约拉欧斯出征与还童获胜的捷报｜欧里庇得斯《赫拉克勒斯的儿女》第718–807行希腊语原文·中文译文

718

φεῦ·

[阿尔克墨涅] 唉！

Ζεὺς ἐξ ἐμοῦ μὲν οὐκ ἀκούσεται κακῶς·

宙斯确实不会从我这里听到恶语；

εἰ δʼ ἐστὶν ὅσιος αὐτὸς οἶδεν εἰς ἐμέ.

但他对我是否公道，他自己知道。

720

ὅπλων μὲν ἤδη τήνδʼ ὁρᾷς παντευχίαν,

[侍从] 您瞧，这有一整套齐全的武具，

φθάνοις δʼ ἂν οὐκ ἂν τοῖσδε συγκρύπτων¹ δέμας·

您尽快用这些武具遮盖您的身体吧，越快越好；

ὡς ἐγγὺς ἁγών, καὶ μάλιστʼ Ἄρης στυγεῖ

因为战斗已近在眼前，阿瑞斯最恨

μέλλοντας· εἰ δὲ τευχέων φοβῇ βάρος,

拖延之人。如果您害怕武具的重量，

νῦν μὲν πορεύου γυμνός, ἐν δὲ τάξεσιν

现在就先不着盔甲前行，等到了阵列中，

725

κόσμῳ πυκάζου τῷδʼ· ἐγὼ δʼ οἴσω τέως.

再用这套装备武装起来；在此期间由我来替您扛着。

καλῶς ἔλεξας· ἀλλʼ ἐμοὶ πρόχειρʼ ἔχων

[约拉欧斯] 说得好；但你要把武具带上，让我随时能用，

τεύχη κόμιζε, χειρὶ δʼ ἔνθες ὀξύην,

递到我手里，把长枪塞进我的手中，

λαιόν τʼ ἔπαιρε πῆχυν, εὐθύνων πόδα.

还要扶着我的左臂，引导我的脚步。

ἦ παιδαγωγεῖν γὰρ τὸν ὁπλίτην χρεών;

[侍从] 难道我还要像启蒙教师那样引导一个重装步兵吗？

730

ὄρνιθος οὕνεκʼ ἀσφαλῶς πορευτέον.

[约拉欧斯] 为了能得吉兆，必须安全前行。

εἴθʼ ἦσθα δυνατὸς δρᾶν ὅσον πρόθυμος εἶ.

[侍从] 但愿您的行动能力能配得上您的热切渴望。

ἔπειγε· λειφθεὶς δεινὰ πείσομαι μάχης.

[约拉欧斯] 快走；要是落下了，我会在战场上遭遇可怕的下场。

σύ τοι βραδύνεις, οὐκ ἐγὼ δοκῶ τι δρᾶν.

[侍从] 迟缓的人是您啊，而不是看似无所作为的我。

οὔκουν ὁρᾷς μου κῶλον ὡς ἐπείγεται;

[约拉欧斯] 难道你没看到我的双腿正走得有多急吗？

735

ὁρῶ δοκοῦντα μᾶλλον ἢ σπεύδοντά σε.

[侍从] 我只看到您显出匆忙的样子，而不是真的在赶路。

οὐ ταῦτα λέξεις, ἡνίκʼ ἂν λεύσσῃς μʼ ἐκεῖ.

[约拉欧斯] 等你在战场上看见我时，你就不会说这样的话了。

τί δρῶντα; βουλοίμην δʼ ἂν εὐτυχοῦντά γε.

[侍从] 做着什么呢？不过我确实希望您一切顺利。

διʼ ἀσπίδος θείνοντα πολεμίων τινά.

[约拉欧斯] 刺穿盾牌痛击某个敌人的时候。

εἰ δή ποθʼ ἥξομέν γε· τοῦτο γὰρ φόβος.

[侍从] 要是我们真能走到那里的话；这才是令人担心的地方。

740

φεῦ·

[约拉欧斯] 唉！

εἴθʼ, ὦ βραχίων, οἷον ἡβήσαντά σε

噢，我的手臂，但愿能像你年轻时的模样，

μεμνήμεθʼ ἡμεῖς, ἡνίκα ξὺν Ἡρακλεῖ

像我们所记得的那样，当与赫拉克勒斯一起

Σπάρτην ἐπόρθεις, σύμμαχος γένοιό μοι

劫掠斯巴达时，你能成为我的盟友，

τοιοῦτος· οἵαν ἂν τροπὴν Εὐρυσθέως

成为那样的人！那我会让欧律斯修斯遭遇何等惨痛的溃败

θείμην· ἐπεί τοι καὶ κακὸς μένειν δόρυ.²

呀！因为他确实是个不敢面对长枪的懦夫。

745

ἔστιν δʼ ἐν ὄλβῳ καὶ τόδʼ οὐκ ὀρθῶς ἔχον,

[侍从] 在繁荣之中，也存在着这样一种不正确的观念，

εὐψυχίας δόκησις· οἰόμεσθα γὰρ

即徒有勇气的表象；因为我们总以为

τὸν εὐτυχοῦντα πάντʼ ἐπίστασθαι καλῶς.

