阿开亚防壁的命运与普里达马斯的建议｜荷马《伊利亚特》第十二卷第1–68行希腊语原文·中文译文

ὣς ὃ μὲν ἐν κλισίῃσι Μενοιτίου ἄλκιμος υἱὸς

就这样，墨诺提俄斯勇敢的孩子在营帐里

ἰᾶτʼ Εὐρύπυλον βεβλημένον· οἳ δὲ μάχοντο

治疗着受伤的欧律皮洛斯；而他们正在战斗，

Ἀργεῖοι καὶ Τρῶες ὁμιλαδόν· οὐδʼ ἄρʼ ἔμελλε

阿开亚人和特洛伊人成群地混战；而达那俄斯人的

τάφρος ἔτι σχήσειν Δαναῶν καὶ τεῖχος ὕπερθεν

壕沟也无法再阻挡他们，其上方宽阔的防壁同样不能，

εὐρύ, τὸ ποιήσαντο νεῶν ὕπερ, ἀμφὶ δὲ τάφρον

这宽阔的防壁是他们为战船而筑，且围绕着壕沟

ἤλασαν· οὐδὲ θεοῖσι δόσαν κλειτὰς ἑκατόμβας·

他们将防壁拉起；可他们并未给众神献上名闻遐迩的百牛大祭，

ὄφρά σφιν νῆάς τε θοὰς καὶ ληΐδα πολλὴν

这本是为了将疾驰的战船和丰厚的战利品护于其内以保安全；

ἐντὸς ἔχον ῥύοιτο· θεῶν δʼ ἀέκητι τέτυκτο

可是，这防壁违背了不死众神的意志而建成，

ἀθανάτων· τὸ καὶ οὔ τι πολὺν χρόνον ἔμπεδον ἦεν.

因此它无法长久地屹立不倒。

ὄφρα μὲν Ἕκτωρ ζωὸς ἔην καὶ μήνιʼ Ἀχιλλεὺς

只要赫克托尔还活着，阿基琉斯还在怀愤怒火，

καὶ Πριάμοιο ἄνακτος ἀπόρθητος πόλις ἔπλεν,

且普里阿摩斯国王的城池尚未被攻破，

τόφρα δὲ καὶ μέγα τεῖχος Ἀχαιῶν ἔμπεδον ἦεν.

阿开亚人的巨大防壁也同样巍然屹立。

αὐτὰρ ἐπεὶ κατὰ μὲν Τρώων θάνον ὅσσοι ἄριστοι,

然而，及至特洛伊人中所有最杰出的勇士皆已战死，

πολλοὶ δʼ Ἀργείων οἳ μὲν δάμεν, οἳ δὲ λίποντο,

许多阿开亚人或被击败，或得以幸存，

πέρθετο δὲ Πριάμοιο πόλις δεκάτῳ ἐνιαυτῷ,

且普里阿摩斯的城池在第十年被洗劫一空，

Ἀργεῖοι δʼ ἐν νηυσὶ φίλην ἐς πατρίδʼ ἔβησαν,

阿开亚人乘着战船返回了他们亲爱的祖国，

δὴ τότε μητιόωντο Ποσειδάων καὶ Ἀπόλλων

就在那时，波塞冬与阿波罗开始谋划

τεῖχος ἀμαλδῦναι ποταμῶν μένος εἰσαγαγόντες.

引入群河的力量，企图将那防壁冲毁。

ὅσσοι ἀπʼ Ἰδαίων ὀρέων ἅλα δὲ προρέουσι,

那些从伊达山脉流入大海的所有河流：

Ῥῆσός θʼ Ἑπτάπορός τε Κάρησός τε Ῥοδίος τε

雷索斯、赫普塔波罗斯、卡雷索斯、罗迪奥斯，

Γρήνικός τε καὶ Αἴσηπος δῖός τε Σκάμανδρος

格雷尼科斯、艾塞浦斯，以及神圣的斯卡曼德罗斯，

καὶ Σιμόεις, ὅθι πολλὰ βοάγρια καὶ τρυφάλειαι

还有西摩伊斯——在那里曾有许多牛皮盾和头盔

κάππεσον ἐν κονίῃσι καὶ ἡμιθέων γένος ἀνδρῶν·

以及半神英雄的一代，纷纷陨落于尘土之中；

τῶν πάντων ὁμόσε στόματʼ ἔτραπε Φοῖβος Ἀπόλλων,

福玻斯·阿波罗将所有这些河流的河口汇聚一处，

ἐννῆμαρ δʼ ἐς τεῖχος ἵει ῥόον· ὗε δʼ ἄρα Ζεὺς

连续九天将洪流引向防壁；而宙斯则不停地

συνεχές, ὄφρά κε θᾶσσον ἁλίπλοα τείχεα θείη.

