阿德墨托斯的悲叹与必然女神赞歌｜欧里庇得斯《阿尔克斯提斯》第889–1001行希腊语原文·中文译文

889

—τύχα τύχα δυσπάλαιστος ἥκει·

歌队：命运，那难以抗衡的命运已经降临。

αἰαῖ.

阿德墨托斯：哀哉！

890

—πέρας δέ γ’ οὐδὲν ἀλγέων τίθης.

歌队：但你却不曾为你的痛苦画上任何句号。

ἒ ἔ.

阿德墨托斯：唉，唉。

—βαρέα μὲν φέρειν, ὅμως δὲ...

歌队：承受它固然沉重，但依然……

φεῦ φεῦ.

阿德墨托斯：呜呼，哀哉。

—τλᾶθʼ· οὐ σὺ πρῶτος ὤλεσας...

歌队：坚忍吧；你并非第一个失去……

ἰώ μοί μοι.

阿德墨托斯：痛哉，痛哉。

—γυναῖκα· συμφορὰ δ’ ἑτέρους ἑτέρα

歌队：……妻子的人。各式各样的灾祸显现，

πιέζει φανεῖσα θνατῶν.

正一件接一件地压迫并摧毁着凡人。

895

ὦ μακρὰ πένθη λῦπαί τε φίλων

阿德墨托斯：哦，对长眠于地下的挚爱之人，

τῶν ὑπὸ γαῖαν.

那漫长无尽的哀悼与痛苦啊！

τί μ’ ἐκώλυσας ῥῖψαι¹ τύμβου

你为何要阻拦我，不让我纵身跳进

τάφρον ἐς κοίλην καὶ μετ’ ἐκείνης

那深陷的墓穴，不让我也死在那里，

τῆς μέγ’ ἀρίστης κεῖσθαι φθίμενον;

与那举世无双的优秀妻子并排躺下？

900

δύο δ’ ἀντὶ μιᾶς Ἅιδης ψυχὰς

如此一来，哈得斯本可同时拥有两个

τὰς πιστοτάτας σὺν ἂν ἔσχεν, ὁμοῦ

最忠贞的灵魂，而不是仅此一个，让他们一同

χθονίαν λίμνην διαβάντε.

渡过那地下的冥河。

ἐμοί τις ἦν

歌队：在我的一族中

ἐν γένει, ᾧ κόρος ἀξιόθρηνος

曾有这样一个人，他在家中的独生子、那令人痛惜的爱子

905

ὤλετ’ ἐν δόμοισιν²

不幸夭折了，

μονόπαις· ἀλλ’ ἔμπας

那是他仅有的孩子。然而尽管如此，

ἔφερε κακὸν ἅλις, ἄτεκνος ὤν,

他依然克制地承受了灾难，尽管自此无子，

πολιὰς ἐπὶ χαίτας

尽管他已是满头白发，

ἤδη προπετὴς ὢν

生命已垂垂老矣，

910

βιότου τε πόρσω.

在人生的旅途上已走了很远。

ὦ σχῆμα δόμων, πῶς εἰσέλθω;

阿德墨托斯：哦，这房屋的形迹啊，我该如何走进去？

πῶς δ’ οἰκήσω μεταπίπτοντος

在命运逆转之时，我又该如何在此居住？

δαίμονος; οἴμοι. πολὺ γὰρ τὸ μέσον·

痛哉！因为昔日与今朝的差距是如此巨大。

915

τότε μὲν πεύκαις σὺν Πηλιάσιν

那时，我高举着皮立翁山的松明，

σύν θ’ ὑμεναίοις ἔστειχον ἔσω,

伴随着婚礼的赞歌步入内室，

φιλίας ἀλόχου χέρα βαστάζων,

紧握着挚爱妻子的双手。

πολυάχητος δ’ εἵπετο κῶμος,

欢声雷动的婚礼行列紧随其后，

τήν τε θανοῦσαν κἄμ’ ὀλβίζων,

祝福着死去的她和我，

920

ὡς εὐπατρίδαι καὶ ἀπ’ ἀμφοτέρων

称颂我们出身名门，男女双方的父母

ὄντες ἀρίστων σύζυγες εἶμεν·

皆是优秀的贵族，因而结为琴瑟之好；

νῦν δ’ ὑμεναίων γόος ἀντίπαλος

而如今，婚礼赞歌变成了哀戚的哭诉，

λευκῶν τε πέπλων μέλανες στολμοὶ

白色的礼服变成了黑色的丧衣，

πέμπουσί μ’ ἔσω

它们伴送着我走入内室，

925

λέκτρων κοίτας ἐς ἐρήμους.

走向那空空如也的凄凉床榻。

παρ’ εὐτυχῆ

歌队：在幸福的命运

σοὶ πότμον ἦλθεν ἀπειροκάκῳ τόδ’

中途，对于从未经历过苦难的你，这深重的

ἄλγος· ἀλλ’ ἔσωσας

痛苦突然袭来。但你依然保全了

βίοτον καὶ ψυχάν.

