帕特罗克洛斯来访与内斯托尔忆当年勇｜荷马《伊利亚特》第十一卷第638–708行希腊语原文·中文译文

638

ἐν τῷ ῥά σφι κύκησε γυνὴ ἐϊκυῖα θεῇσιν

在那杯中，那貌似女神的女子为他们调制了混合酒，

οἴνῳ Πραμνείῳ, ἐπὶ δʼ αἴγειον κνῆ τυρὸν

用的是普拉姆尼酒，并在其上用青铜擦板

640

κνήστι χαλκείῃ, ἐπὶ δʼ ἄλφιτα λευκὰ πάλυνε,

擦碎了山羊奶酪，然后撒上白大麦粉，

πινέμεναι δʼ ἐκέλευσεν, ἐπεί ῥʼ ὥπλισσε κυκειῶ.

调制好混合麦酒后，便请他们饮用。

τὼ δʼ ἐπεὶ οὖν πίνοντʼ ἀφέτην πολυκαγκέα δίψαν

当他们两人饮后消除了灼人的饥渴，

μύθοισιν τέρποντο πρὸς ἀλλήλους ἐνέποντες,

便开始互相倾谈，以此消遣，

Πάτροκλος δὲ θύρῃσιν ἐφίστατο ἰσόθεος φώς.

此时，如神般的男子帕特罗克洛斯站立在门口。

645

τὸν δὲ ἰδὼν ὁ γεραιὸς ἀπὸ θρόνου ὦρτο φαεινοῦ,

老人一看见他，便从闪亮的椅子上站起身，

ἐς δʼ ἄγε χειρὸς ἑλών, κατὰ δʼ ἑδριάασθαι ἄνωγε.

拉着他的手引他进来，并请他坐下。

Πάτροκλος δʼ ἑτέρωθεν ἀναίνετο εἶπέ τε μῦθον·

但帕特罗克洛斯在另一侧推辞，并开口说道：

οὐχ ἕδος ἐστὶ γεραιὲ διοτρεφές, οὐδέ με πείσεις.

“宙斯养育的老人啊，现在不是坐着的时候，你也说服不了我。

αἰδοῖος νεμεσητὸς ὅ¹ με προέηκε πυθέσθαι

那位派我来打听你带回的伤员是谁的

650

ὅν τινα τοῦτον ἄγεις βεβλημένον· ἀλλὰ καὶ αὐτὸς

是一位令人敬畏、若被激怒便很可怕的人。不过我自己

γιγνώσκω, ὁρόω δὲ Μαχάονα ποιμένα λαῶν.

也认得，我看出那是民之牧者马卡昂。

νῦν δὲ ἔπος ἐρέων πάλιν ἄγγελος εἶμʼ Ἀχιλῆϊ.

如今我要带着答复，作为使者回到阿基琉斯身边。

εὖ δὲ σὺ οἶσθα γεραιὲ διοτρεφές, οἷος ἐκεῖνος

宙斯养育的老人啊，你也很清楚他是什么样的

δεινὸς ἀνήρ· τάχα κεν καὶ ἀναίτιον αἰτιόῳτο.²

厉害人物；他甚至可能很快会去责备无罪之人。”

655

τὸν δʼ ἠμείβετʼ ἔπειτα Γερήνιος ἱππότα Νέστωρ·

随后，格雷尼亚的骑士内斯托尔回答他道：

τίπτε τὰρ ὧδʼ Ἀχιλεὺς ὀλοφύρεται υἷας Ἀχαιῶν,

“阿基琉斯为何如此怜惜阿开亚人的儿子们——

ὅσσοι δὴ βέλεσιν βεβλήαται; οὐδέ τι οἶδε

那些被箭石所伤的人？他一点也不知道

πένθεος, ὅσσον ὄρωρε κατὰ στρατόν· οἳ γὰρ ἄριστοι

军中兴起的痛苦；因为最优秀的人们

ἐν νηυσὶν κέαται βεβλημένοι οὐτάμενοί τε.

都被射中或刺伤，躺在船上。

660

βέβληται μὲν ὃ Τυδεΐδης κρατερὸς Διομήδης,

提丢斯之子、强勇的迪奥墨德斯被射伤，

οὔτασται δʼ Ὀδυσεὺς δουρὶ κλυτὸς ἠδʼ Ἀγαμέμνων·

枪法出众的奥德修斯和阿伽门农被刺伤，

βέβληται δὲ καὶ Εὐρύπυλος κατὰ μηρὸν ὀϊστῷ·

欧律皮洛斯的大腿也被箭射中；

τοῦτον δʼ ἄλλον ἐγὼ νέον ἤγαγον ἐκ πολέμοιο

而这另一个人，是我刚刚从战场上带回来的，

ἰῷ ἀπὸ νευρῆς βεβλημένον. αὐτὰρ Ἀχιλλεὺς

他被弓弦上射出的箭所伤。然而，阿基琉斯

665

ἐσθλὸς ἐὼν Δαναῶν οὐ κήδεται οὐδʼ ἐλεαίρει.

