马卡昂负伤与埃阿斯的顽强撤退｜荷马《伊利亚特》第十一卷第492–563行希腊语原文·中文译文

492

ὡς δʼ ὁπότε πλήθων ποταμὸς πεδίον δὲ κάτεισι

正如满溢的江河，在宙斯暴雨的催促下，

χειμάρρους κατʼ ὄρεσφιν ὀπαζόμενος Διὸς ὄμβρῳ,

化作冬日的山洪奔流下山，涌入平原，

πολλὰς δὲ δρῦς ἀζαλέας, πολλὰς δέ τε πεύκας

冲走许多枯干的橡树和许多松树，

495

ἐσφέρεται, πολλὸν δέ τʼ ἀφυσγετὸν εἰς ἅλα βάλλει,

并将许多泥沙抛入大海；

ὣς ἔφεπε κλονέων πεδίον τότε φαίδιμος Αἴας,

同样，光荣的埃阿斯当时也在平原上横冲直撞，

δαΐζων ἵππους τε καὶ ἀνέρας· οὐδέ πω Ἕκτωρ

斩杀着战马和士卒；而赫克托尔当时还

πεύθετʼ, ἐπεί ῥα μάχης ἐπʼ ἀριστερὰ μάρνατο πάσης

不知此事，因为他在整个战场的左翼，

ὄχθας πὰρ ποταμοῖο Σκαμάνδρου, τῇ ῥα μάλιστα

正在斯卡曼德罗斯河畔战斗，那里的

500

ἀνδρῶν πῖπτε κάρηνα, βοὴ δʼ ἄσβεστος ὀρώρει

战士头颅落得最多，而无法熄灭的呐喊声正腾空而起，

Νέστορά τʼ ἀμφὶ μέγαν καὶ ἀρήϊον Ἰδομενῆα.

围绕在伟大的内斯托尔和勇猛的伊多墨纽斯周围。

Ἕκτωρ μὲν μετὰ τοῖσιν ὁμίλει μέρμερα ῥέζων

赫克托尔在他们中间厮杀，建树着惊人的功绩，

ἔγχεΐ θʼ ἱπποσύνῃ τε, νέων δʼ ἀλάπαζε φάλαγγας·

挥舞枪矛，驾驭战车，摧毁了年轻士兵的方阵；

οὐδʼ ἄν πω χάζοντο κελεύθου δῖοι Ἀχαιοὶ

高贵的阿开亚人原本还不会在道路上退却，

505

εἰ μὴ Ἀλέξανδρος Ἑλένης πόσις ἠϋκόμοιο

若不是美丽的白皙秀发海伦之夫亚历山德罗斯，

παῦσεν¹ ἀριστεύοντα Μαχάονα ποιμένα λαῶν,

止住了正在英勇战斗的民之牧者马卡昂，

ἰῷ τριγλώχινι βαλὼν κατὰ δεξιὸν ὦμον.

用一支三叉箭射中了他的右肩。

τῷ ῥα περίδεισαν μένεα πνείοντες Ἀχαιοὶ

因此，斗志昂扬的阿开亚人们大为惊恐，

μή πώς μιν πολέμοιο μετακλινθέντος ἕλοιεν.²

担心随着战局的扭转，敌人会把他俘获。

510

αὐτίκα δʼ Ἰδομενεὺς προσεφώνεε Νέστορα δῖον·

伊多墨纽斯随即对高贵的内斯托尔说道：

ὦ Νέστορ Νηληϊάδη μέγα κῦδος Ἀχαιῶν

“内斯托尔啊，涅琉斯之子，阿开亚人的伟大荣耀，

ἄγρει σῶν ὀχέων ἐπιβήσεο, πὰρ δὲ Μαχάων

快登上你的战车，让马卡昂

βαινέτω, ἐς νῆας δὲ τάχιστʼ ἔχε μώνυχας ἵππους·

坐在你的身旁，以最快的速度驱赶独蹄战马驶向船只；

ἰητρὸς γὰρ ἀνὴρ πολλῶν ἀντάξιος ἄλλων

因为一位医生抵得过许多其他的人，

515

ἰούς τʼ ἐκτάμνειν ἐπί τʼ ἤπια φάρμακα πάσσειν.³

他能挖出箭头，并敷上舒缓的药膏。”

ὣς ἔφατʼ, οὐδʼ ἀπίθησε Γερήνιος ἱππότα Νέστωρ.

