伊多墨纽斯斩杀奥特律奥内斯与阿西奥斯｜荷马《伊利亚特》第十三卷第350–420行希腊语原文·中文译文

350

ἀλλὰ Θέτιν κύδαινε καὶ υἱέα καρτερόθυμον.

相反地，他是在荣耀忒提斯和她那强心壮志的儿子。

Ἀργείους δὲ Ποσειδάων ὀρόθυνε μετελθὼν

另一方面，波塞冬前往阿耳戈斯人中激起他们的斗志，

λάθρῃ ὑπεξαναδὺς πολιῆς ἁλός· ἤχθετο γάρ ῥα

悄悄从灰白的海洋中浮现而出；因为他确实为

Τρωσὶν δαμναμένους,¹ Διὶ δὲ κρατερῶς ἐνεμέσσα.

他们被特洛伊人征服而感到悲伤，并对宙斯感到极其愤怒。

ἦ μὰν ἀμφοτέροισιν ὁμὸν γένος ἠδʼ ἴα πάτρη,

确实，他们两人同属一个家族，源于同一祖国，

355

ἀλλὰ Ζεὺς πρότερος γεγόνει καὶ πλείονα ᾔδη.

但宙斯出生在先，且知晓得更多。

τώ ῥα καὶ ἀμφαδίην μὲν ἀλεξέμεναι ἀλέεινε,

因此，他避免公开地援助他们，

λάθρῃ δʼ αἰὲν ἔγειρε κατὰ στρατὸν ἀνδρὶ ἐοικώς.

而是始终悄悄地化作人形，在军中激起众人的斗志。

τοὶ δʼ ἔριδος κρατερῆς καὶ ὁμοιΐου πτολέμοιο

他们两人将那剧烈争执与残酷战争的

πεῖραρ ἐπαλλάξαντες² ἐπʼ ἀμφοτέροισι τάνυσσαν

纽带，交错拉紧在双方阵营之上，

360

ἄρρηκτόν τʼ ἄλυτόν τε, τὸ πολλῶν γούνατʼ ἔλυσεν.

使其无法破开也无法解脱，这夺去了许多人的膝力。

ἔνθα μεσαιπόλιός περ ἐὼν Δαναοῖσι κελεύσας

在那里，伊多墨纽斯虽已半白头发，仍向达奈人呼喊，

Ἰδομενεὺς Τρώεσσι μετάλμενος ἐν φόβον ὦρσε.

冲入特洛伊人中，在他们中间激起恐慌。

πέφνε γὰρ Ὀθρυονῆα Καβησόθεν ἔνδον ἐόντα,

因为他杀死了那从卡贝索斯来到此处的奥特律奥内斯，

ὅς ῥα νέον πολέμοιο μετὰ κλέος εἰληλούθει,

他正是最近听到战争的传闻而来的，

365

ᾔτεε δὲ Πριάμοιο θυγατρῶν εἶδος ἀρίστην

并求娶普里阿摩斯诸女中最美丽的

Κασσάνδρην ἀνάεδνον, ὑπέσχετο δὲ μέγα ἔργον,

卡珊德拉，不用聘礼，并允诺立下大功，

ἐκ Τροίης ἀέκοντας ἀπωσέμεν υἷας Ἀχαιῶν.

即违背意愿地将阿开亚人的儿子们从特洛伊驱逐出去。

τῷ δʼ ὁ γέρων Πρίαμος ὑπό τʼ ἔσχετο καὶ κατένευσε

老王普里阿摩斯对他作了允诺，并点头同意

δωσέμεναι· ὃ δὲ μάρναθʼ ὑποσχεσίῃσι πιθήσας.

给予；而他便依仗着这些诺言奋战。

370

Ἰδομενεὺς δʼ αὐτοῖο τιτύσκετο δουρὶ φαεινῷ,

伊多墨纽斯用闪亮的长枪瞄准他，

καὶ βάλεν ὕψι βιβάντα τυχών· οὐδʼ ἤρκεσε θώρηξ

击中了那大步走来的他；他所佩戴的青铜

χάλκεος, ὃν φορέεσκε, μέσῃ δʼ ἐν γαστέρι πῆξε.

胸甲未能保护他，长枪插在了他的小腹正中。

δούπησεν δὲ πεσών· ὃ δʼ ἐπεύξατο φώνησέν τε·

他倒下发出重响；伊多墨纽斯对他夸口并大声说：

Ὀθρυονεῦ περὶ δή σε βροτῶν αἰνίζομʼ ἁπάντων

“奥特律奥内斯啊，在所有凡人中我确实最赞赏你，

375

εἰ ἐτεὸν δὴ πάντα τελευτήσεις ὅσʼ ὑπέστης

如果你真的能实现你对达耳达诺斯之子

Δαρδανίδῃ Πριάμῳ· ὃ δʼ ὑπέσχετο θυγατέρα ἥν.