下着大雨，以便能更快地将防壁化为汪洋。

αὐτὸς δʼ ἐννοσίγαιος ἔχων χείρεσσι τρίαιναν

震地神自己手持三叉戟

ἡγεῖτʼ, ἐκ δʼ ἄρα πάντα θεμείλια κύμασι πέμπε

在前引路，将阿开亚人辛勤奠定的

φιτρῶν καὶ λάων, τὰ θέσαν μογέοντες Ἀχαιοί,

所有由圆木和基石构成的地基悉数送入波涛之中，

λεῖα δʼ ἐποίησεν παρʼ ἀγάρροον Ἑλλήσποντον,

并沿着流急的赫勒斯滂将一切抹平，

αὖτις δʼ ἠϊόνα μεγάλην ψαμάθοισι κάλυψε

在冲毁防壁后，再次用沙土覆盖了广阔的沙滩；

τεῖχος ἀμαλδύνας· ποταμοὺς δʼ ἔτρεψε νέεσθαι

至于那些河流，他则令其

κὰρ ῥόον, ᾗ περ πρόσθεν ἵεν καλλίρροον ὕδωρ.

回归原道，正如它们先前奔流着秀美泉水那般。

ὣς ἄρʼ ἔμελλον ὄπισθε Ποσειδάων καὶ Ἀπόλλων

确实，波塞冬与阿波罗在日后便打算如此行事；

θησέμεναι·¹ τότε δʼ ἀμφὶ μάχη ἐνοπή τε δεδήει

可在当时，围绕着那修筑稳固的防壁，战斗与呐喊正在炽烈燃烧，

τεῖχος ἐΰδμητον, κανάχιζε δὲ δούρατα πύργων

被击中的城楼木梁发出格格的响声，

βαλλόμενʼ· Ἀργεῖοι δὲ Διὸς μάστιγι δαμέντες

而阿开亚人由于屈服于宙斯的皮鞭之下，

νηυσὶν ἔπι γλαφυρῇσιν ἐελμένοι ἰσχανόωντο

被困在他们中空的战船旁，难以动弹，

Ἕκτορα δειδιότες, κρατερὸν μήστωρα φόβοιο·

因为他们惧怕赫克托尔——那位制造恐慌的强悍主谋；

αὐτὰρ ὅ γʼ ὡς τὸ πρόσθεν ἐμάρνατο ἶσος ἀέλλῃ·

而他则如先前一样，像暴风般狂乱搏杀。

ὡς δʼ ὅτʼ ἂν² ἔν τε κύνεσσι καὶ ἀνδράσι θηρευτῇσι

恰似在猎犬和猎人当中，

κάπριος ἠὲ λέων στρέφεται σθένεϊ βλεμεαίνων·

一只野猪或狮子转过身来，在力量中怒目圆睁；

οἳ δέ τε πυργηδὸν σφέας αὐτοὺς ἀρτύναντες

而人们则排成如城墙般的队列，

ἀντίον ἵστανται καὶ ἀκοντίζουσι θαμειὰς

挺身对抗，并从手中频频掷出

αἰχμὰς ἐκ χειρῶν· τοῦ δʼ οὔ ποτε κυδάλιμον κῆρ

密集的标枪；但它那高傲的心灵却绝不

ταρβεῖ οὐδὲ φοβεῖται, ἀγηνορίη δέ μιν ἔκτα·

畏惧也不胆怯，而它的英勇终使其丧命；

ταρφέα τε στρέφεται στίχας ἀνδρῶν πειρητίζων·

它屡屡转身，企图冲破人群的战线，

ὅππῃ τʼ ἰθύσῃ τῇ εἴκουσι στίχες ἀνδρῶν·

而在它冲锋之处，人们的队列便纷纷溃退——

ὣς Ἕκτωρ ἀνʼ ὅμιλον ἰὼν ἐλλίσσεθʼ ἑταίρους

赫克托尔就是这样穿行于人群中，恳求着战友们，

τάφρον ἐποτρύνων διαβαινέμεν· οὐδέ οἱ ἵπποι

催促他们渡过壕沟。然而，他那些健步如飞的骏马

τόλμων ὠκύποδες, μάλα δὲ χρεμέτιζον ἐπʼ ἄκρῳ

却不敢越雷池一步，只是站在沟壁的边缘

