阿伽门农的大显身手与特洛伊人的溃败｜荷马《伊利亚特》第十一卷第74–143行希腊语原文·中文译文

οἴη γάρ ῥα θεῶν παρετύγχανε μαρναμένοισιν,

因为在众神中，只有她一人在场陪伴着交战的人们，

οἳ δʼ ἄλλοι οὔ σφιν πάρεσαν θεοί, ἀλλὰ ἕκηλοι

而其他神明并不在他们身边，而是安闲地

σφοῖσιν ἐνὶ μεγάροισι καθήατο, ἧχι ἑκάστῳ

坐在各自的宫殿里，在每个人的

δώματα καλὰ τέτυκτο κατὰ πτύχας Οὐλύμποιο.

奥林波斯的山谷中都建有美丽的居所。

πάντες δʼ ᾐτιόωντο κελαινεφέα Κρονίωνα

他们全都指责那乌云密布的克罗诺斯之子，

οὕνεκʼ ἄρα Τρώεσσιν ἐβούλετο κῦδος ὀρέξαι.

因为他意欲把光荣赐予特洛伊人。

τῶν μὲν ἄρʼ οὐκ ἀλέγιζε πατήρ· ὃ δὲ νόσφι λιασθεὶς

对他们，父神并不理会；他独自避开，

τῶν ἄλλων ἀπάνευθε καθέζετο κύδεϊ γαίων

远离其他神明而坐，为自己的光荣而得意，

εἰσορόων Τρώων τε πόλιν καὶ νῆας Ἀχαιῶν

注视着特洛伊人的城池和阿开亚人的战船，

χαλκοῦ τε στεροπήν, ὀλλύντάς τʼ ὀλλυμένους τε.

以及青铜的光芒，还有杀人者与被杀者。

ὄφρα μὲν ἠὼς ἦν καὶ ἀέξετο ἱερὸν ἦμαρ,

只要还是早晨，神圣的日子还在渐增，

τόφρα μάλʼ ἀμφοτέρων βέλεʼ ἥπτετο, πῖπτε δὲ λαός·

双方的投枪便激烈交火，士兵们纷纷倒下；

ἦμος¹ δὲ δρυτόμος περ ἀνὴρ ὁπλίσσατο δεῖπνον

而当樵夫在山谷中准备午饭时，

οὔρεος ἐν βήσσῃσιν, ἐπεί τʼ ἐκορέσσατο χεῖρας

此时他的双手已因砍伐高大的树木

τάμνων δένδρεα μακρά, ἅδος τέ μιν ἵκετο θυμόν,

而感到疲惫，心中也起了厌倦，

σίτου τε γλυκεροῖο περὶ φρένας ἵμερος αἱρεῖ,

对甘美食物的渴望攫住了他的心，就在那时，

τῆμος σφῇ ἀρετῇ Δαναοὶ ῥήξαντο φάλαγγας

达奈人凭着自己的勇武冲破了敌阵，

κεκλόμενοι ἑτάροισι κατὰ στίχας· ἐν δʼ Ἀγαμέμνων

在队中呼唤着同伴们；其间阿伽门农

πρῶτος ὄρουσʼ, ἕλε δʼ ἄνδρα Βιάνορα ποιμένα λαῶν

首先跃出，杀死了民众的牧人彼阿诺尔，

αὐτόν, ἔπειτα δʼ ἑταῖρον Ὀϊλῆα πλήξιππον.

他本人，接着又杀了他的同伴、驱马的奥伊琉斯。

ἤτοι ὅ γʼ ἐξ ἵππων κατεπάλμενος ἀντίος ἔστη·

那奥伊琉斯从战车上跳下，迎面立定；

τὸν δʼ ἰθὺς μεμαῶτα μετώπιον ὀξέϊ δουρὶ

阿伽门农用锐利的枪，迎面刺中那直冲而来的他的额头，

νύξʼ, οὐδὲ στεφάνη δόρυ οἱ σχέθε χαλκοβάρεια,

那沉重青铜的护额也未能挡住长枪，

ἀλλὰ διʼ αὐτῆς ἦλθε καὶ ὀστέου, ἐγκέφαλος δὲ

枪尖穿透了它和骨头，里面的脑浆

ἔνδον ἅπας πεπάλακτο· δάμασσε δέ μιν μεμαῶτα.

