负伤诸王的商议与阿伽门农的撤退提议｜荷马《伊利亚特》第十四卷第1–76行希腊语原文·中文译文

Νέστορα δʼ οὐκ ἔλαθεν ἰαχὴ πίνοντά περ ἔμπης,

涅斯托耳虽然仍在饮酒，却未曾听漏这呐喊声，

ἀλλʼ Ἀσκληπιάδην ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·

于是他向阿斯克勒庇俄斯之子说出了有翼的话语：

φράζεο δῖε Μαχᾶον ὅπως ἔσται τάδε ἔργα·

“神圣的马卡翁啊，且考虑一下这些事将如何发展；

μείζων δὴ παρὰ νηυσὶ βοὴ θαλερῶν αἰζηῶν.

在船只旁，强壮青年们的呼喊声确实越来越响亮了。

ἀλλὰ σὺ μὲν νῦν πῖνε καθήμενος αἴθοπα οἶνον

但你现在且坐在这里饮这闪光的酒，

εἰς ὅ κε θερμὰ λοετρὰ ἐϋπλόκαμος Ἑκαμήδη

直到秀发的美丽的赫卡墨得烧好温水，

θερμήνῃ καὶ λούσῃ ἄπο βρότον αἱματόεντα·

为你洗去身上的血迹污垢；

αὐτὰρ ἐγὼν ἐλθὼν τάχα εἴσομαι ἐς περιωπήν.

而我将迅速前去瞭望处看个究竟。”

ὣς εἰπὼν σάκος εἷλε τετυγμένον υἷος ἑοῖο

他这样说着，拿起了他那驯马的儿子色拉叙墨得斯留在棚屋里的做工精良的盾牌，

κείμενον ἐν κλισίῃ Θρασυμήδεος ἱπποδάμοιο

上面闪耀着青铜的光芒；

χαλκῷ παμφαῖνον· ὃ δʼ ἔχʼ ἀσπίδα πατρὸς ἑοῖο.

而儿子则拿着他父亲的盾牌。

εἵλετο δʼ ἄλκιμον ἔγχος ἀκαχμένον ὀξέϊ χαλκῷ,

他又拿起一柄装有锋利青铜的强劲长枪，

στῆ δʼ ἐκτὸς κλισίης, τάχα δʼ εἴσιδεν ἔργον ἀεικὲς

站在棚屋外面，顿时看见了悲惨的一幕：

τοὺς μὲν ὀρινομένους, τοὺς δὲ κλονέοντας ὄπισθε

一方在溃逃，而另一方傲慢的特洛伊人在后面追赶；

Τρῶας ὑπερθύμους· ἐρέριπτο δὲ τεῖχος Ἀχαιῶν.

阿开亚人的防壁已被摧毁。

ὡς δʼ ὅτε πορφύρῃ¹ πέλαγος μέγα κύματι κωφῷ

正如当大海因无声的波涛而翻腾，

ὀσσόμενον² λιγέων ἀνέμων λαιψηρὰ κέλευθα

只是预示着狂风疾速的道路，

αὔτως, οὐδʼ ἄρα τε προκυλίνδεται οὐδετέρωσε,

徒劳无功，既不向这边滚滚向前，也不向那边滚滚向前，

πρίν τινα κεκριμένον καταβήμεναι ἐκ Διὸς οὖρον,

直到宙斯降下某种决定性的风；

ὣς ὃ γέρων ὅρμαινε δαϊζόμενος κατὰ θυμὸν

老人在心中也如此痛苦地权衡着

διχθάδιʼ, ἢ μεθʼ ὅμιλον ἴοι Δαναῶν ταχυπώλων,

两条道路：是该前往驱策快马的达那俄斯人的队伍中，

ἦε μετʼ Ἀτρεΐδην Ἀγαμέμνονα ποιμένα λαῶν.

还是前往阿特柔斯之子、人民的牧者阿伽门农那里。

ὧδε δέ οἱ φρονέοντι δοάσσατο κέρδιον εἶναι

在这样考虑时，他觉得更好的办法是

βῆναι ἐπʼ Ἀτρεΐδην. οἳ δʼ ἀλλήλους ἐνάριζον

去阿特柔斯之子那里。而其余的人在战斗中互相杀戮，

μαρνάμενοι· λάκε δέ σφι περὶ χροῒ χαλκὸς ἀτειρὴς

不屈的青铜在他们被剑和两头尖的长枪

νυσσομένων ξίφεσίν τε καὶ ἔγχεσιν ἀμφιγύοισι.

刺中的身体周围铿锵作响。

Νέστορι δὲ ξύμβληντο διοτρεφέες βασιλῆες

这时，受宙斯抚育的王公们与涅斯托耳相遇，

πὰρ νηῶν ἀνιόντες ὅσοι βεβλήατο χαλκῷ

他们正从船旁走上来，这些人都曾被青铜所伤——

Τυδεΐδης Ὀδυσεύς τε καὶ Ἀτρεΐδης Ἀγαμέμνων.

