计

Ἕκτορα δῖον ἔπαυσε μάχης, ἐφόβησε δὲ λαούς.

使高贵的赫克托耳退出了战斗，并使军队溃散。

οὐ μὰν οἶδʼ εἰ² αὖτε κακορραφίης ἀλεγεινῆς

我确实不知道，你是否会再次因为这痛苦的恶行

πρώτη ἐπαύρηαι καί σε πληγῇσιν ἱμάσσω.

最先自食其果，而我将用鞭子抽打你。

ἦ οὐ μέμνῃ ὅτε τʼ ἐκρέμω ὑψόθεν, ἐκ δὲ ποδοῖιν

难道你不记得，当你被高高吊起，双脚

ἄκμονας ἧκα δύω, περὶ χερσὶ δὲ δεσμὸν ἴηλα

被我挂上两个铁砧，双手被戴上黄金的

χρύσεον ἄρρηκτον; σὺ δʼ ἐν αἰθέρι καὶ νεφέλῃσιν

坚不可摧的锁链之时？你被悬挂在虚空和云雾之中；

ἐκρέμω· ἠλάστεον δὲ θεοὶ κατὰ μακρὸν Ὄλυμπον,

巍峨的奥林波斯山上的众神极其愤怒，

λῦσαι δʼ οὐκ ἐδύναντο παρασταδόν· ὃν δὲ λάβοιμι³

却无法走到你身边为你解开。我所捉住的人，

ῥίπτασκον τεταγὼν ἀπὸ βηλοῦ ὄφρʼ ἂν ἵκηται

我都会将他从天阶上扔下去，直到他

γῆν ὀλιγηπελέων· ἐμὲ δʼ οὐδʼ ὧς θυμὸν ἀνίει

奄奄一息地落到地面。然而即便如此，我心中为神圣的赫拉克勒斯

ἀζηχὴς ὀδύνη Ἡρακλῆος θείοιο,

所感到的无尽痛苦也未曾消散，

τὸν σὺ ξὺν Βορέῃ ἀνέμῳ πεπιθοῦσα θυέλλας

你曾勾结北风，将暴风雨

πέμψας ἐπʼ ἀτρύγετον πόντον κακὰ μητιόωσα,

派往荒凉的大海，心怀恶意地加害于他，

καί μιν ἔπειτα Κόων δʼ εὖ ναιομένην ἀπένεικας.

随后又将他带到了人烟稠密的科斯岛。

τὸν μὲν ἐγὼν ἔνθεν ῥυσάμην καὶ ἀνήγαγον αὖτις

我将他从那里解救出来，并在他历经诸多磨难后，

Ἄργος ἐς ἱππόβοτον καὶ πολλά περ ἀθλήσαντα.

重新带回了牧马的阿耳戈斯。

τῶν σʼ αὖτις μνήσω ἵνʼ ἀπολλήξῃς ἀπατάων,

我要再次让你想起这些事，好让你停止你的欺骗，

ὄφρα ἴδῃ ἤν τοι χραίσμῃ φιλότης τε καὶ εὐνή,

看那爱恋与床榻是否对你有益——

ἣν ἐμίγης ἐλθοῦσα θεῶν ἄπο καί μʼ ἀπάτησας.

你从众神中走来，与我结合，并欺骗了我。”

ὣς φάτο, ῥίγησεν δὲ βοῶπις πότνια Ἥρη,

他这样说，牛眼睛的尊贵赫拉浑身战栗，

καί μιν φωνήσασʼ ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·

她对他说话，吐露了羽翼般的言辞：

ἴστω νῦν τόδε Γαῖα καὶ Οὐρανὸς εὐρὺς ὕπερθε

“现在，让大地、上面辽阔的天空，

καὶ τὸ κατειβόμενον Στυγὸς ὕδωρ, ὅς τε μέγιστος

以及流淌的斯提克斯河水见证，这在福乐的

ὅρκος δεινότατός τε πέλει μακάρεσσι θεοῖσι,

众神中是最伟大、最令人敬畏的誓言；

σή θʼ ἱερὴ κεφαλὴ καὶ νωΐτερον λέχος αὐτῶν

还有你神圣的头颅，以及我们

κουρίδιον, τὸ μὲν οὐκ ἂν ἐγώ ποτε μὰψ ὀμόσαιμι·

共同的洞房床榻——我决不会对着它们发虚妄之誓：

μὴ διʼ ἐμὴν ἰότητα⁴ Ποσειδάων ἐνοσίχθων

绝非由于我的意愿，震地神波塞冬

πημαίνει Τρῶάς τε καὶ Ἕκτορα, τοῖσι δʼ ἀρήγει,

才会去加害特洛伊人和赫克托耳，并向他们的对手提供援助；

ἀλλά που αὐτὸν θυμὸς ἐποτρύνει καὶ ἀνώγει,

而是他自己的心在激励和命令他，

τειρομένους δʼ ἐπὶ νηυσὶν ἰδὼν ἐλέησεν Ἀχαιούς.

他看见阿开亚人在船旁受苦，便生出了怜悯。

αὐτάρ τοι καὶ κείνῳ ἐγὼ παραμυθησαίμην

甚至对于他，我也愿意提出劝告，

τῇ ἴμεν ᾗ κεν δὴ σὺ κελαινεφὲς ἡγεμονεύῃς.