普里阿摩斯许下的所有诺言；而他也曾许诺将自己的女儿给你。

καί κέ τοι ἡμεῖς ταῦτά γʼ ὑποσχόμενοι τελέσαιμεν,

我们也可以对你做出这般许诺并予以实现，

δοῖμεν δʼ Ἀτρεΐδαο θυγατρῶν εἶδος ἀρίστην

我们将把阿特柔斯之子最美丽的女儿

Ἄργεος ἐξαγαγόντες ὀπυιέμεν, εἴ κε σὺν ἄμμιν

从阿耳戈斯带来与你成婚，只要你与我们一同

380

Ἰλίου ἐκπέρσῃς εὖ ναιόμενον πτολίεθρον.

攻陷伊利翁那居民众多的城池。

ἀλλʼ ἕπεʼ, ὄφρʼ ἐπὶ νηυσὶ συνώμεθα ποντοπόροισιν

来吧，跟着我，好让我们在航海的战船旁

ἀμφὶ γάμῳ, ἐπεὶ οὔ τοι ἐεδνωταὶ κακοί εἰμεν.

商议婚事，因为我们绝非苛刻的聘礼给予者。”

ὣς εἰπὼν ποδὸς ἕλκε κατὰ κρατερὴν ὑσμίνην

这样说着，英雄伊多墨纽斯揪着他的脚，

ἥρως Ἰδομενεύς· τῷ δʼ Ἄσιος ἦλθʼ ἐπαμύντωρ

拖向激烈的战场；而阿西奥斯作为他的救援者前来，

385

πεζὸς πρόσθʼ ἵππων· τὼ δὲ πνείοντε κατʼ ὤμων³

徒步在战马前；而他的侍从驭手

αἰὲν ἔχʼ ἡνίοχος θεράπων· ὃ δὲ ἵετο θυμῷ

始终驾驭着它们；而阿西奥斯心中极度渴望

Ἰδομενῆα βαλεῖν· ὃ δέ μιν φθάμενος βάλε δουρὶ

击中伊多墨纽斯；但伊多墨纽斯先发制人，用长枪刺中了他

λαιμὸν ὑπʼ ἀνθερεῶνα, διὰ πρὸ δὲ χαλκὸν ἔλασσεν.

颌下的咽喉，青铜利刃直透而过。

ἤριπε δʼ ὡς ὅτε τις δρῦς ἤριπεν ἢ ἀχερωῒς

他倒下了，正如一棵橡树倒下，或一棵白杨，

390

ἠὲ πίτυς βλωθρή, τήν τʼ οὔρεσι τέκτονες ἄνδρες

或是高耸的松树，山中的工匠们

ἐξέταμον πελέκεσσι νεήκεσι νήϊον εἶναι·

用新磨的斧头将其砍倒，用作船材；

ὣς ὃ πρόσθʼ ἵππων καὶ δίφρου κεῖτο τανυσθεὶς

他就这样在马匹和战车前平伸横卧，

βεβρυχὼς κόνιος δεδραγμένος αἱματοέσσης.

呻吟着，用手抓着血染的尘土。

ἐκ δέ οἱ ἡνίοχος πλήγη φρένας ἃς πάρος εἶχεν,

这使他的驭手失去了以往拥有的理智，

395

οὐδʼ ὅ γʼ ἐτόλμησεν δηΐων ὑπὸ χεῖρας ἀλύξας

他甚至不敢设法逃离敌人的手掌，

ἂψ ἵππους στρέψαι, τὸν δʼ Ἀντίλοχος μενεχάρμης

将战马调头回去；而那在战场上坚毅不屈的安提洛科斯

δουρὶ μέσον περόνησε τυχών· οὐδʼ ἤρκεσε θώρηξ

用长枪刺中了他的腹部正中；他所佩戴的青铜

χάλκεος ὃν φορέεσκε, μέσῃ δʼ ἐν γαστέρι πῆξεν.

胸甲未能保护他，长枪插在了他的小腹正中。

αὐτὰρ ὃ ἀσθμαίνων εὐεργέος ἔκπεσε δίφρου,

他气喘吁吁地从精制的战车上跌落，

400

ἵππους δʼ Ἀντίλοχος μεγαθύμου Νέστορος υἱὸς

而大心胸的内斯托尔之子安提洛科斯，

ἐξέλασε Τρώων μετʼ ἐϋκνήμιδας Ἀχαιούς.

将战马从特洛伊人那里驱赶到了佩戴精美护胫的阿开亚人军中。

Δηΐφοβος δὲ μάλα σχεδὸν ἤλυθεν Ἰδομενῆος

德伊福玻斯为阿西奥斯感到极度悲伤，

Ἀσίου ἀχνύμενος, καὶ ἀκόντισε δουρὶ φαεινῷ.