狄俄墨得斯、奥德修斯以及阿特柔斯之子阿伽门农。

πολλὸν γάρ ῥʼ ἀπάνευθε μάχης εἰρύατο νῆες

因为他们的船只停放在远离战场的地方，在灰白的大海滩头；

θῖνʼ ἔφʼ ἁλὸς πολιῆς· τὰς γὰρ πρώτας πεδίον δὲ

他们把最先到达的船拉向平原，

εἴρυσαν, αὐτὰρ τεῖχος ἐπὶ πρύμνῃσιν ἔδειμαν.

并在船尾建起了防壁。

οὐδὲ γὰρ οὐδʼ εὐρύς περ ἐὼν ἐδυνήσατο πάσας

因为海滩虽然宽阔，却无法容纳所有的船只，

αἰγιαλὸς νῆας χαδέειν, στείνοντο δὲ λαοί·

人们感到拥挤不堪；

τώ ῥα προκρόσσας³ ἔρυσαν, καὶ πλῆσαν ἁπάσης

因此，他们将船只并排拉上，

ἠϊόνος στόμα μακρόν, ὅσον συνεέργαθον ἄκραι.

填满了两角岬角所包围的整个漫长海岸的入口。

τώ ῥʼ οἵ γʼ ὀψείοντες ἀϋτῆς καὶ πολέμοιο

所以王公们一同走来，渴望看到呐喊与战斗，

ἔγχει ἐρειδόμενοι κίον ἀθρόοι· ἄχνυτο δέ σφι

他们倚着长枪走来，胸中满怀忧伤。

θυμὸς ἐνὶ στήθεσσιν. ὃ δὲ ξύμβλητο γεραιὸς

而老涅斯托耳迎面碰到了他们，

Νέστωρ, πτῆξε δὲ θυμὸν ἐνὶ στήθεσσιν Ἀχαιῶν.

这使阿开亚王公们胸中的斗志一惊。

τὸν καὶ φωνήσας προσέφη κρείων Ἀγαμέμνων·

统治者阿伽门农高声对他说：

ὦ Νέστορ Νηληϊάδη μέγα κῦδος Ἀχαιῶν

“涅勒乌斯之子涅斯托耳啊，阿开亚人的伟大光荣，

τίπτε λιπὼν πόλεμον φθισήνορα δεῦρʼ ἀφικάνεις;

你为何离开那消灭人类的战场，来到这里？

δείδω μὴ δή μοι τελέσῃ ἔπος ὄβριμος Ἕκτωρ,

我害怕勇猛的赫克托尔会履行他对我所说的话，

ὥς ποτʼ ἐπηπείλησεν ἐνὶ Τρώεσσʼ ἀγορεύων

正如他曾在特洛伊人中发表演说时威胁的那样：

μὴ πρὶν πὰρ νηῶν προτὶ Ἴλιον ἀπονέεσθαι

绝不从船旁回到伊利奥斯，

πρὶν πυρὶ νῆας ἐνιπρῆσαι, κτεῖναι δὲ καὶ αὐτούς.

除非先用火烧毁船只，并将我们全部杀死。

κεῖνος τὼς ἀγόρευε· τὰ δὴ νῦν πάντα τελεῖται.

他曾这样宣称，而现在这一切正在实现。

ὢ πόποι ἦ ῥα καὶ ἄλλοι ἐϋκνήμιδες Ἀχαιοὶ

唉！难道其他披甲戴盔的阿开亚人

ἐν θυμῷ βάλλονται ἐμοὶ χόλον⁴ ὥς περ Ἀχιλλεὺς

也像阿基琉斯一样，在心中对我怀着愤怒，

οὐδʼ ἐθέλουσι μάχεσθαι ἐπὶ πρυμνῇσι νέεσσι.

因而不愿在船尾旁战斗了吗？”

τὸν δʼ ἠμείβετʼ ἔπειτα Γερήνιος ἱππότα Νέστωρ·

格勒尼亚的骑士涅斯托耳回答他说：

ἦ δὴ ταῦτά γʼ ἑτοῖμα τετεύχαται, οὐδέ κεν ἄλλωςΖεὺς ὑψιβρεμέτης αὐτὸς παρατεκτήναιτο.

“确实，这些事已经发生了，即使是高声雷鸣的宙斯自己也无法改变。

τεῖχος μὲν γὰρ δὴ κατερήριπεν, ᾧ ἐπέπιθμενἄρρηκτον νηῶν τε καὶ αὐτῶν εἶλαρ ἔσεσθαι·

因为我们曾信赖能成为船只和我们自身不可攻破之防线的那道防壁，已经倒塌了；

οἳ δʼ ἐπὶ νηυσὶ θοῇσι μάχην ἀλίαστον ἔχουσι

敌人在快捷的船旁进行着无休无止的、不懈的战斗；

νωλεμές· οὐδʼ ἂν ἔτι γνοίης μάλα περ σκοπιάζων

你即使极力眺望，也无法再分辨出

ὁπποτέρωθεν Ἀχαιοὶ ὀρινόμενοι κλονέονται,

阿开亚人究竟是从哪一侧被驱散、溃败的，

ὡς ἐπιμὶξ κτείνονται, ἀϋτὴ δʼ οὐρανὸν ἵκει.