你自己的生命和灵魂。

930

ἔθανε δάμαρ, ἔλιπε φιλίαν·

妻子死去了，她留下了她的爱。

τί νέον τόδε; πολλοῖς

这有何新奇？死亡已经

ἤδη παρέλυσεν

从许多男人的身边

θάνατος δάμαρτας.

夺走了他们的妻子。

935

φίλοι, γυναικὸς δαίμον’ εὐτυχέστερον

阿德墨托斯：朋友们，我认为我妻子的命运比我的更幸福，

τοὐμοῦ νομίζω, καίπερ οὐ δοκοῦνθ’ ὅμως·

尽管世人或许并不这么看。

τῆς μὲν γὰρ οὐδὲν ἄλγος ἅψεταί ποτε,

因为任何痛苦都不会再触及她，

πολλῶν δὲ μόχθων εὐκλεὴς ἐπαύσατο.

她已在荣耀中免去了无数的辛劳。

ἐγὼ δʼ, ὃν οὐ χρῆν ζῆν,³ παρεὶς τὸ μόρσιμον

而我，本不该活着的我，由于逃过了注定的死劫，

940

λυπρὸν διάξω βίοτον· ἄρτι μανθάνω.

却将拖着痛苦的身躯度过余生；如今我终于明白了。

πῶς γὰρ δόμων τῶνδ’ εἰσόδους ἀνέξομαι;

我怎能忍受走进这扇大门的痛苦？

τίν’ ἂν προσειπών, τοῦ δὲ προσρηθεὶς ὕπο,

我可以向谁问候，又能在谁的问候中，

τερπνῆς τύχοιμ’ ἂν ἐξόδου; ποῖ τρέψομαι;

获得片刻欢愉？我该走向何方？

ἡ μὲν γὰρ ἔνδον ἐξελᾷ μ’ ἐρημία,

因为屋内的空虚会将我驱逐出门，

945

γυναικὸς εὐνὰς εὖτ’ ἂν εἰσίδω κενὰς

每当我看到妻子空荡荡的床榻，

θρόνους τ’ ἐν οἷσιν ἷζε, καὶ κατὰ στέγας

看到她曾坐过的椅子，以及整个屋里

αὐχμηρὸν οὖδας, τέκνα δ’ ἀμφὶ γούνασι

那落满灰尘的地面；看到孩子们扑倒在我的膝前，

πίπτοντα κλαίῃ μητέρʼ, οἳ δὲ δεσπότιν

为他们的母亲哭泣；看到仆人们

στένωσιν οἵαν ἐκ δόμων ἀπώλεσαν.

哀悼着他们失去了怎样一位女主人的时候。

950

τὰ μὲν κατ’ οἴκους τοιάδʼ· ἔξωθεν δέ με

屋里的景象便是如此。而在屋子外面，

γάμοι τ’ ἐλῶσι Θεσσαλῶν καὶ ξύλλογοι

色萨利人的婚礼和妇女聚集的

γυναικοπληθεῖς· οὐ γὰρ ἐξανέξομαι

集会也会将我驱逐；因为我将无法忍受

λεύσσων δάμαρτος τῆς ἐμῆς ὁμήλικας.

看到与我妻子同龄的人们。

ἐρεῖ δέ μ’ ὅστις ἐχθρὸς ὢν κυρεῖ τάδε·

任何恰好是我的敌人的人都会这样说：

955

Ἰδοῦ τὸν αἰσχρῶς ζῶνθʼ, ὃς οὐκ ἔτλη θανεῖν,

“看那个苟且偷生的人，他没有勇气面对死亡，

ἀλλ’ ἣν ἔγημεν ἀντιδοὺς ἀψυχίᾳ

而是由于懦弱，用娶来的妻子作为代偿，

πέφευγεν Ἅιδην· εἶτ’ ἀνὴρ εἶναι δοκεῖ;

以此逃过了哈得斯。这样的人也算是个男人吗？

στυγεῖ δὲ τοὺς τεκόντας, αὐτὸς οὐ θέλων

他憎恨生他的父母，而自己却不愿

θανεῖν. τοιάνδε πρὸς κακοῖσι κληδόνα

死去。”除了我的这些灾难，我还将承受

960

ἕξω. τί μοι ζῆν δῆτα κέρδιον, φίλοι,

如此恶名。朋友们，既然恶名昭彰且处境悲惨，

κακῶς κλύοντι καὶ κακῶς πεπραγότι;

活下去对我又有什么好处呢？

ἐγὼ καὶ διὰ μούσας

歌队：我也曾追随缪斯的高足，

καὶ μετάρσιος ᾖξα, καὶ

曾翱翔于高空之中，

πλείστων ἁψάμενος λόγων

曾研读过极多的教义，

965

κρεῖσσον οὐδὲν Ἀνάγκας

但我发现没有任何东西比必然（阿南刻）更强大，

ηὗρον,⁴ οὐδέ τι φάρμακον

也没有任何灵药，

Θρῄσσαις ἐν σανίσιν, τὰς

无论是在色雷斯的木板上，由

Ὀρφεία κατέγραψεν

奥非乌斯的歌喉

970

γῆρυς, οὐδ’ ὅσα Φοῖβος Ἀσκληπιάδαις ἔδωκε

所记录的，还是福波斯赐予阿斯克勒庇俄斯之子的，

φάρμακα πολυπόνοις ἀντιτεμὼν βροτοῖσιν.