虽是勇士，却不关心也不怜悯达奈人。

ἦ μένει εἰς ὅ κε³ δὴ νῆες θοαὶ ἄγχι θαλάσσης

难道他要等到靠近海边的速行船只

Ἀργείων ἀέκητι πυρὸς δηΐοιο θέρωνται,

在违背阿尔戈斯人意愿的情况下被烈火焚烧，

αὐτοί τε κτεινώμεθʼ ἐπισχερώ; οὐ γὰρ ἐμὴ ἲς

而我们自己也相继被杀吗？因为我的力量

ἔσθʼ οἵη πάρος ἔσκεν ἐνὶ γναμπτοῖσι μέλεσσιν.

已不如往日那般存在于我灵活的四肢中了。

670

εἴθʼ ὣς ἡβώοιμι⁴ βίη δέ μοι ἔμπεδος εἴη

愿我能那般年轻，愿我的力量依然坚实，

ὡς ὁπότʼ Ἠλείοισι καὶ ἡμῖν νεῖκος ἐτύχθη

就像当年我们与埃利斯人发生争端时那样，

ἀμφὶ βοηλασίῃ, ὅτʼ ἐγὼ κτάνον Ἰτυμονῆα

那是为了争夺掠夺的牛群，当时我杀死了伊图莫纽斯，

ἐσθλὸν Ὑπειροχίδην, ὃς ἐν Ἤλιδι ναιετάασκε,

住在埃利斯、许培罗科斯之子，那位勇士。

ῥύσιʼ ἐλαυνόμενος· ὃ δʼ ἀμύνων ᾗσι βόεσσιν

当我驱赶劫获的财物时，他为了保护自己的牛群，

675

ἔβλητʼ ἐν πρώτοισιν ἐμῆς ἀπὸ χειρὸς ἄκοντι,

在前锋中被我手投出的标枪击中，

κὰδ δʼ ἔπεσεν, λαοὶ δὲ περίτρεσαν ἀγροιῶται.

倒地而死，而乡间的民众则惊恐地向四方逃散。

ληΐδα δʼ ἐκ πεδίου συνελάσσαμεν ἤλιθα πολλὴν

我们从平原上驱赶了极多的战利品，

πεντήκοντα βοῶν ἀγέλας, τόσα πώεα οἰῶν,

有五十群牛，同等数量的羊群，

τόσσα συῶν συβόσια, τόσʼ αἰπόλια πλατέʼ αἰγῶν,

同等数量的猪群，同等数量四处吃草的山羊群，

680

ἵππους δὲ ξανθὰς ἑκατὸν καὶ πεντήκοντα

还有一百五十匹栗色牝马，

πάσας θηλείας, πολλῇσι δὲ πῶλοι ὑπῆσαν.

全是牝马，其中许多还带着幼驹。

καὶ τὰ μὲν ἠλασάμεσθα Πύλον Νηλήϊον εἴσω

我们在夜间将这些财产赶回了

ἐννύχιοι προτὶ ἄστυ· γεγήθει δὲ φρένα Νηλεύς,

涅琉斯的都城皮洛斯；涅琉斯的心中充满喜悦，

οὕνεκά μοι τύχε πολλὰ νέῳ πόλεμον δὲ κιόντι.

因为我虽年轻，但出征却获得了丰厚的收获。

685

κήρυκες δʼ ἐλίγαινον ἅμʼ ἠοῖ φαινομένηφι

黎明破晓时分，传令官们大声宣告，

τοὺς ἴμεν⁵ οἷσι χρεῖος ὀφείλετʼ ἐν Ἤλιδι δίῃ·

让那些在神圣的埃利斯被欠下债的人前往；

οἳ δὲ συναγρόμενοι Πυλίων ἡγήτορες ἄνδρες

皮洛斯的领袖们聚集在一起，

δαίτρευον· πολέσιν γὰρ Ἐπειοὶ χρεῖος ὄφειλον,

分配战利品；因为埃培俄斯人对许多人都欠下了债，

ὡς ἡμεῖς παῦροι κεκακωμένοι ἐν Πύλῳ ἦμεν·

毕竟我们皮洛斯人当时人数稀少且受尽苦难。

690

ἐλθὼν γάρ ῥʼ ἐκάκωσε βίη Ἡρακληείη

因为在先前的岁月里，赫拉克勒斯的强力降临并蹂躏了我们，

τῶν προτέρων ἐτέων, κατὰ δʼ ἔκταθεν ὅσσοι ἄριστοι·

所有最优秀的人都被杀害。

δώδεκα γὰρ Νηλῆος ἀμύμονος υἱέες ἦμεν·

我们本是高贵的涅琉斯的十二个儿子，

τῶν οἶος λιπόμην, οἳ δʼ ἄλλοι πάντες ὄλοντο.