顺遂之人万事皆通。

Γᾶ καὶ παννύχιος σελά-

[歌队] 大地啊，还有整夜长明之月，

να καὶ λαμπρόταται θεοῦ

以及神明那最璀璨、

750

φαεσίμβροτοι αὐγαί,

普照凡人的光芒啊，

ἀγγελίαν μοι ἐνέγκαιτʼ·

请为我带来讯息吧！

ἰαχήσατε δʼ οὐρανῷ

请向天空呼喊，

καὶ παρὰ θρόνον ἀρχέταν

并在那统治者的宝座旁呼号，

γλαυκᾶς ἐν Ἀθάνας.

那位明眸雅典娜的宝座。

755

μέλλω τᾶς πατριώτιδος

我将为了祖国的

γᾶς, μέλλω καὶ ὑπὲρ δόμων

土地，也将为了庇护我们的家园，

ἱκέτας ὑποδεχθεὶς

因接纳了这些恳求者，

κίνδυνον πολιῷ τεμεῖν σιδάρῳ.

用灰白的铁刃斩断危险。

δεινὸν μὲν πόλιν ὡς Μυκή-

像迈锡尼这样繁荣、

760

νας εὐδαίμονα καὶ δορὸς

且因战事之勇

πολυαίνετον ἀλκᾷ

饱受赞誉的城邦，

μῆνιν ἐμᾷ χθονὶ κεύθειν·

对我的土地怀有怨恨，这固然可怕；

κακὸν δʼ, ὦ πόλις, εἰ ξένους

但是，城邦啊，如果我们因为

ἱκτῆρας παραδώσομεν

阿尔戈斯的命令，而背叛这些

765

κελεύμασιν Ἄργους.

异邦求助者，那将是极大的不义。

Ζεύς μοι σύμμαχος, οὐ φοβοῦ-

宙斯是我的盟友，我不害怕；

μαι, Ζεύς μοι χάριν ἐνδίκως

宙斯公正地对我

ἔχει· οὔποτε θνατῶν

垂青。神明绝不会

ἥσσους δαίμονες ἔκ γʼ ἐμοῦ φανοῦνται.

输给凡人，至少在我这里绝非如此。

770

ἀλλʼ, ὦ πότνια — σὸν γὰρ οὖ-

但是，噢，尊贵的女主啊——因为这片土地是你的，

δας, σὸν καὶ πόλις, ἇς σὺ μά-

城邦也是你的，你是它的母亲、

τηρ δέσποινά τε καὶ φύλαξ —

女主和守护者——

πόρευσον ἄλλᾳ τὸν οὐ δικαίως

求你将那不正义地向此地

τᾷδʼ ἐπάγοντα δορυσσοῦν

驱策枪矛大军、自阿尔戈斯

775

στρατὸν Ἀργόθεν· οὐ γὰρ ἐμᾷ γʼ ἀρετᾷ

逼近的仇敌驱往他处；因为凭我的德行，

δίκαιός εἰμʼ ἐκπεσεῖν³ μελάθρων.

我不该被逐出自己的家园。

ἐπεί σοι πολύθυτος ἀεὶ

因为献给你的丰盛祭祀，

τιμὰ κραίνεται, οὐδὲ λά-

荣耀总在履行，而那

θει μηνῶν φθινὰς ἁμέρα,

渐逝的月末之日、

780

νέων τʼ ἀοιδαὶ χορῶν τε μολπαί.

青年们的歌声与歌队的旋律也从未被忘却。

ἀνεμόεντι δʼ ἐπʼ ὄχθῳ

在那风声猎猎的山丘上，

ὀλολύγματα παννυχίοις ὑπὸ παρ-

少女们彻夜起舞、

θένων ἰαχεῖ ποδῶν κρότοισιν.

伴着足音发出喜悦的欢呼。

δέσποινα, μύθους σοί τε συντομωτάτους

[使者] 女主人，我为您带来了最简短、

785

κλύειν ἐμοί τε τῷδε καλλίστους φέρω.