他这样说，格勒尼亚的骑士内斯托尔没有不从。

αὐτίκα δʼ ὧν ὀχέων ἐπεβήσετο, πὰρ δὲ Μαχάων

他立刻登上了自己的战车，马卡昂

βαῖνʼ Ἀσκληπιοῦ υἱὸς ἀμύμονος ἰητῆρος·

坐在他身旁，他是完美无瑕的医生阿斯克勒庇俄斯之子；

μάστιξεν δʼ ἵππους, τὼ δʼ οὐκ ἀέκοντε πετέσθην

内斯托尔扬鞭策马，两匹骏马毫不迟疑地飞奔起来，

520

νῆας ἔπι γλαφυράς· τῇ γὰρ φίλον ἔπλετο θυμῷ.

奔向空心的船只；因为前往那里正是它们心所向往。

Κεβριόνης δὲ Τρῶας ὀρινομένους ἐνόησεν

刻布里奥涅斯看到特洛伊人陷入混乱，

Ἕκτορι παρβεβαώς, καί μιν πρὸς μῦθον ἔειπεν·

他站在赫克托尔身旁，对他说道：

Ἕκτορ νῶϊ μὲν ἐνθάδʼ ὁμιλέομεν Δαναοῖσιν

“赫克托尔啊，我们两人在这里与达奈人厮杀，

ἐσχατιῇ πολέμοιο δυσηχέος· οἳ δὲ δὴ ἄλλοι

处于这嘈杂战斗的边缘；而其他的

525

Τρῶες ὀρίνονται ἐπιμὶξ ἵπποι τε καὶ αὐτοί.

特洛伊人，无论是马是人，都挤在一起乱作一团。

Αἴας δὲ κλονέει Τελαμώνιος· εὖ δέ μιν ἔγνων·

泰拉蒙之子埃阿斯正在驱逐他们；我认得他，

εὐρὺ γὰρ ἀμφʼ ὤμοισιν ἔχει σάκος· ἀλλὰ καὶ ἡμεῖς

因为他肩上扛着宽阔的盾牌。不过，我们也

κεῖσʼ ἵππους τε καὶ ἅρμʼ ἰθύνομεν, ἔνθα μάλιστα

将马匹和战车驶向那里，那里的

ἱππῆες πεζοί τε κακὴν ἔριδα προβαλόντες

骑兵和步兵正在展开激烈的冲突，

530

ἀλλήλους ὀλέκουσι, βοὴ δʼ ἄσβεστος ὄρωρεν.

互相杀戮，无法熄灭的呐喊声正腾空而起。”

ὣς ἄρα φωνήσας ἵμασεν καλλίτριχας ἵππους

说话间，他扬起清脆的皮鞭，

μάστιγι λιγυρῇ· τοὶ δὲ πληγῆς ἀΐοντες

抽打着美丽的骏马；它们听到鞭声，

ῥίμφʼ ἔφερον θοὸν ἅρμα μετὰ Τρῶας καὶ Ἀχαιοὺς

迅速拉着飞快的战车在特洛伊人和阿开亚人之间奔驰，

στείβοντες νέκυάς τε καὶ ἀσπίδας· αἵματι δʼ ἄξων

践踏着尸体和盾牌；车轴

535

νέρθεν ἅπας πεπάλακτο καὶ ἄντυγες αἳ περὶ δίφρον,

下部被鲜血染红，车厢周围的扶手也是如此，

ἃς ἄρʼ ἀφʼ ἱππείων ὁπλέων ῥαθάμιγγες ἔβαλλον

马蹄甩出的血滴，

αἵ τʼ ἀπʼ ἐπισσώτρων. ὃ δὲ ἵετο δῦναι ὅμιλον

以及车轮轮缘甩出的血滴，都打在上面。他渴望冲入人群，

ἀνδρόμεον ῥῆξαί τε μετάλμενος· ἐν δὲ κυδοιμὸν

跃入其中打碎敌阵；他将可怕的混乱

ἧκε κακὸν Δαναοῖσι, μίνυνθα δὲ χάζετο δουρός.

送入达奈人之中，而且几乎不曾避开枪矛。

540

αὐτὰρ ὃ τῶν ἄλλων ἐπεπωλεῖτο στίχας ἀνδρῶν

尽管他巡视着其他战士的战列，

ἔγχεΐ τʼ ἄορί τε μεγάλοισί τε χερμαδίοισιν,

挥舞枪矛、利剑和巨大的石块，

Αἴαντος δʼ ἀλέεινε μάχην Τελαμωνιάδαο.

却避开与泰拉蒙之子埃阿斯的战斗。

Ζεὺς δὲ πατὴρ Αἴανθʼ ὑψίζυγος ἐν φόβον ὦρσε·

坐在高处的父神宙斯在埃阿斯心中唤起恐惧；

545

στῆ δὲ ταφών, ὄπιθεν δὲ σάκος βάλεν ἑπταβόειον,

他惊愕地站住，将七层牛皮盾负在身后，

τρέσσε δὲ παπτήνας ἐφʼ ὁμίλου θηρὶ ἐοικὼς

像野兽一样警惕地张望，在人群中退缩，

ἐντροπαλιζόμενος ὀλίγον γόνυ γουνὸς ἀμείβων.

