囚禁的警告与对父亲墓前献祭的劝说｜索福克勒斯《埃勒克特拉》第378–457行希腊语原文·中文译文

378

ἀλλʼ ἐξερῶ σοι πᾶν ὅσον κάτοιδʼ ἐγώ.

但我会把我所知道的一切都告诉你。

μέλλουσι γάρ σʼ, εἰ τῶνδε μὴ λήξεις γόων,

因为如果你不停下这些哀悼，他们就打算

380

ἐνταῦθα πέμψειν ἔνθα μή ποθʼ ἡλίου

把你送到那个地方，在那里你绝不会

φέγγος προσόψει, ζῶσα δʼ ἐν κατηρεφεῖ

再次看见太阳的光芒，而是让你活在一个位于这片土地之外、有屋顶遮盖的

στέγῃ χθονὸς τῆσδʼ ἐκτὸς ὑμνήσεις κακά.

牢房里，在那里歌唱你自己的不幸。

πρὸς ταῦτα φράζου καί με μή ποθʼ ὕστερον

因此，好好考虑这件事，此后当你遭受痛苦时，

παθοῦσα μέμψῃ· νῦν γὰρ ἐν καλῷ φρονεῖν.

绝不要责怪我；因为现在正是明智行事的好时机。

385

ἦ ταῦτα δή με καὶ βεβούλευνται ποεῖν;

他们真的已经决定对我做出这种事了吗？

μάλισθʼ· ὅταν περ οἴκαδʼ Αἴγισθος μόλῃ.

千真万确；只要埃癸斯托斯一回到家。

ἀλλʼ ἐξίκοιτο τοῦδέ γʼ οὕνεκʼ ἐν τάχει.

那么，为了这件事，愿他尽快回来。

τίνʼ, ὦ τάλαινα, τόνδʼ ἐπηράσω λόγον;

可怜的人啊，你这是在祈求什么样的话语？

ἐλθεῖν ἐκεῖνον, εἴ τι τῶνδε δρᾶν νοεῖ.

祈求他回来，如果他打算做这些事情的话。

390

ὅπως πάθῃς τί χρῆμα; ποῦ ποτʼ εἶ φρενῶν;

为了让你遭受什么痛苦？你究竟把理智丢到哪里去了？

ὅπως ἀφʼ ὑμῶν ὡς προσωτάτω φύγω.

为了让我能逃到离你们最远的地方。

βίου δὲ τοῦ παρόντος οὐ μνείαν ἔχεις;

难道你对眼前的生活毫无眷恋吗？

καλὸς γὰρ οὑμὸς βίοτος ὥστε θαυμάσαι.

是啊，我的生活多么美好，真让人羡慕！

ἀλλʼ ἦν ἄν, εἰ σύ γʼ εὖ φρονεῖν ἠπίστασο.

但只要你懂得明智行事，它本来可以很美好的。

395

μή μʼ ἐκδίδασκε τοῖς φίλοις εἶναι κακήν.

别教导我背叛自己的亲人。

ἀλλʼ οὐ διδάσκω· τοῖς κρατοῦσι δʼ εἰκαθεῖν.

我没有这样教，我只是教你要向统治者屈服。

σὺ ταῦτα θώπευʼ· οὐκ ἐμοὺς τρόπους λέγεις.

你尽管去阿谀奉承他们吧；你的话不符合我的行事方式。

καλόν γε μέντοι μὴ ʼξ ἀβουλίας πεσεῖν.

然而，不因愚蠢而倒下确实是一件好事。

πεσούμεθʼ, εἰ χρή, πατρὶ τιμωρούμενοι.

如果必须的话，那我们就为了给父亲复仇而倒下吧。

400

πατὴρ δὲ τούτων, οἶδα, συγγνώμην ἔχει.

但我知道，父亲会宽恕我们这样做的。

ταῦτʼ ἐστὶ τἄπη πρὸς κακῶν¹ ἐπαινέσαι.

这些话只有懦夫才会称赞。

σὺ δʼ οὐχὶ πείσει καὶ συναινέσεις ἐμοί;

难道你不能被说服，并赞同我吗？

οὐ δῆτα· μή πω νοῦ τοσόνδʼ εἴην κενή.

决不；愿我永远不会变得如此缺乏理智。

χωρήσομαί τἄρʼ οἷπερ ἐστάλην ὁδοῦ.

那么，我这就去我被派遣要去的路上了。

405

ποῖ δʼ ἐμπορεύει; τῷ φέρεις τάδʼ ἔμπυρα;

你要去哪里？你带着这些祭礼要送给谁？

μήτηρ με πέμπει πατρὶ τυμβεῦσαι χοάς.

