阿伽门农披甲与两军激战｜荷马《伊利亚特》第十一卷第1–73行希腊语原文·中文译文

Ἠὼς δʼ ἐκ λεχέων παρʼ ἀγαυοῦ Τιθωνοῖο

黎明从高贵的提托诺斯身旁的床榻上站起，

ὄρνυθʼ, ἵνʼ ἀθανάτοισι φόως φέροι ἠδὲ βροτοῖσι·

好给不死的神明和死逝的人类带来光明；

Ζεὺς δʼ Ἔριδα προΐαλλε θοὰς ἐπὶ νῆας Ἀχαιῶν

宙斯则将争吵女神派遣到阿开亚人的快速船只旁，

ἀργαλέην, πολέμοιο τέρας μετὰ χερσὶν ἔχουσαν.

那可怕的女神，手中拿着战争的凶兆。

στῆ δʼ ἐπʼ Ὀδυσσῆος μεγακήτεϊ νηῒ μελαίνῃ,

她站立在奥德修斯那巨大的黑色船只上，

ἥ ῥʼ ἐν μεσσάτῳ ἔσκε γεγωνέμεν¹ ἀμφοτέρωσε,

这船就在中间，以便向两边发出大声，

ἠμὲν ἐπʼ Αἴαντος κλισίας Τελαμωνιάδαο

既达特拉蒙之子埃阿斯的营帐，

ἠδʼ ἐπʼ Ἀχιλλῆος, τοί ῥʼ ἔσχατα νῆας ἐΐσας

又达阿基琉斯的营帐；因为他们坚信自己的勇武和双手的力量，

εἴρυσαν ἠνορέῃ πίσυνοι καὶ κάρτεϊ χειρῶν

将匀称的战船停泊在两端。

ἔνθα στᾶσʼ ἤϋσε θεὰ μέγα τε δεινόν τε

女神立于其上，发出宏大而可怕的呼喊，

ὄρθιʼ, Ἀχαιοῖσιν δὲ μέγα σθένος ἔμβαλʼ ἑκάστῳ

声音高亢，在每一个阿开亚人的

καρδίῃ ἄληκτον πολεμίζειν ἠδὲ μάχεσθαι.

心中注入了无穷的力量，去不停地战斗和厮杀。

τοῖσι δʼ ἄφαρ πόλεμος γλυκίων γένετʼ ἠὲ νέεσθαι

对他们而言，战争顿时变得比乘着空心的船只

ἐν νηυσὶ γλαφυρῇσι φίλην ἐς πατρίδα γαῖαν.

返回亲爱的祖国土地还要甘美。

Ἀτρεΐδης δʼ ἐβόησεν ἰδὲ ζώννυσθαι ἄνωγεν

阿特柔斯之子大声呼喊，命令阿耳戈斯人

Ἀργείους· ἐν δʼ αὐτὸς ἐδύσετο νώροπα χαλκόν.

武装起来；他自己也穿上了闪亮的青铜铠甲。

κνημῖδας μὲν πρῶτα περὶ κνήμῃσιν ἔθηκε

他首先在双腿上戴上护胫，

καλὰς ἀργυρέοισιν ἐπισφυρίοις ἀραρυίας·

那是美丽的、配有银质护踝的护胫；

δεύτερον αὖ θώρηκα περὶ στήθεσσιν ἔδυνε,

随后，他在胸前穿上了胸甲，

τόν ποτέ οἱ Κινύρης δῶκε ξεινήϊον εἶναι.

这是昔日基努拉斯送给他的客礼。

πεύθετο γὰρ Κύπρον δὲ² μέγα κλέος οὕνεκʼ Ἀχαιοὶ

因为基努拉斯在塞浦路斯听到了宏大的传闻，说阿开亚人

ἐς Τροίην νήεσσιν ἀναπλεύσεσθαι ἔμελλον·

将要乘船起航前往特洛伊；

τοὔνεκά οἱ τὸν δῶκε χαριζόμενος βασιλῆϊ.

因而他把这件礼物送给国王，以讨其欢心。

τοῦ δʼ ἤτοι δέκα οἶμοι ἔσαν μέλανος κυάνοιο,

那胸甲上有十道黑色的珐琅条纹，

δώδεκα δὲ χρυσοῖο καὶ εἴκοσι κασσιτέροιο·

十二道黄金条纹，二十道锡条纹；

κυάνεοι δὲ δράκοντες ὀρωρέχατο προτὶ δειρὴν

黑色的珐琅蛇朝着颈部延伸，

τρεῖς ἑκάτερθʼ ἴρισσιν ἐοικότες, ἅς τε Κρονίων

每边各有三条，如同克罗诺斯之子

ἐν νέφεϊ στήριξε, τέρας μερόπων ἀνθρώπων.

在云端设立的彩虹，作为凡人的征兆。

ἀμφὶ δʼ ἄρʼ ὤμοισιν βάλετο ξίφος· ἐν δέ οἱ ἧλοι

他在肩上挎上宝剑；剑柄上的

χρύσειοι πάμφαινον, ἀτὰρ περὶ κουλεὸν ἦεν

金钉闪闪发光，银质的剑鞘

ἀργύρεον χρυσέοισιν ἀορτήρεσσιν ἀρηρός.

配有金质的挂带。

ἂν δʼ ἕλετʼ ἀμφιβρότην πολυδαίδαλον ἀσπίδα θοῦριν

他拿起了那面护身、精美、勇猛的

καλήν, ἣν πέρι μὲν κύκλοι δέκα χάλκεοι ἦσαν,

盾牌，其周围有十道青铜圆环，

ἐν δέ οἱ ὀμφαλοὶ ἦσαν ἐείκοσι κασσιτέροιο

盾面上有二十个锡质的泡钉，

λευκοί, ἐν δὲ μέσοισιν ἔην μέλανος κυάνοιο.

呈白色，中间有一个是黑色珐琅的。

τῇ δʼ ἐπὶ μὲν Γοργὼ βλοσυρῶπις ἐστεφάνωτο

盾牌上饰有面容狰狞、眼光凶狠的

δεινὸν δερκομένη, περὶ δὲ Δεῖμός τε Φόβος τε.

戈耳工，其周围环绕着畏惧与恐慌。

τῆς δʼ ἐξ ἀργύρεος τελαμὼν ἦν· αὐτὰρ ἐπʼ αὐτοῦ

盾牌的背带是银制的；而带子上

κυάνεος ἐλέλικτο δράκων, κεφαλαὶ δέ οἱ ἦσαν

盘绕着一条黑色的珐琅蛇，它那

τρεῖς ἀμφιστρεφέες ἑνὸς αὐχένος ἐκπεφυυῖαι.

拧转的三只蛇头，均从一个脖颈中生出。

κρατὶ δʼ ἐπʼ ἀμφίφαλον κυνέην θέτο τετραφάληρον

他在头上戴上双角四饰、配有马鬃的

ἵππουριν· δεινὸν δὲ λόφος καθύπερθεν ἔνευεν.

战盔；盔羽在上方令人生畏地摇曳。

εἵλετο δʼ ἄλκιμα δοῦρε δύω κεκορυθμένα χαλκῷ

他拿起了两支锋利的、青铜枪头的

ὀξέα· τῆλε δὲ χαλκὸς ἀπʼ αὐτόφιν οὐρανὸν εἴσω

强劲长枪；青铜的光芒从他手中直射天际；

λάμπʼ· ἐπὶ δʼ ἐγδούπησαν Ἀθηναίη τε καὶ Ἥρη

雅典娜和赫拉为此发出雷鸣，

τιμῶσαι βασιλῆα πολυχρύσοιο Μυκήνης.

以尊崇那富庶的迈锡尼国王。

ἡνιόχῳ μὲν ἔπειτα ἑῷ ἐπέτελλεν ἕκαστος

随后，各人命令自己的御者

ἵππους εὖ κατὰ κόσμον ἐρυκέμεν αὖθʼ ἐπὶ τάφρῳ,

在壕沟旁将战马按秩序控御好，

αὐτοὶ δὲ πρυλέες σὺν τεύχεσι θωρηχθέντες

而他们自己作为步兵，披挂好铠甲，

ῥώοντʼ· ἄσβεστος δὲ βοὴ γένετʼ ἠῶθι πρό.

迅速集结；黎明前响起了不绝于耳的呐喊。

φθὰν δὲ μέγʼ ἱππήων³ ἐπὶ τάφρῳ κοσμηθέντες,

他们在壕沟旁整队，比骑兵要早得多，

ἱππῆες δʼ ὀλίγον μετεκίαθον· ἐν δὲ κυδοιμὸν

骑兵们则稍后跟进；但在他们中间

ὦρσε κακὸν Κρονίδης, κατὰ δʼ ὑψόθεν ἧκεν ἐέρσας

克罗诺斯之子激起了可怕的混乱，并从高空降下

αἵματι μυδαλέας ἐξ αἰθέρος, οὕνεκʼ ἔμελλε

浸满鲜血的露水，因为他意欲

πολλὰς ἰφθίμους κεφαλὰς Ἄϊδι προϊάψειν.

将许多强勇的头颅送往哈得斯。

Τρῶες δʼ αὖθʼ ἑτέρωθεν ἐπὶ θρωσμῷ πεδίοιο

另一边，特洛伊人在平原的隆起处，

Ἕκτορά τʼ ἀμφὶ μέγαν καὶ ἀμύμονα Πουλυδάμαντα

聚集在伟大的赫克托耳和无瑕的波吕达马斯周围，

Αἰνείαν θʼ, ὃς Τρωσὶ θεὸς ὣς τίετο δήμῳ,

还有在特洛伊人中备受神般敬重的埃涅阿斯，

τρεῖς τʼ Ἀντηνορίδας Πόλυβον καὶ Ἀγήνορα δῖον

以及安特诺尔的三位儿子：波吕博斯、高贵的阿革诺尔，

ἠΐθεόν τʼ Ἀκάμαντʼ ἐπιείκελον ἀθανάτοισιν.

和神一样的年轻阿卡马斯。

Ἕκτωρ δʼ ἐν πρώτοισι φέρʼ ἀσπίδα πάντοσʼ ἐΐσην,

赫克托耳在最前列，手持四周匀称的盾牌，

οἷος δʼ ἐκ νεφέων ἀναφαίνεται οὔλιος ἀστὴρ

如同一颗不祥之星从云雾中闪现，

παμφαίνων, τοτὲ δʼ αὖτις ἔδυ νέφεα σκιόεντα,

熠熠生辉，随后又没入阴暗的云层，

ὣς Ἕκτωρ ὁτὲ μέν τε μετὰ πρώτοισι φάνεσκεν,

赫克托耳也是这样，时而显现在最前列，

ἄλλοτε δʼ ἐν πυμάτοισι κελεύων· πᾶς δʼ ἄρα χαλκῷ

时而在最后方指挥；他浑身的青铜铠甲

λάμφʼ ὥς τε στεροπὴ πατρὸς Διὸς αἰγιόχοιο.

闪闪发光，如同执盾之父宙斯的闪电。

οἳ δʼ, ὥς τʼ ἀμητῆρες ἐναντίοι ἀλλήλοισιν

他们就像收割庄稼的人们，互相对立着

ὄγμον ἐλαύνωσιν ἀνδρὸς μάκαρος κατʼ ἄρουραν

在富人的田地里开辟出收割的垄沟，

πυρῶν ἢ κριθῶν· τὰ δὲ δράγματα ταρφέα πίπτει·

收割着小麦或大麦；麦捆纷纷落下，

ὣς Τρῶες καὶ Ἀχαιοὶ ἐπʼ ἀλλήλοισι θορόντες

特洛伊人和阿开亚人也是这样向对方跃去，

δῄουν, οὐδʼ ἕτεροι μνώοντʼ ὀλοοῖο φόβοιο.

互相厮杀，双方谁也不去想那毁灭性的溃逃。

ἴσας δʼ ὑσμίνη κεφαλὰς ἔχεν,⁴ οἳ δὲ λύκοι ὣς

战斗使双方势均力敌，他们像狼一样

θῦνον· Ἔρις δʼ ἄρʼ ἔχαιρε πολύστονος εἰσορόωσα·

狂暴地冲杀；而多愁的争吵女神看着这一幕，满心欢喜。

语法注4 条

11.6γεγωνέμεν
不定式 γεγωνέμεν（大声喊出、使声音传达）在关系从句 ἥ ῥʼ ἐν μεσσάτῳ ἔσκε 中作目的或结果状语，意为“（为了）使声音能向两边传达”。该从句的主语是船（νηῒ）。
11.21Κύπρον δὲ
专有名词 Κύπρος 与表示方向的接尾辞 -δε 结合，意为“到塞浦路斯”。它并非直接修饰前面的动词 πεύθετο（他听说），而是包含了一种预期的移动语感，即“（阿开亚人出征的传闻）传到了塞浦路斯，他在那里听到了这件事”。
11.51φθὰν δὲ μέγʼ ἱππήων
动词 φθὰν 是 φθάνω（先于、早于）的无 thematic 词干不定过去时（或未完成过去时）第三人称复数缩写形式（标准形式为 ἔφθασαν 或 ἔφθαν）。它接比较属格 ἱππήων（比骑兵们），并与副词性宾格 μέγα（大大地）一起，构成了“他们大大先于骑兵们（在壕沟旁列队）”的先发构文。
11.72ἴσας δʼ ὑσμίνη κεφαλὰς ἔχεν
直译为“战斗保持了双方势均力敌的头颅”，比喻战况陷入胶着，双方不分胜负。这里 ὑσμίνη（战斗）是句子的主语，而 ἴσας ... κεφαλάς（相等的头颅，即相等的势力）是其直接宾格宾语。

翻译：Gemini 3.5 Flash（2026-05-23 发布）urn:cts:greekLit:tlg0012.tlg001.humanitext-grc2:11.1-11.73