特提斯向宙斯请愿与宙斯的首肯｜荷马《伊利亚特》第一卷第475–541行希腊语原文·中文译文

475

ἦμος δʼ ἠέλιος κατέδυ καὶ ἐπὶ κνέφας ἦλθε,

当太阳西沉，暮色降临时，

δὴ τότε κοιμήσαντο παρὰ πρυμνήσια νηός·

那时他们便在船的艉缆旁安歇。

ἦμος δʼ ἠριγένεια φάνη ῥοδοδάκτυλος Ἠώς,

当清晨出生、玫瑰色手指的黎明神女显现时，

καὶ τότʼ ἔπειτʼ ἀνάγοντο μετὰ στρατὸν εὐρὺν Ἀχαιῶν·

随后他们便启航，驶向阿开亚人的宽阔军营。

τοῖσιν δʼ ἴκμενον οὖρον ἵει ἑκάεργος Ἀπόλλων·

远射之神阿波罗为他们送来顺风。

480

οἳ δʼ ἱστὸν στήσαντʼ ἀνά θʼ ἱστία λευκὰ πέτασσαν,

他们树起桅杆，张开白色的帆，

ἐν δʼ ἄνεμος πρῆσεν μέσον ἱστίον, ἀμφὶ δὲ κῦμα

风吹胀了帆肚，在航行的船只

στείρῃ πορφύρεον μεγάλʼ ἴαχε νηὸς ἰούσης·

龙骨周围，紫色的波涛随着船的行进而大声喧嚣。

ἣ δʼ ἔθεεν κατὰ κῦμα διαπρήσσουσα κέλευθον.

船只穿过波浪奔驰，完成了它的航程。

αὐτὰρ ἐπεί ῥʼ ἵκοντο κατὰ στρατὸν εὐρὺν Ἀχαιῶν,

待他们来到阿开亚人的阔大军营，

485

νῆα μὲν οἵ γε μέλαιναν ἐπʼ ἠπείροιο ἔρυσσαν

他们将黑色的船只拖上大陆，

ὑψοῦ ἐπὶ ψαμάθοις, ὑπὸ δʼ ἕρματα μακρὰ τάνυσσαν·

高高地停在沙滩上，并在船底支起长长的撑木；

αὐτοὶ δʼ ἐσκίδναντο κατὰ κλισίας τε νέας τε.

他们自己则分散到各自的帐篷和船只。

αὐτὰρ ὃ μήνιε¹ νηυσὶ παρήμενος ὠκυπόροισι

而他，坐在轻捷的船只旁，仍在继续着他的愤怒，

διογενὴς Πηλῆος υἱὸς πόδας ὠκὺς Ἀχιλλεύς·

那便是天帝所生的佩琉斯之子、捷足的阿基琉斯。

490

οὔτέ ποτʼ εἰς ἀγορὴν πωλέσκετο κυδιάνειραν

他既不曾前往那使男子汉赢得荣耀的集会，

οὔτέ ποτʼ ἐς πόλεμον, ἀλλὰ φθινύθεσκε φίλον κῆρ

也不曾走向战场，而是留在原地，让自己的心枯萎，

αὖθι μένων, ποθέεσκε δʼ ἀϋτήν τε πτόλεμόν τε.

他渴望着战吼与厮杀。

ἀλλʼ ὅτε δή ῥʼ ἐκ τοῖο δυωδεκάτη γένετʼ ἠώς,

但当那之后的第十二个黎明到来时，

καὶ τότε δὴ πρὸς Ὄλυμπον ἴσαν θεοὶ αἰὲν ἐόντες

永生不灭的神明便一同前往奥林波斯，

495

πάντες ἅμα, Ζεὺς δʼ ἦρχε· Θέτις δʼ οὐ λήθετʼ ἐφετμέων

所有的神明都跟随他一同前去，宙斯领头。而特提斯并未忘记她儿子的

παιδὸς ἑοῦ, ἀλλʼ ἥ γʼ ἀνεδύσετο κῦμα θαλάσσης.

嘱托，而是从海浪中升起，

ἠερίη δʼ ἀνέβη μέγαν οὐρανὸν Οὔλυμπόν τε.