让他走向你——黑云之主所引导的地方。”

ὣς φάτο, μείδησεν δὲ πατὴρ ἀνδρῶν τε θεῶν τε,

她这样说，人类与神明之父便微笑起来，

καί μιν ἀμειβόμενος ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·

他回答她，吐露了羽翼般的言辞：

εἰ μὲν δὴ σύ γʼ ἔπειτα βοῶπις πότνια Ἥρη

“如果你此后，牛眼睛的尊贵赫拉，

ἶσον ἐμοὶ φρονέουσα μετʼ ἀθανάτοισι καθίζοις,

在永生众神中坐下，且与我心思一致，

τώ κε Ποσειδάων γε, καὶ εἰ μάλα βούλεται ἄλλῃ,

那么波塞冬，即便他极不情愿，

αἶψα μεταστρέψειε νόον μετὰ σὸν καὶ ἐμὸν κῆρ.

也定会立刻转变心意，顺从你我的心愿。

ἀλλʼ εἰ δή ῥʼ ἐτεόν γε καὶ ἀτρεκέως ἀγορεύεις,

但是，如果你所说确属真实与坦诚，

ἔρχεο νῦν μετὰ φῦλα θεῶν, καὶ δεῦρο κάλεσσον

现在就到众神中间去，把他们召到这里来——

Ἶρίν τʼ ἐλθέμεναι⁵ καὶ Ἀπόλλωνα κλυτότοξον,

让伊里斯和著名的神弓阿波罗前来，

ὄφρʼ ἣ μὲν μετὰ λαὸν Ἀχαιῶν χαλκοχιτώνων

好让伊里斯前往身着青铜铠甲的阿开亚人的军队中，

ἔλθῃ, καὶ εἴπῃσι Ποσειδάωνι ἄνακτι

去告诉王者波塞冬，

παυσάμενον πολέμοιο τὰ ἃ πρὸς δώμαθʼ ἱκέσθαι,

让他停止战争，回到自己的府邸；

Ἕκτορα δʼ ὀτρύνῃσι μάχην ἐς Φοῖβος Ἀπόλλων,

而让福玻斯·阿波罗去激励赫克托耳投入战斗，

αὖτις δʼ ἐμπνεύσῃσι μένος, λελάθῃ δʼ ὀδυνάων

重新注入力量，让他忘却痛苦，

αἳ νῦν μιν τείρουσι κατὰ φρένας, αὐτὰρ Ἀχαιοὺς

即那些现在折磨他心灵的痛楚；并让阿波罗击退阿开亚人，

αὖτις ἀποστρέψῃσιν ἀνάλκιδα φύζαν ἐνόρσας,

激起他们怯懦的溃逃，

φεύγοντες δʼ ἐν νηυσὶ πολυκλήϊσι πέσωσι

使他们逃跑并倒在佩琉斯之子阿基琉斯的

Πηλεΐδεω Ἀχιλῆος· ὃ δʼ ἀνστήσει ὃν ἑταῖρον

拥有许多横木的船只旁。而阿基琉斯将派他的同伴

Πάτροκλον· τὸν δὲ κτενεῖ ἔγχεϊ φαίδιμος Ἕκτωρ

帕特罗克洛斯出战，但他将被光辉的赫克托耳用枪刺死，

Ἰλίου προπάροιθε πολέας ὀλέσαντʼ αἰζηοὺς

在伊利翁城前，在他毁灭了许多年轻人之后，

语法注5 条

15.11ἐπεὶ οὔ μιν ἀφαυρότατος βάλʼ Ἀχαιῶν
缓叙法（litotes）的一个例子。通过说击中赫克托耳的“并非阿开亚人中最软弱之辈”，以此来强调他是被阿开亚人中最强大的战士之一（大埃阿斯）所击中的。
15.16οὐ μὰν οἶδʼ εἰ
由 εἰ 引导的间接疑问从句，跟在 οὐ... οἶδα 之后。字面意思是“我不知道你是否会……”，实际上作为一种讽刺和威胁的表达，暗示着“你必定会为你那痛苦的诡计自食其果”。
15.22ὃν δὲ λάβοιμι
表示过去重复动作的句式。关系从句中的祈愿语气 λάβοιμι 表示过去的泛指条件，与主句中带有反复后缀（-σκ-）的未完成过去时动词 ῥίπτασκον 相呼应。
15.41μὴ διʼ ἐμὴν ἰότητα
在强烈的誓言中，否定词 μὴ 与直陈语气（πημαίνει 即 πημαίνει）结合使用。它表达了坚决的否定性起誓：“绝非由于我的意愿，波塞冬才会去加害……”
15.55Ἶρίν τʼ ἐλθέμεναι
史诗方言形式的第二不定过去时主动语态不定式 ἐλθέμεναι 依赖于前文的命令式 κάλεσσον（召来），表示命令的内容或目的（“召唤伊里斯前来”）。

翻译：Gemini 3.5 Flash（2026-05-23 发布）・修订记录（1 处，最近 2026-09-21）

2026-09-21 AI校阅 — 注 1 处

urn:cts:greekLit:tlg0012.tlg001.humanitext-grc2:15.1-15.66