如今只剩下我一人，其余的人都已死去。

ταῦθʼ ὑπερηφανέοντες Ἐπειοὶ χαλκοχίτωνες

依仗这些优势，身披铜甲的埃培俄斯人，

695

ἡμέας ὑβρίζοντες ἀτάσθαλα μηχανόωντο.

侮辱我们，策划着狂妄无耻的恶行。

ἐκ δʼ ὃ γέρων ἀγέλην τε βοῶν καὶ πῶϋ μέγʼ οἰῶν

老人挑选了一群牛和一大群羊，

εἵλετο κρινάμενος τριηκόσιʼ ἠδὲ νομῆας.

选了三百头，连同牧人们一起归于自己。

καὶ γὰρ τῷ χρεῖος μέγʼ ὀφείλετʼ ἐν Ἤλιδι δίῃ

因为在神圣的埃利斯，他也被人欠下了大债：

τέσσαρες ἀθλοφόροι ἵπποι αὐτοῖσιν ὄχεσφιν

四匹得过奖的骏马连同它们的战车，

700

ἐλθόντες μετʼ ἄεθλα· περὶ τρίποδος γὰρ ἔμελλον

它们曾去参加比赛；因为它们本将为了

θεύσεσθαι· τοὺς δʼ αὖθι ἄναξ ἀνδρῶν Αὐγείας

鼎器而赛跑；但人中之王奥革阿斯

κάσχεθε, τὸν δʼ ἐλατῆρʼ ἀφίει ἀκαχήμενον ἵππων.

将它们扣留，打发走了为失去马匹而悲伤的驭手。

τῶν ὃ γέρων ἐπέων κεχολωμένος ἠδὲ καὶ ἔργων⁶

老人对这些言行感到愤怒，

ἐξέλετʼ ἄσπετα πολλά· τὰ δʼ ἄλλʼ ἐς δῆμον ἔδωκε

选出了极多财物归于自己，其余的则分给民众

705

δαιτρεύειν, μή τίς οἱ ἀτεμβόμενος κίοι ἴσης.

去分配，使任何人不至于被剥夺平等的份额而离去。

ἡμεῖς μὲν τὰ ἕκαστα διείπομεν, ἀμφί τε ἄστυ

我们处理了这每一件事，并在城池周围

ἕρδομεν ἱρὰ θεοῖς· οἳ δὲ τρίτῳ ἤματι πάντες

向神明奉献祭品；到了第三天，他们全都来了，

ἦλθον ὁμῶς αὐτοί τε πολεῖς καὶ μώνυχες ἵπποι

众多的人马齐聚一堂。

语法注6 条

11.649ὅ
指代先行词阿基琉斯的阳性单数主格关系代词。在荷马希腊语中，关系代词 ὅς 经常在阳性单数主格中写作 ὅ 的形式，在此处引导从句并作主语，意为“那派我来的人……”。
11.654τάχα κεν καὶ ἀναίτιον αἰτιόῳτο
语气助词 κεν（相当于雅典方言的 ἄν，表潜在可能性）与动词 αἰτιάομαι（指责）的现在祈愿式（伊奥尼亚方言的延长形 αἰτιόῳτο）的结合。这表达了一种可能性，即“他可能很快就会责怪无辜之人”，反映了帕特罗克洛斯对阿基琉斯严厉性格的担忧。
11.666εἰς ὅ κε
意为“直到……之时”的时间连词。伴随语气助词 κε，支配虚拟式动词 θέρωνται 和 κτεινώμεθʼ（§11.668），表示未来一个不确定的限度或终点。
11.670εἴθʼ ὣς ἡβώοιμι
表示难以实现的强烈愿望的语气词 εἴθε 与现在祈愿式 ἡβώοιμι（源自 ἡβάω，意为年轻）的结合。这表达了对过去或现在无法实现之事的渴望（“但愿我那时那样年轻……”），是内斯托尔在回忆昔日功勋时极具特色的公式化表达。
11.686ἴμεν
动词 εἶμι（去）的史诗不定式形式，相当于雅典方言的 ἰέναι。此处在对格加不定式结构中与主格对格 τοὺς 连用，表示传令官们（§11.685 标记为 κήρυκες）所发布的间接命令（“命令那些人前往……”）。
11.703τῶν ὃ γέρων ἐπέων κεχολωμένος ἠδὲ καὶ ἔργων
属格复数关系代词 τῶν 指代前文所述奥革阿斯无礼的言行，并与属格名词 ἐπέων 和 ἔργων 构成同位语。这些属格皆由表示愤怒原因的分词 κεχολωμένος（愤怒的）所支配。

翻译：Gemini 3.5 Flash（2026-05-23 发布）・修订记录（1 处，最近 2026-09-21）

2026-09-21 AI校阅 — 译文 1 处

urn:cts:greekLit:tlg0012.tlg001.humanitext-grc2:11.638-11.708