他们如此混乱地被杀戮，而呼喊声直上云霄。

ἡμεῖς δὲ φραζώμεθʼ ὅπως ἔσται τάδε ἔργα

但让我们考虑一下这些事将如何发展，如果智慧能起作用的话；

εἴ τι νόος ῥέξει· πόλεμον δʼ οὐκ ἄμμε κελεύω

但我并不主张我们加入战斗，

δύμεναι· οὐ γάρ πως βεβλημένον⁵ ἐστὶ μάχεσθαι.

因为受伤的人无论如何是无法作战的。”

τὸν δʼ αὖτε προσέειπεν ἄναξ ἀνδρῶν Ἀγαμέμνων·

众人的王阿伽门农再次回答说：

Νέστορ ἐπεὶ δὴ νηυσὶν ἔπι πρυμνῇσι μάχονται,

“涅斯托耳啊，既然他们已经在船尾旁战斗，

τεῖχος δʼ οὐκ ἔχραισμε τετυγμένον, οὐδέ τι τάφρος,

而建起的防壁没有起到保护作用，壕沟也是如此——

ᾗ ἔπι πολλὰ πάθον Δαναοί, ἔλποντο δὲ θυμῷ

达那俄斯人曾在那里遭受许多苦难，并在心中期盼

ἄρρηκτον νηῶν τε καὶ αὐτῶν εἶλαρ ἔσεσθαι·

它能成为船只和我们自身的不可攻破之防线——

οὕτω που Διὶ μέλλει ὑπερμενέϊ φίλον εἶναι

这想必是全能的宙斯乐意看到的，

νωνύμνους ἀπολέσθαι ἀπʼ Ἄργεος ἐνθάδʼ Ἀχαιούς.

让阿开亚人在此远离阿耳戈斯的地方默默无闻地毁灭。

ᾔδεα⁶ μὲν γὰρ ὅτε πρόφρων Δαναοῖσιν ἄμυνεν,

因为我知道他曾欣然援助达那俄斯人，

οἶδα δὲ νῦν ὅτε τοὺς μὲν ὁμῶς μακάρεσσι θεοῖσι

我也知道现在他让特洛伊人像福乐的神明一样享有荣耀，

κυδάνει, ἡμέτερον δὲ μένος καὶ χεῖρας ἔδησεν.

却束缚了我们的力量和双手。

ἀλλʼ ἄγεθʼ ὡς ἂν ἐγὼν εἴπω πειθώμεθα πάντες.

但来吧，让我们大家都听从我的话，

νῆες ὅσαι πρῶται εἰρύαται ἄγχι θαλάσσης

把最先停在海边的那些船只拉下来，

ἕλκωμεν, πάσας δὲ ἐρύσσομεν εἰς ἅλα δῖαν,

全部推入神圣的大海中，”

语法注6 条

14.16πορφύρῃ
动词 πορφύρω（汹涌、起伏、变暗）的第三人称单数现在活动虚拟语气（在由 ὡς ὅτε 引导的荷马式比喻中，不带 ἄν）。注意不要将其误认为名词 πορφύρα（紫色、紫螺）的与格形式。
14.17ὀσσόμενον
中性单数现在分词，与前一行的主语 πέλαγος（“大海”）一致。在此作及物动词用，意为“预感”、“期盼”，以宾格 λαιψηρὰ κέλευθα（“快速的道路”）为其直接宾语。
14.35προκρόσσας
形容词 προκρόσσος（交错的、阶梯状排列的）的阴性宾格复数形式。在此修饰被省略的宾语 νῆας（“船只”），描绘了在狭窄的沙滩上，人们如何将船只交错或成排地拉上岸以节省空间。
14.50ἐμοὶ χόλον
代词与格 ἐμοὶ 是不利与格（或关系与格），表示阿开亚人对阿伽门农个人的愤怒（“对我的愤怒”）。主语为复数 ἄλλοι ... Ἀχαιοί，与复数动词 βάλλονται 一致。
14.63βεβλημένον
动词 βάλλω（投掷、击中、使受伤）的完成时被动分词阳性单数宾格形式。在此作为名词性使用，充当由非人称句 ἔστι（“可能”）所引导的不定式 μάχεσθαι 的逻辑主语（宾格），意为“受伤的人”。
14.71ᾔδεα
动词 οἶδα（知道）的过去完成时第一人称单数形式（荷马方言，相当于雅典方言的 ᾔδη 或 ᾔδειν），在此作过去时使用（意为“我曾知道”）。它直接引导后面的 ὅτε 从句（“当他……帮助时”）作为实质上的宾语。

翻译：Gemini 3.5 Flash（2026-05-23 发布）・修订记录（1 处，最近 2026-09-21）

中于 2026-05-24 由 Gemini 3.5 Flash 重新翻译
2026-09-21 AI校阅 — 注 1 处

urn:cts:greekLit:tlg0012.tlg001.humanitext-grc2:14.1-14.76