全都碎裂飞溅；这样就制服了猛冲而来的他。

καὶ τοὺς μὲν λίπεν αὖθι ἄναξ ἀνδρῶν Ἀγαμέμνων

人众之王阿伽门农将他们留在了原地，

100

στήθεσι παμφαίνοντας, ἐπεὶ περίδυσε χιτῶνας·

剥去他们的衣甲后，让他们裸露的胸膛闪闪发亮；

αὐτὰρ ὃ βῆ Ἶσόν τε καὶ Ἄντιφον ἐξεναρίξων

接着他前去击杀伊索斯和安提弗斯，

υἷε δύω Πριάμοιο νόθον καὶ γνήσιον ἄμφω

普里阿摩斯的两个儿子，一个是私生子，一个是嫡子，

εἰν ἑνὶ δίφρῳ ἐόντας· ὃ μὲν νόθος ἡνιόχευεν,

同在一部战车上；那私生子驾车，

Ἄντιφος αὖ παρέβασκε περικλυτός· ὥ ποτʼ Ἀχιλλεὺς

著名的安提弗斯则在旁并肩战斗。曾经阿基琉斯

105

Ἴδης ἐν κνημοῖσι δίδη μόσχοισι λύγοισι,

在伊达山麓用柳条捆绑，

ποιμαίνοντʼ ἐπʼ ὄεσσι λαβών, καὶ ἔλυσεν ἀποίνων.

趁他们牧羊时将其擒获，并在获得赎金后予以释放。

δὴ τότε γʼ Ἀτρεΐδης εὐρὺ κρείων Ἀγαμέμνων

现在阿特柔斯之子、宽广统治的阿伽门农，

τὸν μὲν ὑπὲρ μαζοῖο κατὰ στῆθος βάλε δουρί,

用长枪刺中了一人乳头以上的胸部，

Ἄντιφον αὖ παρὰ οὖς ἔλασε ξίφει, ἐκ δʼ ἔβαλʼ ἵππων.

又用宝剑砍中了安提弗斯的耳侧，将他击落战车。

110

σπερχόμενος δʼ ἀπὸ τοῖιν ἐσύλα τεύχεα καλὰ

他急忙剥去两人身上美丽的衣甲，

γιγνώσκων· καὶ γάρ σφε πάρος παρὰ νηυσὶ θοῇσιν

认出了他们；因为他以前在快速的战船旁见过他们，

εἶδεν, ὅτʼ ἐξ Ἴδης ἄγαγεν πόδας ὠκὺς Ἀχιλλεύς.

当捷足的阿基琉斯从伊达将他们带回时曾见过。

ὡς δὲ λέων ἐλάφοιο ταχείης νήπια τέκνα

犹如狮子轻易咬碎捷鹿的幼仔，

ῥηϊδίως συνέαξε λαβὼν κρατεροῖσιν ὀδοῦσιν

在来到它们的巢穴时，用强有力的牙齿咬住并弄碎它们，

115

ἐλθὼν εἰς εὐνήν, ἁπαλόν τέ σφʼ ἦτορ ἀπηύρα·

夺去它们柔弱的生命；

ἣ δʼ εἴ πέρ τε τύχῃσι² μάλα σχεδόν, οὐ δύναταί σφι

即使母亲恰好就在近旁，她也无法

χραισμεῖν· αὐτὴν γάρ μιν ὑπὸ τρόμος αἰνὸς ἱκάνει·

救助它们；因为可怕的战栗袭向了她自己；

καρπαλίμως δʼ ἤϊξε διὰ δρυμὰ πυκνὰ καὶ ὕλην

她急忙穿过茂密的灌木丛和森林，

σπεύδουσʼ ἱδρώουσα κραταιοῦ θηρὸς ὑφʼ ὁρμῆς·

汗流浃背地在强兽的进逼下奔逃；

120

ὣς ἄρα τοῖς οὔ τις δύνατο χραισμῆσαι ὄλεθρον

正如那样，在特洛伊人中，没有人能为他们免除毁灭，

Τρώων, ἀλλὰ καὶ αὐτοὶ ὑπʼ Ἀργείοισι φέβοντο.