走到离伊多墨纽斯极近的地方，投掷出闪亮的长枪。

ἀλλʼ ὃ μὲν ἄντα ἰδὼν ἠλεύατο χάλκεον ἔγχος

但伊多墨纽斯迎面看着，避开了那青铜长枪；

405

Ἰδομενεύς· κρύφθη γὰρ ὑπʼ ἀσπίδι πάντοσʼ ἐΐσῃ,

因为他躲在了那面四面均匀的盾牌之下，

τὴν ἄρʼ ὅ γε ῥινοῖσι βοῶν καὶ νώροπι χαλκῷ

他携带着它，那是由牛皮和闪亮青铜

δινωτὴν φορέεσκε, δύω κανόνεσσʼ ἀραρυῖαν·

制成的圆盾，并装配有两条把手；

τῇ ὕπο πᾶς ἐάλη, τὸ δʼ ὑπέρπτατο χάλκεον ἔγχος,

在这盾牌下他蜷缩起全身，而青铜长枪从他上方飞过，

καρφαλέον δέ οἱ ἀσπὶς ἐπιθρέξαντος ἄϋσεν

当长枪擦过时，他的盾牌发出了干燥的声响；

410

ἔγχεος· οὐδʼ ἅλιόν ῥα βαρείης χειρὸς ἀφῆκεν,

然而，他并没有让那沉重的手白白掷出长枪，

ἀλλʼ ἔβαλʼ Ἱππασίδην Ὑψήνορα ποιμένα λαῶν

而是击中了希帕索斯之子、人称人民牧者的许普塞诺尔，

ἧπαρ ὑπὸ πραπίδων, εἶθαρ δʼ ὑπὸ γούνατʼ ἔλυσε.

刺中了横膈膜下方的肝脏，顿时夺去了他的膝力。

Δηΐφοβος δʼ ἔκπαγλον ἐπεύξατο μακρὸν ἀΰσας·

德伊福玻斯极其得意地放声大喊：

οὐ μὰν αὖτʼ ἄτιτος κεῖτʼ Ἄσιος, ἀλλά ἕ φημι

“阿西奥斯决非没有报偿地躺在那里；相反，我说

415

εἰς Ἄϊδός περ ἰόντα πυλάρταο κρατεροῖο

即使当他走向牢锁门户的强悍哈得斯的府邸，

γηθήσειν κατὰ θυμόν, ἐπεί ῥά οἱ ὤπασα πομπόν.

他也会在心中感到欣喜，因为我已为他送去了伴侣。”

ὣς ἔφατʼ, Ἀργείοισι δʼ ἄχος γένετʼ εὐξαμένοιο,

他这样说，而阿耳戈斯人因他的得意而感到悲哀，

Ἀντιλόχῳ δὲ μάλιστα δαΐφρονι θυμὸν ὄρινεν·

尤其激荡了那勇猛的安提洛科斯的心灵；

ἀλλʼ οὐδʼ ἀχνύμενός περ ἑοῦ ἀμέλησεν ἑταίρου,

然而，他虽然极度悲伤，也并未疏忽自己的同伴，

420

ἀλλὰ θέων περίβη καί οἱ σάκος ἀμφεκάλυψε.

而是奔跑过去，守在他身旁，用盾牌将他护住。

语法注3 条

13.353Τρωσὶν δαμναμένους
现在分词被动相、宾格复数的 δαμναμένους 描绘了第351行中 Ἀργείους 的状态，作为动词 ἤχθετο（“感到悲伤、愤怒”）的补充。与格 Τρωσὶν 表示被动分词施动者（“被特洛伊人”）。
13.359πείραρ ἐπαλλάξαντες
πείραρ（原意为“端”或“绳”）在此隐喻战争的“绳索”。它与分词 ἐπαλλάξαντες（“交错、交替拉扯”）连用，形象地展现了宙斯与波塞冬两位神记在两军之上相互对拉、使战局陷入僵持的动态场景。
13.385τώ δὲ πνείοντε κατʼ ὤμων
τώ 是双数宾格的指示代名词，指代阿西奥斯的两匹战马。双数现在分词 πνείοντε 修饰它，介词短语 κατʼ ὤμων 表示马匹向走在正前方的阿西奥斯“肩上（喷气）”。句子的主语是 ἡνίοχος θεράπων。

翻译：Gemini 3.5 Flash（2026-05-23 发布）・修订记录（1 处，最近 2026-09-21）

2026-09-21 AI校阅 — 译文 1 处

urn:cts:greekLit:tlg0012.tlg001.humanitext-grc2:13.350-13.420