歌队的忧虑与女侍从叙述阿尔克斯提斯的诀别｜欧里庇得斯《阿尔克斯提斯》第86–187行希腊语原文·中文译文

—κλύει τις ἢ στεναγμὸν ἢ

（半歌队A）有人听到屋里有哭泣声、

χειρῶν κτύπον κατὰ στέγας

捶胸顿足的响声，

ἢ γόον ὡς πεπραγμένων;

或是像事情已成定局那样的哀悼声吗？

—οὐ μὰν οὐδέ τις ἀμφιπόλων στα-

（半歌队B）确实，仆人们一个也没有

τίζεται ἀμφὶ πύλας. εἰ

守在门前。

γὰρ μετακύμιος ἄτας,

噢，消除灾祸的主啊，

ὦ Παιάν, φανείης.

愿你如平息灾难波涛般显现。

—οὔ τἂν φθιμένης γ’ ἐσιώπων.¹

（半歌队B）如果她已死去，他们绝不会如此安静。

—νέκυς ἤδη.

（半歌队A）她已是尸体了。

—οὐ δὴ φροῦδός γ’ ἐξ οἴκων.

（半歌队B）但她绝没有被移出屋子。

—πόθεν; οὐκ αὐχῶ. τί σε θαρσύνει;

（半歌队A）怎么说？我不相信。是什么让你如此自信？

—πῶς ἂν ἔρημον τάφον Ἄδμητος

（半歌队B）阿德墨托斯怎能

κεδνῆς ἂν ἔπραξε γυναικός;

如此冷清地为他亲爱的妻子举行葬礼？

—πυλῶν πάροιθε δ’ οὐχ ὁρῶ

（半歌队A）在门前，我没有看到

πηγαῖον ὡς νομίζεται

按习俗在死者门前所设的

100

χέρνιβ’ ἐπὶ φθιτῶν πύλαις.

泉水净手盆。

—χαίτα τ’ οὔτις ἐπὶ προθύροις το-

门廊上也没有任何剪下的

μαῖος, ἃ δὴ νεκύων πέν-

头发，这本是在为死者

θει πίτνει· οὐ νεολαία

哀悼时剪下的。年轻女人们的

δουπεῖ χεὶρ γυναικῶν.

双手没有拍击发出悲鸣。

105

—καὶ μὴν τόδε κύριον ἦμαρ...

（半歌队B）然而，今天确实是决定性的日子……

—τί τόδ’ αὐδᾷς;

（半歌队A）你这话是什么意思？

—ᾧ χρή σφε μολεῖν κατὰ γαίας.

（半歌队B）在这一天，她必须走向地底。

—ἔθιγες ψυχᾶς, ἔθιγες δὲ φρενῶν.

（半歌队A）你触动了我的灵魂，触动了我的心弦。

—χρὴ τῶν ἀγαθῶν διακναιομένων²

（半歌队B）当高尚的人毁灭时，

110

πενθεῖν ὅστις

哀悼。

χρηστὸς ἀπ’ ἀρχῆς νενόμισται.

自始至终被视为善良之人者，都必须为之

—ἀλλ’ οὐδὲ ναυκληρίαν

（歌队）然而，即使乘船

ἔσθ’ ὅποι τις αἴας

航行到大地的任何地方，

στείλας, ἢ Λυκίαν

无论是去吕基亚，

115

εἴτ’ ἐπὶ τὰς ἀνύδρους

还是去那无水的

Ἀμμωνιάδας,

阿蒙神庙，

δυστάνου παραλύσαι

也无法解救这不幸女子的

ψυχάν· μόρος γὰρ ἀπότομος

灵魂。因为冷酷无情的命运

πλάθει· θεῶν δ’ ἐπ’ ἐσχάραις

正在逼近。在诸神的祭坛前，

120

οὐκ ἔχω ἐπὶ τίνα

我不知道该走向哪一位

μηλοθύταν πορευθῶ.