母亲派我去父亲的坟墓前献酒。

πῶς εἶπας; ἦ τῷ δυσμενεστάτῳ βροτῶν;

你说了什么？给那最可憎的死者吗？

ὃν ἔκτανʼ αὐτή· τοῦτο γὰρ λέξαι θέλεις.

正是她亲手杀害的人；因为你想说的就是这个吧。

ἐκ τοῦ φίλων πεισθεῖσα; τῷ τοῦτʼ ἤρεσεν;

她是被身边的哪个说客说服的？这是谁的主意？

410

ἐκ δείματός του νυκτέρου, δοκεῖν ἐμοί;

依我看，是因为夜里的某种恐惧。

ὦ θεοὶ πατρῷοι, συγγένεσθέ γʼ ἀλλὰ νῦν.

祖先的神明啊，至少在现在，请保佑我们吧！

ἔχεις τι θάρσος τοῦδε τοῦ τάρβους πέρι;

难道你因她的这种恐惧而感到宽慰或自信吗？

εἴ μοι λέγοις τὴν ὄψιν, εἴποιμʼ ἂν τότε.

如果你把她见到的景象告诉我，那时我便能回答你。

ἀλλʼ οὐ κάτοιδα πλὴν ἐπὶ σμικρὸν φράσαι.

但我不太清楚，只能说出一点点。

415

λέγʼ ἀλλὰ τοῦτο· πολλά τοι σμικροὶ λόγοι

那就把这一点说出来吧；因为微不足道的话语，

ἔσφηλαν ἤδη καὶ κατώρθωσαν βροτούς.

往往已经让凡人毁灭，亦能让他们重获新生。

λόγος τις αὐτήν ἐστιν εἰσιδεῖν πατρὸς

传闻说，她看见了你我的父亲，

τοῦ σοῦ τε κἀμοῦ δευτέραν ὁμιλίαν

在重返光明后，与她进行了

ἐλθόντος ἐς φῶς· εἶτα τόνδʼ ἐφέστιον

第二次的重逢。接着，他拿起了他曾经亲自执掌的，

420

πῆξαι λαβόντα σκῆπτρον οὑφόρει ποτὲ

而现在由埃癸斯托斯执掌的王杖，

αὐτός, τανῦν δʼ Αἴγισθος· ἐκ δὲ τοῦδʼ ἄνω

并将其插在炉边；然后，从这王杖中向上

βλαστεῖν βρύοντα θαλλόν, ᾧ κατάσκιον

生长出一根茂盛的绿枝，遮蔽了

πᾶσαν γενέσθαι τὴν Μυκηναίων χθόνα.

整个迈锡尼的土地。

τοιαῦτά του παρόντος, ἡνίχʼ Ἡλίῳ

这种种细节，我是听一个在她向太阳神

425

δείκνυσι τοὔναρ, ἔκλυον ἐξηγουμένου.

倾诉并解释这一梦境时在场的人说的。

πλείω δὲ τούτων οὐ κάτοιδα, πλὴν ὅτι

此外更多的细节我就不清楚了，只知道

πέμπει με κείνη τοῦδε τοῦ φόβου χάριν.

她是由于这种恐惧才派我来的。

πρός νυν θεῶν σε λίσσομαι τῶν ἐγγενῶν

那么现在，看在家族众神的份上，我恳求你

ἐμοὶ πιθέσθαι μηδʼ ἀβουλίᾳ πεσεῖν·

听从我的话，不要因愚蠢而毁了自己；

430

εἰ γάρ μʼ ἀπώσει, σὺν κακῷ μέτει πάλιν.

因为如果你拒绝我，你以后将会带着痛苦回来。

ἀλλʼ, ὦ φίλη, τούτων μὲν ὧν ἔχεις χεροῖν

亲爱的妹妹啊，至于你手里拿着的那些东西，

τύμβῳ προσάψῃς μηδέν· οὐ γάρ σοι θέμις

一样也不要献在坟墓上。因为这于理不合，

οὐδʼ ὅσιον ἐχθρᾶς ἀπὸ γυναικὸς ἱστάναι

对神也不虔敬——去将一个可憎之妇的

κτερίσματʼ οὐδὲ λουτρὰ προσφέρειν πατρί·

祭礼奉献给父亲，或是为他献上献酒。

435

ἀλλʼ ἢ πνοαῖσιν ἢ βαθυσκαφεῖ κόνει

反之，要么把它们丢在风里，要么埋在深挖的尘土中，

κρύψον νιν, ἔνθα μή ποτʼ εἰς εὐνὴν πατρὸς

好让这些东西绝不会送到父亲安息的

τούτων πρόσεισι μηδέν· ἀλλʼ ὅταν θάνῃ

床榻前；反而等她死后，

κειμήλιʼ αὐτῇ ταῦτα σῳζέσθω κάτω.

让这些东西作为她在地下的珍藏为她留着。

ἀρχὴν² δʼ ἄν, εἰ μὴ τλημονεστάτη γυνὴ

毕竟，如果她不是世上最无耻的女人，

440

πασῶν ἔβλαστε, τάσδε δυσμενεῖς χοὰς

她决不会把这些饱含恶意的献酒，

οὐκ ἄν ποθʼ ὅν γʼ ἔκτεινε, τῷδʼ ἐπέστεφε.

倒在她所杀害的人的身上。

σκέψαι γὰρ εἴ σοι προσφιλῶς αὐτῇ δοκεῖ

试想一下，墓中的死者

γέρα τάδʼ οὑν τάφοισι δέξεσθαι νέκυς,

难道会怀着善意接受来自她的这些祭礼吗？

ὑφʼ ἧς θανὼν ἄτιμος, ὥστε δυσμενής,

他死在她的手里，毫无尊严，如同仇敌一般，

445

ἐμασχαλίσθη,³ κἀπὶ λουτροῖσιν κάρᾳ

被残忍地分尸，她甚至用洗涤的水，

κηλῖδας ἐξέμαξεν. ἆρα μὴ δοκεῖς

擦去自己头上的血渍。难道你以为

λυτήριʼ αὐτῇ ταῦτα τοῦ φόνου φέρειν;

这些东西能够替她赎罪，洗清杀人的血债吗？

οὐχ ἔστιν. ἀλλὰ ταῦτα μὲν μέθες· σὺ δὲ

绝无可能。所以把这些东西扔了吧；而你，

τεμοῦσα κρατὸς βοστρύχων ἄκρας φόβας

剪下你头上的发丝，

450

κἀμοῦ ταλαίνης, σμικρὰ μὲν τάδʼ, ἀλλʼ ὅμως

还有我这不幸者的发丝，——虽然微薄，

ἅχω, δὸς αὐτῷ, τήνδʼ ἀλιπαρῆ τρίχα

但毕竟是我所有的全部，——把它送给父亲吧：这未经香油涂抹的头发，

καὶ ζῶμα τοὐμὸν οὐ χλιδαῖς ἠσκημένον.

还有我这未加华丽装饰的腰带。

αἰτοῦ δὲ προσπίτνουσα γῆθεν εὐμενῆ

伏在地上祈求他，愿他以仁慈的

ἡμῖν ἀρωγὸν αὐτὸν εἰς ἐχθροὺς μολεῖν,

援助者的姿态来到我们这里，对抗仇敌，

455

καὶ παῖδʼ Ὀρέστην ἐξ ὑπερτέρας χερὸς

并且让他的儿子俄瑞斯忒斯，用得胜的手，

ἐχθροῖσιν αὐτοῦ ζῶντʼ ἐπεμβῆναι ποδί,

活着踏在敌人的身上，

ὅπως τὸ λοιπὸν αὐτὸν ἀφνεωτέραις

好让我们将来能用更丰盛的

语法注3 条

401πρὸς κακῶν
πρὸς κακῶν（“从懦夫那里”或“属于懦夫的特征”）作为介词短语，表示动作的发出者，或是作特征属格修饰不定式 ἐπαινέσαι。本译文将其理解为“称赞这些话是懦夫的行为”，以此表达俄瑞克特拉对妹妹屈服态度的鄙视。
439ἀρχὴν
ἀρχήν 是名词 ἀρχή（开始）的单数宾格，在此处作为副词使用。在带有否定或条件句（此处为 εἰ μή）的语境中，它意为“根本”或“起初”。这里用以加强虚拟条件句的语气，强调克吕泰墨斯特拉极端的无耻。
445ἐμασχαλίσθη
动词 μασχαλίζω 指的是古代的一种残忍习俗（maschalismos），即凶手将死者的四肢切断并绑在死者的腋下或颈部，以防死者的亡魂复仇。俄瑞克特拉在此指出母亲对父亲遗体的这种物理性侮辱，以强调其罪行之深重。

翻译：Gemini 3.5 Flash（2026-05-22 发布）・修订记录（4 处，最近 2026-09-21）

2026-09-21 AI校阅 — 译文 4 处

urn:cts:greekLit:tlg0011.tlg005.humanitext-grc2:378-457