χείλει ἐφεσταότες· ἀπὸ γὰρ δειδίσσετο τάφρος

频频嘶鸣；因为那宽阔的壕沟吓阻了它们，

εὐρεῖʼ, οὔτʼ ἄρʼ ὑπερθορέειν σχεδὸν οὔτε περῆσαι

想要从近旁一跃而过并不容易，想要穿行过去也绝非易事；

ῥηϊδίη· κρημνοὶ γὰρ ἐπηρεφέες περὶ πᾶσαν

因为悬崖峭壁在壕沟两边环绕耸立，

ἕστασαν ἀμφοτέρωθεν, ὕπερθεν δὲ σκολόπεσσιν

而在壕沟上方，则密布着尖锐的木桩，

ὀξέσιν ἠρήρει, τοὺς ἵστασαν υἷες Ἀχαιῶν

这些是由阿开亚人的子弟为了御敌

πυκνοὺς καὶ μεγάλους δηΐων ἀνδρῶν ἀλεωρήν.

而密集且高大地树立起来的防卫设施。

ἔνθʼ οὔ κεν ῥέα ἵππος ἐΰτροχον ἅρμα τιταίνων

在那里，拉着转动良好的战车的骏马很难

ἐσβαίη, πεζοὶ δὲ μενοίνεον εἰ τελέουσι.

进入其中，然而步兵们却热切地思索着是否能完成这一壮举。

δὴ τότε Πουλυδάμας θρασὺν Ἕκτορα εἶπε παραστάς·

就在那时，普里达马斯走到勇敢的赫克托尔身旁，对他说道：

Ἕκτορ τʼ ἠδʼ ἄλλοι Τρώων ἀγοὶ ἠδʼ ἐπικούρων

“赫克托尔，以及特洛伊人与盟军的其他领袖们，

ἀφραδέως διὰ τάφρον ἐλαύνομεν ὠκέας ἵππους·

我们愚蠢地驱使着骏马穿过这道壕沟；

ἣ δὲ μάλʼ ἀργαλέη περάαν· σκόλοπες γὰρ ἐν αὐτῇ

可要渡过它实在是困难至极；因为在壕沟里

ὀξέες ἑστᾶσιν, ποτὶ δʼ αὐτοὺς τεῖχος Ἀχαιῶν,

密布着锋利的木桩，而在它们后面就是阿开亚人的防壁，

ἔνθʼ οὔ πως ἔστιν καταβήμεναι οὐδὲ μάχεσθαι

在那儿，骑兵根本无法下马并进行战斗；

ἱππεῦσι· στεῖνος γάρ, ὅθι τρώσεσθαι ὀΐω.

因为那是狭窄之地，我想我们会在那里受伤。

εἰ μὲν γὰρ³ τοὺς πάγχυ κακὰ φρονέων ἀλαπάζει

因为如果那在高处轰鸣的宙斯怀着恶意

Ζεὺς ὑψιβρεμέτης, Τρώεσσι δὲ ἵετʼ ἀρήγειν,

意图彻底消灭他们，并急于援助特洛伊人，”

语法注3 条

12.34ἔμελλον ... θησέμεναι
未完成过去时动词 ἔμελλον 后接不定式 θησέμεναι（此处作未来意图用）的结构，用以表达未来的命运。叙述者以此采用“预叙”（prolepsis）手法，提前交代了特洛伊战争结束后，波塞冬和阿波罗终将摧毁防壁的未来事件。
12.41ὡς δʼ ὅτʼ ἂν
荷马史诗比喻中特有的固定引入公式。它与虚词 ἄν 连用以引导虚拟语气（此处的 στρέφεται 或为虚拟式，或同化为现在直陈式），用于呈现一个生动且具有普遍意义的假设场景，以此对描写的画面进行类比。
12.67εἰ μὲν γάρ
普里达马斯演说中条件句的前件（条件节）。相对应的后件（结论节）在此处被说话者特意省略（顿绝法/aposiopesis），需在逻辑上由听者或后续语境予以补充，暗示：“如果高天轰鸣的宙斯确实意图毁灭他们（那自然是极好的，但眼下……）”。

翻译：Gemini 3.5 Flash（2026-05-23 发布）・修订记录（1 处，最近 2026-09-21）

2026-09-21 AI校阅 — 译文 1 处

urn:cts:greekLit:tlg0012.tlg001.humanitext-grc2:12.1-12.68