在清晨登上了高天与奥林波斯。

εὗρεν δʼ εὐρύοπα Κρονίδην ἄτερ ἥμενον ἄλλων

她发现那宽视的克罗诺斯之子独自坐着，与其他神明相隔，

ἀκροτάτῃ κορυφῇ πολυδειράδος Οὐλύμποιο·

坐在多峰的奥林波斯的最高顶上。

500

καί ῥα πάροιθʼ αὐτοῖο καθέζετο, καὶ λάβε γούνων

于是她坐在他的面前，用左手

σκαιῇ, δεξιτερῇ δʼ ἄρʼ ὑπʼ ἀνθερεῶνος ἑλοῦσα

搂住他的膝头，右手托住他的下巴，

λισσομένη προσέειπε Δία Κρονίωνα ἄνακτα·

哀求着，对克罗诺斯之子、神王宙斯说道：

Ζεῦ πάτερ εἴ ποτε δή σε μετʼ ἀθανάτοισιν ὄνησα

“父亲宙斯啊，如果我在不死的神明之中，曾以

ἢ ἔπει ἢ ἔργῳ, τόδε μοι κρήηνον ἐέλδωρ·

言语或行动帮助过你，请为我实现这个心愿：

505

τίμησόν μοι υἱὸν ὃς ὠκυμορώτατος ἄλλων

尊崇我的儿子吧，他成了所有人中最短命的人；

ἔπλετʼ· ἀτάρ μιν νῦν γε ἄναξ ἀνδρῶν Ἀγαμέμνων

然而如今人中之王阿伽门农却

ἠτίμησεν· ἑλὼν γὰρ ἔχει γέρας αὐτὸς ἀπούρας.

侮辱了他；因为他亲自夺走了儿子的荣誉赏赐，并占为己有。

ἀλλὰ σύ πέρ μιν τῖσον Ὀλύμπιε μητίετα Ζεῦ·

但请你尊崇他，奥林波斯的智谋之神宙斯啊；

τόφρα δʼ ἐπὶ Τρώεσσι τίθει κράτος ὄφρʼ ἂν Ἀχαιοὶ

请将胜利赐予特洛伊人，直到阿开亚人

510

υἱὸν ἐμὸν τίσωσιν ὀφέλλωσίν τέ ἑ τιμῇ.

尊崇我的儿子，并增加他的尊荣。”

ὣς φάτο· τὴν δʼ οὔ τι προσέφη νεφεληγερέτα Ζεύς,

她这样说；但聚云之神宙斯没有回答她，

ἀλλʼ ἀκέων δὴν ἧστο· Θέτις δʼ ὡς ἥψατο γούνων

只是默默地坐了很久。但特提斯既然搂住了他的膝头，

ὣς ἔχετʼ ἐμπεφυυῖα, καὶ εἴρετο δεύτερον αὖτις·

依然紧紧缠住，并再次第二次发问：

νημερτὲς μὲν δή μοι ὑπόσχεο καὶ κατάνευσον

“请向我作出确凿的允诺，并点头同意，

515

ἢ ἀπόειπʼ, ἐπεὶ οὔ τοι ἔπι δέος,² ὄφρʼ ἐῢ εἰδέω

或者拒绝——因为你无所畏惧——好让我清楚知道在所有的神明之中，

ὅσσον ἐγὼ μετὰ πᾶσιν ἀτιμοτάτη θεός εἰμι.

我是多么被轻视的一位女神。”

τὴν δὲ μέγʼ ὀχθήσας προσέφη νεφεληγερέτα Ζεύς·

聚云之神宙斯十分烦恼，对她说道：

ἦ δὴ λοίγια ἔργʼ ὅ τέ μʼ ἐχθοδοπῆσαι ἐφήσεις

“这确实会带来灾难，因为你将迫使我与赫拉

Ἥρῃ ὅτʼ ἄν μʼ ἐρέθῃσιν ὀνειδείοις ἐπέεσσιν·

冲突，当她用责难的话语激怒我时。

520

ἣ δὲ καὶ αὔτως μʼ αἰεὶ ἐν ἀθανάτοισι θεοῖσι

即使不为此事，她也总是可在不死的神明面前

νεικεῖ, καί τέ μέ φησι μάχῃ Τρώεσσιν ἀρήγειν.