为备受折磨的凡人开具的那些解救灵药。

μόνας δ’ οὔτ’ ἐπὶ βωμοὺς

唯独这位女神，人们既不能去往她的祭坛，

ἔστιν οὔτε βρέτας θεᾶς

也无法朝拜她的神像，

975

ἐλθεῖν, οὐ σφαγίων κλύει.

她从不听取牺牲的祭献。

μή μοι, πότνια, μείζων

哦，尊贵的女神，请不要用比我前半生

ἔλθοις ἢ τὸ πρὶν ἐν βίῳ.

更沉重的痛苦来降临在我的身上。

καὶ γὰρ Ζεὺς ὅ τι νεύσῃ,

因为即使是宙斯首肯的事情，

σὺν σοὶ τοῦτο τελευτᾷ.

也是在你（必然）的协助下才得以完成。

980

καὶ τὸν ἐν Χαλύβοις δαμάζεις σὺ βίᾳ σίδαρον,

你用力量征服了哈吕布斯人坚硬的铁器，

οὐδέ τις ἀποτόμου λήματός ἐστιν αἰδώς.

在你那冷酷的意志中没有任何慈悲。

καὶ σ’ ἐν ἀφύκτοισι χερῶν εἷλε θεὰ δεσμοῖς.

而你，也被这位女神用无法挣脱的双手锁链所擒获。

985

τόλμα δʼ· οὐ γὰρ ἀνάξεις ποτ’ ἔνερθεν

但坚忍吧；因为你绝无法通过哭泣

κλαίων τοὺς φθιμένους ἄνω.

将那些死于地下的人重新带回人间。

καὶ θεῶν σκότιοι φθίνουσι

即使是神明们的那些在黑暗中的

990

παῖδες ἐν θανάτῳ.

孩子，也终将在死亡中消逝。

φίλα μὲν ὅτ’ ἦν μεθ’ ἡμῶν,

当她与我们同在时，她是受人爱戴的，

φίλα δὲ καὶ θανοῦσ’ ἔσται,

即便死去了，她也依然会受人爱戴，

γενναιοτάταν δὲ πασᾶν ἐζεύξω κλισίαις ἄκοιτιν.

你曾将世间最高贵的妻子迎入你的床榻。

995

μηδὲ νεκρῶν ὡς φθιμένων χῶμα νομιζέσθω

不要让你妻子的墓冢被视作

τύμβος σᾶς ἀλόχου, θεοῖσι δ’ ὁμοίως

只是死者的荒冢，而应当像敬奉神明一样

τιμάσθω, σέβας ἐμπόρων.

敬奉她，使她成为行路旅人崇敬的对象。

1000

καί τις δοχμίαν κέλευθον

每一个从那蜿蜒曲折的道路上

ἐκβαίνων τόδ’ ἐρεῖ·

经过的人，都会停下来这样说道：

语法注4 条

897τί μ’ ἐκώλυσας ῥῖψαι
动词 ἐκώλυσας（阻碍）具有“阻碍某事发生”的意思，直接接不定式 ῥῖψαι（投、跳）作为其宾语。这指的是歌队在过去阻止阿德墨托斯殉情自尽的行为。
904ᾧ κόρος ἀξιόθρηνος ὤλετ’ ἐν δόμοισιν
关系代名词 ᾧ（与格）修饰先行词 τις（某个人），并作为所有格与格发挥作用（即“对他而言，儿子夭折了”）。主语是 κόρος（儿子），而 ὤλετο 是 ὄλλυμι 的中动过去时形式。
939ὃν οὐ χρῆν ζῆν
关系代名词 ὃν 是修饰先行的 ἐγώ（我）的单数宾格，在此作为与非人称动词过去时 χρῆν（本应当、本需要）连用的“宾格加不定式（AcI）”结构中的宾格主语。整句意为“本不该活着的我”。
965κρεῖσσον οὐδὲν Ἀνάγκας ηὗρον
比较级形容词 κρεῖσσον（更强、更有力）之后接有表示比较的属格 Ἀνάγκας（比必然）。这一表达总结了希腊悲剧中国度命运的绝对性，即世间没有任何力量能够超越“必然”。

翻译：Gemini 3.5 Flash（2026-05-22 发布）urn:cts:greekLit:tlg0006.tlg002.humanitext-grc2:889-1001