反而他们自己也在阿耳戈斯人面前奔逃。

αὐτὰρ ὃ Πείσανδρόν τε καὶ Ἱππόλοχον μενεχάρμην

接着他袭向佩桑德罗斯和坚于战事的伊波洛霍斯，

υἱέας Ἀντιμάχοιο δαΐφρονος, ὅς ῥα μάλιστα

他们是智勇的安提马科斯的儿子。这个父亲特别是

χρυσὸν Ἀλεξάνδροιο δεδεγμένος ἀγλαὰ δῶρα

收受了亚历山德罗斯的黄金和辉煌礼物，

125

οὐκ εἴασχʼ Ἑλένην δόμεναι ξανθῷ Μενελάῳ,

不准将海伦归还给金发的梅内劳斯。

τοῦ περ δὴ δύο παῖδε λάβε κρείων Ἀγαμέμνων

统治者阿伽门农正是抓住了他的两个儿子，

εἰν ἑνὶ δίφρῳ ἐόντας, ὁμοῦ δʼ ἔχον ὠκέας ἵππους·

他们同在一部战车上，正一同驾御着快马；

ἐκ γάρ σφεας χειρῶν φύγον ἡνία σιγαλόεντα,

因为光亮的手缰已从他们手中滑落，

τὼ δὲ κυκηθήτην· ὃ δʼ ἐναντίον ὦρτο λέων ὣς

两人惊惶失措。阿特柔斯之子

130

Ἀτρεΐδης· τὼ δʼ αὖτʼ ἐκ δίφρου γουναζέσθην·

犹如狮子般向他们冲去；他们两人在战车上跪求道：

ζώγρει Ἀτρέος υἱέ, σὺ δʼ ἄξια δέξαι ἄποινα·

“请生俘我们，阿特柔斯之子，你当收下相称的赎金；

πολλὰ δʼ ἐν Ἀντιμάχοιο δόμοις κειμήλια κεῖται

在安提马科斯的府邸里存有许多财宝，

χαλκός τε χρυσός τε πολύκμητός τε σίδηρος,

青铜、黄金和精工锻造的铁器，

τῶν κέν τοι³ χαρίσαιτο πατὴρ ἀπερείσιʼ ἄποινα,

我们的父亲定会从中赐予你无尽的赎金，

135

εἰ νῶϊ ζωοὺς πεπύθοιτʼ ἐπὶ νηυσὶν Ἀχαιῶν.

若他得知我们在阿开亚人的战船旁还活着。”

ὣς τώ γε κλαίοντε προσαυδήτην βασιλῆα

两人如此哭泣着对国王说起

μειλιχίοις ἐπέεσσιν· ἀμείλικτον δʼ ὄπʼ ἄκουσαν·

温柔的话语；但他们听到的却是无情的声音：

εἰ μὲν δὴ Ἀντιμάχοιο δαΐφρονος υἱέες ἐστόν,

“如果你们果真是那智勇的安提马科斯的儿子，

ὅς ποτʼ ἐνὶ Τρώων ἀγορῇ Μενέλαον ἄνωγεν

他曾在特洛伊人的集会中主张，将

140

ἀγγελίην ἐλθόντα σὺν ἀντιθέῳ Ὀδυσῆϊ

与神一样的奥德修斯一同作为使节前来的梅内劳斯

αὖθι κατακτεῖναι μηδʼ ἐξέμεν ἂψ ἐς Ἀχαιούς,

在原地杀死，绝不放他回到阿开亚人身边，

νῦν μὲν δὴ τοῦ πατρὸς ἀεικέα τίσετε λώβην.

现在你们必将为你们父亲那可耻的暴行付出代价。”

ἦ, καὶ Πείσανδρον μὲν ἀφʼ ἵππων ὦσε χαμᾶζε

他说着，将佩桑德罗斯从战车上推落到地上，

语法注3 条

11.86ἦμος
关系副词 ἦμος（当……之时）与第90行中的 τῆμος（那时）相呼应。这是荷马史诗中的经典修辞手法，通过生动具体的比喻来指代一天中的特定时刻（此处指樵夫准备午餐的正午时分）。
11.116εἴ πέρ τε τύχῃσι
条件从句（εἰ + 虚拟式 τύχῃσι）中缺少在古典散文中常见的助词 ἄν（或 κε）。这是荷马希腊语中表示一般假设或条件的古风构文。
11.134τῶν κέν τοι
属格关系代词 τῶν（在那些财宝中）后接助词 κέν 和祈愿式动词 χαρίσαιτο（将会赠予），构成潜在祈愿（Potential Optative）表达。这与第135行的条件从句（εἰ + 祈愿式 πεπύθοιτ'）相呼应，构成归结从句。

翻译：Gemini 3.5 Flash（2026-05-23 发布）・修订记录（2 处，最近 2026-09-21）

2026-09-21 AI校阅 — 注 1 处
2026-09-21 AI校阅 — 译文 1 处

urn:cts:greekLit:tlg0012.tlg001.humanitext-grc2:11.74-11.143