斥责我，说我在战斗中帮助特洛伊人。

ἀλλὰ σὺ μὲν νῦν αὖτις ἀπόστιχε μή τι νοήσῃ

但你现在且先回去，免得赫拉

Ἥρη· ἐμοὶ δέ κε ταῦτα μελήσεται ὄφρα τελέσσω·

察觉；而我将关注这些事，以求实现。

εἰ δʼ ἄγε τοι κεφαλῇ κατανεύσομαι ὄφρα πεποίθῃς·

来吧，我将向你点头，好让你确信：

525

τοῦτο γὰρ ἐξ ἐμέθεν γε μετʼ ἀθανάτοισι μέγιστον

因为这在我，是不死神明中最大的

τέκμωρ· οὐ γὰρ ἐμὸν παλινάγρετον οὐδʼ ἀπατηλὸν

凭证；因为凡是我点头应允的，

οὐδʼ ἀτελεύτητον ὅ τί κεν κεφαλῇ κατανεύσω.

既不可收回，也不会欺骗，更不会落空。”

ἦ καὶ κυανέῃσιν ἐπʼ ὀφρύσι νεῦσε Κρονίων·

克罗诺斯之子说完，耸动黑色的浓眉点头应允；

ἀμβρόσιαι δʼ ἄρα χαῖται ἐπερρώσαντο ἄνακτος

于是神王不灭的头颅上，神圣的

530

κρατὸς ἀπʼ ἀθανάτοιο· μέγαν δʼ ἐλέλιξεν Ὄλυμπον.

发丝飘动起来，震撼了巍峨的奥林波斯。

τώ γʼ ὣς βουλεύσαντε διέτμαγεν· ἣ μὲν ἔπειτα

二人如此谋划后，便分手了；随后她

εἰς ἅλα ἆλτο βαθεῖαν ἀπʼ αἰγλήεντος Ὀλύμπου,

从光辉灿烂的奥林波斯跃入深海，

Ζεὺς δὲ ἑὸν πρὸς δῶμα· θεοὶ δʼ ἅμα πάντες ἀνέσταν

宙斯则走向自己的宫殿。所有的神明都一起

ἐξ ἑδέων σφοῦ πατρὸς ἐναντίον· οὐδέ τις ἔτλη

在他们的父亲面前从座位上起立；没有谁敢

535

μεῖναι ἐπερχόμενον, ἀλλʼ ἀντίοι ἔσταν ἅπαντες.

坐着等待他走来，而是全部起立迎接。

ὣς ὃ μὲν ἔνθα καθέζετʼ ἐπὶ θρόνου· οὐδέ μιν Ἥρη

如此，他便在那里坐在宝座上；赫拉一看到他，

ἠγνοίησεν ἰδοῦσʼ ὅτι οἱ συμφράσσατο βουλὰς

便心知肚明，知道那银足的特提斯、大海老人的女儿，

ἀργυρόπεζα Θέτις θυγάτηρ ἁλίοιο γέροντος.

已与他共同谋划了计划。

αὐτίκα κερτομίοισι Δία Κρονίωνα προσηύδα·

她立刻用讥讽的话语对克罗诺斯之子宙斯说道：

540

τίς δʼ αὖ τοι δολομῆτα θεῶν συμφράσσατο βουλάς;

“诡计多端的人啊，神明中又是谁与你共同谋划了诡计？

αἰεί τοι φίλον ἐστὶν ἐμεῦ ἀπὸ νόσφιν ἐόντα

你总是喜欢避开我，独自做秘密决定。”

语法注2 条

1.488αὐτὰρ ὃ μήνιε
指示代名词 ὃ 预示了第489行的固有主语 Ἀχιλλεύς。这是荷马史诗中指示代名词的一种典型用法，其后紧跟同位语专有名词。
1.515οὔ τοι ἔπι δέος
ἔπι 是介词 ἐπί 的重音前移（倒置），在此代替复合动词 ἔπεστι（存在、伴随）。整句意为“因为在你身上并无恐惧（你没有什么好害怕的）”。

翻译：Gemini 3.5 Flash（2026-05-23 发布）・修订记录（2 处，最近 2026-09-21）

2026-09-21 AI校阅 — 译文 2 处

urn:cts:greekLit:tlg0012.tlg001.humanitext-grc2:1.475-1.541