不时转身，一步一步缓缓地移动着双膝退却。

ὡς δʼ αἴθωνα λέοντα βοῶν ἀπὸ μεσσαύλοιο

正如猎犬和农夫们，从牛群的围栏前，

ἐσσεύαντο κύνες τε καὶ ἀνέρες ἀγροιῶται,

赶走一只凶猛的猛狮，

550

οἵ τέ μιν οὐκ εἰῶσι βοῶν ἐκ πῖαρ ἑλέσθαι

他们通宵达旦地警戒，不让它夺走牛群的肥肉；

πάννυχοι ἐγρήσσοντες· ὃ δὲ κρειῶν ἐρατίζων

狮子虽渴望血肉，

ἰθύει, ἀλλʼ οὔ τι πρήσσει· θαμέες γὰρ ἄκοντες

极力冲锋，却毫无所得；因为密集的投枪

ἀντίον ἀΐσσουσι θρασειάων ἀπὸ χειρῶν

从勇敢的手中飞向它，

καιόμεναί τε δεταί, τάς τε τρεῖ ἐσσύμενός περ·

还有燃烧的火把，哪怕它再凶猛也只能退避；

555

ἠῶθεν δʼ ἀπὸ νόσφιν ἔβη τετιηότι θυμῷ·

黎明时，它带着忧郁的心远远离去；

ὣς Αἴας τότʼ ἀπὸ Τρώων τετιημένος ἦτορ

同样，埃阿斯当时也带着忧郁的心，

ἤϊε πόλλʼ ἀέκων· περὶ γὰρ δίε νηυσὶν Ἀχαιῶν.

极不情愿地离开特洛伊人；因为他极为担心阿开亚人的船只。

ὡς δʼ ὅτʼ ὄνος παρʼ ἄρουραν ἰὼν ἐβιήσατο παῖδας

又如一头迟钝的毛驴在路过农田时，战胜了孩子们，

νωθής, ᾧ δὴ πολλὰ περὶ ῥόπαλʼ ἀμφὶς ἐάγῃ,⁴

它的背上已经折断了许多木棍，

560

κείρει τʼ εἰσελθὼν βαθὺ λήϊον· οἳ δέ τε παῖδες

它闯入田间啃食丰茂的庄稼；孩子们

τύπτουσιν ῥοπάλοισι· βίη δέ τε νηπίη αὐτῶν·

用木棍敲打它，但他们的力量稚嫩无力；

σπουδῇ τʼ ἐξήλασσαν, ἐπεί τʼ ἐκορέσσατο φορβῆς·

直到它吃饱了饲料，他们才费力地把它赶走；

ὣς τότʼ ἔπειτʼ Αἴαντα μέγαν Τελαμώνιον υἱὸν

同样，当时伟大的忒拉蒙之子埃阿斯……

语法注4 条

11.504οὐδʼ ἄν πω χάζοντο ... εἰ μὴ Ἀλέξανδρος ... παῦσεν
过去的反实拟条件句。主句使用 ἄν 搭配未完成过去时直陈语气（χάζοντο），条件句使用 εἰ 搭配不定过去时直陈语气（παῦσεν），表示过去未曾实现的事实。
11.509μή πώς μιν πολέμοιο μετακλινθέντος ἕλοιεν
由表示恐惧的动词 περίδεισαν（第508行）引导的从句（μή 搭配祈愿语气 ἕλοιεν.）。由于主句动词为过去时（历史时态），因而使用祈愿语气。πολέμοιο μετακλινθέντος 是属格独立结构，意为“当战局扭转时”。
11.515ἰούς τʼ ἐκτάμνειν ἐπί τʼ ἤπια φάρμακα πάσσειν
解释性（说明性）不定式，修饰并限制形容词 ἀντάξιος（第514行，“值得，等值于”），界定了医生在哪些方面是有价值的。
11.559ᾧ δὴ πολλὰ περὶ ῥόπαλʼ ἀμφὶς ἐάγῃ
关系代名词 ᾧ（与格，表示不利的影响）指代毛驴（ὄνος），意为“在它的周围折断了许多木棍”。动词 ἐάγῃ 是不定过去时被动语态虚拟语气，出现在由 ὡς δʼ ὅτʼ 引导的荷马式一般比较。

翻译：Gemini 3.5 Flash（2026-05-23 发布）・修订记录（1 处，最近 2026-09-21）

2026-09-21 AI校阅 — 译文 1 处

urn:cts:greekLit:tlg0012.tlg001.humanitext-grc2:11.492-11.563