对我而言也最美妙的消息。

νικῶμεν ἐχθροὺς καὶ τροπαῖʼ ἱδρύεται

我们战胜了敌人，战利品纪念碑已经树立，

παντευχίαν ἔχοντα πολεμίων σέθεν.

上面挂满了您仇敌的完整盔甲。

ὦ φίλταθʼ, ἥδε σʼ ἡμέρα διήλασεν

[阿尔克墨涅] 噢，最亲爱的人，这一天因为这些消息

ἐλευθερῶσαι τοῖσδε τοῖς ἀγγέλμασιν.

而使你获得了自由。

790

μιᾶς δʼ ἔμʼ οὔπω συμφορᾶς ἐλευθεροῖς·

但你还未能让我免除那唯一一桩担忧；

φόβος γὰρ εἴ μοι ζῶσιν οὓς ἐγὼ θέλω.

因为我仍担心，我所牵挂的那些人是否还活着。

ζῶσιν μέγιστόν γʼ εὐκλεεῖς κατὰ στρατόν.

[使者] 他们活着，而且在军队中赢得了至高无上的荣耀。

ὁ μὲν γέρων οὐκ ἔστιν Ἰόλεως ὅδε;

[阿尔克墨涅] 那位老人家，约拉欧斯，不也在那里吗？

μάλιστα, πράξας δʼ ἐκ θεῶν κάλλιστα δή.

[使者] 确实如此，而且托神明的福，他立下了最辉煌的战功。

795

τί δʼ ἔστι; μῶν τι κεδνὸν ἠγωνίζετο;

[阿尔克墨涅] 怎么回事？难道他在战斗中立下了什么惊人的功勋？

νέος μεθέστηκʼ ἐκ γέροντος αὖθις αὖ.

[使者] 他已从一个老人重新变回了年轻小伙。

θαυμάστʼ ἔλεξας· ἀλλά σʼ εὐτυχῆ φίλων

[阿尔克墨涅] 你说得太神奇了！但我还是想要你先

μάχης ἀγῶνα πρῶτον ἀγγεῖλαι θέλω.

报告我们朋友在这场战斗中所取得的胜利。

εἷς μου λόγος σοι πάντα σημανεῖ τάδε.

[使者] 我的一席话就能为您说清这一切。

800

ἐπεὶ γὰρ ἀλλήλοισιν ὁπλίτην στρατὸν

因为当我们双方将重装步兵的军队

κατὰ στόμʼ ἐκτείνοντες ἀντετάξαμεν,

面对面地展开并布好阵势时，

ἐκβὰς τεθρίππων Ὕλλος ἁρμάτων πόδα

许罗斯从四马战车上跳了下来，

ἔστη μέσοισιν ἐν μεταιχμίοις δορός.

站在了双方战线的正中央。

κἄπειτ’ ἔλεξεν· Ὦ στρατήγʼ ὃς Ἀργόθεν

接着他高声喊道：‘来自阿尔戈斯的

805

ἥκεις, τί τήνδε γαῖαν οὐκ εἰάσαμεν

将军啊，我们为何不放过这片土地，

καὶ τὰς Μυκήνας οὐδὲν ἐργάσῃ κακὸν

你也不必因失去一个人而让迈锡尼

ἀνδρὸς στερήσας· ἀλλʼ ἐμοὶ μόνος μόνῳ

蒙受损失呢？不如让我和你一对一单挑……’

语法注3 条

721φθάνοις δʼ ἂν οὐκ ἂν ... συγκρύπτων
φθάνω 加上补充性分词（συγκρύπτων），并带有双重 ἄν 与否定词（οὐκ）的潜能希求法，构成一种惯用表达，表示强烈的劝告或命令：“你再怎么快……也不为过”或“请立刻……”。
744κακὸς μένειν δόρυ
不定式 μένειν 是解释性（说明性）不定式，用于限制形容词 κακός 的意义，表示“在等待枪矛（战斗）方面是懦弱的”。δόρυ（枪）作为 μένειν（在此作及物动词“等待、迎击”解）的宾格宾语。
776δίκαιός εἰμʼ ἐκπεσεῖν
这是一个代指非人称结构（δίκαιόν ἐστιν ἐμὲ ἐκπεσεῖν）的人称结构，字面意为“我是应当被驱逐的”。与否定词 οὐ 结合，表示“我不该被驱逐”或“将我驱逐是不公正的”。

翻译：Gemini 3.5 Flash（2026-05-22 发布）urn:cts:greekLit:tlg0006.tlg004.humanitext-grc2:718-807