宰杀祭羊的祭司。

—μόνος δ’ ἄν, εἰ φῶς τόδ’ ἦν

如果福玻斯之子

ὄμμασιν δεδορκὼς

仍能用双眼看见这光明，

Φοίβου παῖς, προλιποῦσ’

她就能离开阴暗的

125

ἦλθεν³ ἕδρας σκοτίους

冥界之所与哈得斯的

Ἅιδα τε πύλας·

门户而归来。

δμαθέντας γὰρ ἀνίστη,

因为他能使死者复生，

πρὶν αὐτὸν εἷλε διόβολον

直到那宙斯降下的、

πλῆκτρον πυρὸς κεραυνίου.

带着霹雳神火的雷霆夺去了他的生命。

130

νῦν δὲ τίν’ ἔτι βίου

但如今，我还能抱有

ἐλπίδα προσδέχωμαι;

怎样的生存希望？

—πάντα γὰρ ἤδη τετέλεσται βασιλεῦσι,

君王们已经完成了所有的仪式，

πάντων δὲ θεῶν ἐπὶ βωμοῖς

在所有神明的祭坛上，

αἱμόρραντοι θυσίαι πλήρεις·

洒满鲜血的祭品都已备齐；

135

οὐδ’ ἔστι κακῶν ἄκος οὐδέν.

却无药可救这些痛苦。

ἀλλ’ ἥδ’ ὀπαδῶν ἐκ δόμων τις ἔρχεται

看啊，一位女侍从哭着从屋里出来了。

δακρυρροοῦσα, τίνα τύχην ἀκούσομαι;

我将听到怎样的命运？

πενθεῖν μέν, εἴ τι δεσπόταισι τυγχάνει,

如果主人遭遇不幸，

συγγνωστόν· εἰ δ’ ἔτ’ ἐστὶν ἔμψυχος γυνὴ

哀悼自是理所当然。但这位妇人是依然活着，

140

εἴτ’ οὖν ὄλωλεν εἰδέναι βουλοίμεθ’ ἄν.

还是已经离世，我们很想知道。

καὶ ζῶσαν εἰπεῖν καὶ θανοῦσαν ἔστι σοι.⁴

（侍女）你们既可以说她活着，也可以说她死了。

καὶ πῶς ἂν αὑτὸς κατθάνοι τε καὶ βλέποι;

（歌队）同一个人，怎能既已死去，又看着光明呢？

ἤδη προνωπής ἐστι καὶ ψυχορραγεῖ.

（侍女）她已经奄奄一息，正吐出最后一口气。

ὦ τλῆμον, οἵας οἷος ὢν ἁμαρτάνεις.

（歌队）噢，不幸的人！你是怎样的人，却失去了怎样的妻子！

145

οὔπω τόδ’ οἶδε δεσπότης, πρὶν ἂν πάθῃ.

（侍女）主人还没有意识到这一点，直到他亲身经历痛苦。

ἐλπὶς μὲν οὐκέτ’ ἐστὶ σῴζεσθαι βίον;

（歌队）难道就没有挽救她生命的希望了吗？

πεπρωμένη γὰρ ἡμέρα βιάζεται.

（侍女）因为注定的日子正在紧逼。

οὔκουν ἐπ’ αὐτῇ πράσσεται τὰ πρόσφορα;

（歌队）难道就没有为她做那些合适的事吗？

κόσμος γ’ ἕτοιμος, ᾧ σφε συνθάψει πόσις.

（侍女）随葬的盛装已经准备妥当，丈夫将用它来安葬她。

150

ἴστω νυν εὐκλεής γε κατθανουμένη

（歌队）那么，让她知道自己将在荣耀中死去，

γυνή τ’ ἀρίστη τῶν ὑφ’ ἡλίῳ, μακρῷ.

并且是太阳之下、遥遥领先的最优秀的妻子。

πῶς δ’ οