内斯托尔的胜利与对帕特罗克洛斯的劝告｜荷马《伊利亚特》第十一卷第709–780行希腊语原文·中文译文

709

πανσυδίῃ· μετὰ δέ σφι Μολίονε θωρήσσοντο

一并出发。在他们中间，莫里奥内的两个儿子也武装起来，

710

παῖδʼ ἔτʼ ἐόντʼ,¹ οὔ πω μάλα εἰδότε θούριδος ἀλκῆς.

他们当时还是孩子，尚未深知猛烈战斗的力量。

ἔστι δέ τις Θρυόεσσα πόλις αἰπεῖα κολώνη

有一座陡峭丘陵之城，名叫斯律奥埃萨，

τηλοῦ ἐπʼ Ἀλφειῷ, νεάτη Πύλου ἠμαθόεντος·

坐落在遥远的阿尔斐俄斯河畔，是多沙的皮洛斯的边境之城；

τὴν ἀμφεστρατόωντο διαρραῖσαι μεμαῶτες.

他们包围了这座城，渴望将其摧毁。

ἀλλʼ ὅτε πᾶν πεδίον μετεκίαθον, ἄμμι δʼ Ἀθήνη

但当他们穿过整个平原时，雅典娜作为使者

715

ἄγγελος ἦλθε θέουσʼ ἀπʼ Ὀλύμπου θωρήσσεσθαι

连夜从奥林波斯奔来，通知我们武装起来，

ἔννυχος, οὐδʼ ἀέκοντα Πύλον κάτα λαὸν ἄγειρεν

她并未在皮洛斯召集不情愿的民众，

ἀλλὰ μάλʼ ἐσσυμένους πολεμίζειν. οὐδέ με Νηλεὺς

而是召集了极度渴望战斗的人。然而内琉斯却不

εἴα θωρήσσεσθαι, ἀπέκρυψεν δέ μοι ἵππους·

允许我武装，并将我的战马藏了起来；

οὐ γάρ πώ τί μʼ ἔφη ἴδμεν πολεμήϊα ἔργα.

因为他说我还一点不懂战争的事务。

720

ἀλλὰ καὶ ὧς ἱππεῦσι μετέπρεπον ἡμετέροισι

但即使如此，我在我们的骑兵中依然出类拔萃，

καὶ πεζός περ ἐών, ἐπεὶ ὧς ἄγε νεῖκος Ἀθήνη.

尽管我徒步作战，因为雅典娜就是这样引导这场争端。

ἔστι δέ τις ποταμὸς Μινυήϊος εἰς ἅλα βάλλων

有一条名叫弥纽埃俄斯的河流流入大海，

ἐγγύθεν Ἀρήνης, ὅθι μείναμεν Ἠῶ δῖαν

就在阿雷涅附近，我们在那里等待着神圣的黎明，

ἱππῆες Πυλίων, τὰ δʼ ἐπέρρεον ἔθνεα πεζῶν.

我们皮洛斯的骑兵们，而步兵的队伍也不断汇聚。

725

ἔνθεν πανσυδίῃ σὺν τεύχεσι θωρηχθέντες

从那里，我们全体带上武器全副武装，

ἔνδιοι ἱκόμεσθʼ ἱερὸν ῥόον Ἀλφειοῖο.

在中午时分抵达了阿尔斐俄斯河的神圣溪流。

ἔνθα Διὶ ῥέξαντες ὑπερμενεῖ ἱερὰ καλά,

在那里，我们向大能的宙斯奉献了美好的祭品，

ταῦρον δʼ Ἀλφειῷ, ταῦρον δὲ Ποσειδάωνι,

向阿尔斐俄斯河献上一头公牛，向波塞冬献上一头公牛，

αὐτὰρ Ἀθηναίη γλαυκώπιδι βοῦν ἀγελαίην,

向闪亮眼睛的雅典娜献上一头牛群中的母牛，

730

δόρπον ἔπειθʼ ἑλόμεσθα κατὰ στρατὸν ἐν τελέεσσι,

随后我们在军中按队伍享用了晚餐，

καὶ κατεκοιμήθημεν ἐν ἔντεσιν οἷσιν ἕκαστος

我们每个人都穿着盔甲入睡，

ἀμφὶ ῥοὰς ποταμοῖο. ἀτὰρ μεγάθυμοι Ἐπειοὶ

就在河水之畔。然而，气宇轩昂的埃培俄斯人

ἀμφέσταν δὴ ἄστυ διαρραῖσαι μεμαῶτες·

已经包围了城池，渴望将其摧毁；

ἀλλά σφι προπάροιθε φάνη μέγα ἔργον Ἄρηος·

但在他们面前，展现出了阿雷斯的巨大战争伟业。

735

εὖτε γὰρ ἠέλιος φαέθων ὑπερέσχεθε γαίης,

当闪耀的太阳升起在地球之上，

συμφερόμεσθα μάχῃ Διί τʼ εὐχόμενοι καὶ Ἀθήνῃ.

我们祈求宙斯和雅典娜，投入了交战。

ἀλλʼ ὅτε δὴ Πυλίων καὶ Ἐπειῶν ἔπλετο νεῖκος,

当皮洛斯人和埃培俄斯人的战火燃起，

πρῶτος ἐγὼν ἕλον ἄνδρα, κόμισσα δὲ μώνυχας ἵππους,

我第一个杀死了敌人，并夺取了他的独蹄战马，

Μούλιον αἰχμητήν· γαμβρὸς δʼ ἦν Αὐγείαο,

那是矛手穆利俄斯；他是奥革阿斯的女婿，

740

πρεσβυτάτην δὲ θύγατρʼ εἶχε ξανθὴν Ἀγαμήδην,

娶了其长女，即金发的阿伽墨德为妻，

ἣ τόσα φάρμακα ᾔδη ὅσα τρέφει εὐρεῖα χθών.

她知晓辽阔大地所养育的所有草药。

τὸν μὲν ἐγὼ προσιόντα βάλον χαλκήρεϊ δουρί,

在他向我冲来时，我用装有青铜枪头的长枪刺中了他，

ἤριπε δʼ ἐν κονίῃσιν· ἐγὼ δʼ ἐς δίφρον ὀρούσας

他倒在尘土中；而我跳上他的战车，

στῆν ῥα μετὰ προμάχοισιν· ἀτὰρ μεγάθυμοι Ἐπειοὶ

站在最前列的战士之中。气宇轩昂的埃培俄斯人

745

ἔτρεσαν ἄλλυδις ἄλλος, ἐπεὶ ἴδον ἄνδρα πεσόντα

见此人倒下，便纷纷四散逃窜，

ἡγεμόνʼ ἱππήων, ὃς ἀριστεύεσκε μάχεσθαι.

他是骑兵的领袖，也是战斗中最杰出的勇士。

αὐτὰρ ἐγὼν ἐπόρουσα κελαινῇ λαίλαπι ἶσος,

而我像黑色狂风一样冲向他们，

πεντήκοντα δʼ ἕλον δίφρους, δύο δʼ ἀμφὶς ἕκαστον

夺取了五十辆战车，在每辆战车周围都有两个

φῶτες ὀδὰξ ἕλον οὖδας ἐμῷ ὑπὸ δουρὶ δαμέντες.

男子在我的长枪下被击败，口咬泥土倒地。

750

καί νύ κεν Ἀκτορίωνε Μολίονε παῖδʼ ἀλάπαξα,

此时我本可除掉阿克托尔的儿子，即莫里奥内的两个孩子，

εἰ μή σφωε πατὴρ εὐρὺ κρείων ἐνοσίχθων

要不是他们的父亲，那广阔领地的震地之神

ἐκ πολέμου ἐσάωσε² καλύψας ἠέρι πολλῇ.

用浓雾将他们笼罩，把他们从战场上救出。

ἔνθα Ζεὺς Πυλίοισι μέγα κράτος ἐγγυάλιξε·

在那里，宙斯将伟大的胜利赐予了皮洛斯人；

τόφρα γὰρ οὖν ἑπόμεσθα διὰ σπιδέος πεδίοιο

因为我们一路在宽阔的平原上追击他们，

755

κτείνοντές τʼ αὐτοὺς ἀνά τʼ ἔντεα καλὰ λέγοντες,

斩杀他们并收集他们精美的盔甲，

ὄφρʼ ἐπὶ Βουπρασίου πολυπύρου βήσαμεν ἵππους

直到我们将战马赶到了盛产小麦的布普拉西翁，

πέτρης τʼ Ὠλενίης, καὶ Ἀλησίου ἔνθα κολώνη

以及俄勒诺斯之岩，还有那被称为

κέκληται· ὅθεν αὖτις ἀπέτραπε λαὸν Ἀθήνη.

阿莱西翁的小丘；在那里，雅典娜让军队折返。

ἔνθʼ ἄνδρα κτείνας πύματον λίπον· αὐτὰρ Ἀχαιοὶ

在那里杀死了最后一个人后，我留下了他；而阿开亚人

760

ἂψ ἀπὸ Βουπρασίοιο Πύλονδʼ ἔχον ὠκέας ἵππους,

将他们飞快的战马从布普拉西翁赶回了皮洛斯，

πάντες δʼ εὐχετόωντο θεῶν Διὶ Νέστορί τʼ ἀνδρῶν.³

所有人都在众神中赞美宙斯，在凡人中赞美内斯托尔。

ὣς ἔον, εἴ ποτʼ ἔον γε, μετʼ ἀνδράσιν. αὐτὰρ Ἀχιλλεὺς

在英雄好汉中，我曾是那样的人，如果那段时光真的存在过。然而阿基琉斯

οἶος τῆς ἀρετῆς ἀπονήσεται· ἦ τέ μιν οἴω

却只想独自享有他的勇武；但我认为他

πολλὰ μετακλαύσεσθαι ἐπεί κʼ ἀπὸ λαὸς ὄληται.

在军队覆灭之后，定会痛哭流涕。

765

ὦ πέπον ἦ μὲν σοί γε Μενοίτιος ὧδʼ ἐπέτελλεν

亲爱的朋友啊，墨诺提俄斯确实曾这样嘱托你，

ἤματι τῷ ὅτε σʼ ἐκ Φθίης Ἀγαμέμνονι πέμπε,

在他把你从普提亚送往阿伽门农那里的那一天，

νῶϊ δέ τʼ ἔνδον ἐόντες ἐγὼ καὶ δῖος Ὀδυσσεὺς

当时我和高贵的奥德修斯在屋里，

πάντα μάλʼ ἐν μεγάροις ἠκούομεν ὡς ἐπέτελλε.

在大厅中听得真切，他是如何嘱托你的。

Πηλῆος δʼ ἱκόμεσθα δόμους εὖ ναιετάοντας

因为我们曾来到佩琉斯那建得很好的宅邸，

770

λαὸν ἀγείροντες κατʼ Ἀχαιΐδα πουλυβότειραν.

在富饶的阿开亚各地召集军队。

ἔνθα δʼ ἔπειθʼ ἥρωα Μενοίτιον εὕρομεν ἔνδον

在那里，我们找到了在屋内的英雄墨诺提俄斯，

ἠδὲ σέ, πὰρ δʼ Ἀχιλῆα· γέρων δʼ ἱππηλάτα Πηλεὺς

还有你，以及在你身旁的阿基琉斯；年迈的驭马者佩琉斯

πίονα μηρία καῖε βοὸς Διὶ τερπικεραύνῳ

向喜爱雷电的宙斯焚烧牡牛肥美的股骨，

αὐλῆς ἐν χόρτῳ· ἔχε δὲ χρύσειον ἄλεισον

就在中庭的围栏内；他手持金杯，

775

σπένδων αἴθοπα οἶνον ἐπʼ αἰθομένοις ἱεροῖσι.

并在燃烧的祭品上浇灌闪光的红酒。

σφῶϊ μὲν ἀμφὶ βοὸς ἕπετον κρέα, νῶϊ δʼ ἔπειτα

你们两个正忙于料理牛肉，而我们随后

στῆμεν ἐνὶ προθύροισι· ταφὼν δʼ ἀνόρουσεν Ἀχιλλεύς,

站在了门口；阿基琉斯惊讶地跳了起来，

ἐς δʼ ἄγε χειρὸς ἑλών, κατὰ δʼ ἑδριάασθαι ἄνωγε,

拉着我们的手引我们进来，请我们坐下，

ξείνιά τʼ εὖ παρέθηκεν, ἅ τε ξείνοις θέμις ἐστίν.

丰盛地款待我们，摆上了属于客人的款待之礼。

780

αὐτὰρ ἐπεὶ τάρπημεν ἐδητύος ἠδὲ ποτῆτος,

当我们享用完食物和饮料，心满意足之后，

语法注3 条

11.710παῖδʼ ἔτʼ ἐόντʼ
伴有元音省略的双数主格形式 παῖδε ἔτι ἐόντε。它作为动词 θωρήσσοντο 的双数主语“莫里奥内兄弟”（Μολίονε）的述语性同位语，具有让步意味（“尽管当时还是孩子”）。
11.750καί νύ κεν... ἀλάπαξα, εἰ μή... ἐσάωσε
表示与过去事实相反的虚拟条件句。主句由语气小词 κεν（相当于 ἄν）配合直陈式过去时（ἀλάπαξα）构成，条件从句由 εἰ μή 配合直陈式过去时（ἐσάωσε）构成，表示过去未曾实现的事实（“若不是……救了他们，我早已除掉了……”）。
11.761θεῶν Διὶ Νέστορί τʼ ἀνδρῶν
具有交错呼应特征的格位对应结构。复数属格 θεῶν（众神之）修饰与格 Διί（给宙斯），复数属格 ἀνδρῶν（凡人之）修饰与格 Νέστορι（给内斯托尔），构成清晰的对比性部分属格关系（“在众神中归于宙斯，在凡人中归于内斯托尔”）。

翻译：Gemini 3.5 Flash（2026-05-23 发布）・修订记录（1 处，最近 2026-09-21）

2026-09-21 AI校阅 — 译文 1 处

urn:cts:greekLit:tlg0012.tlg001.humanitext-grc2:11.709-11.780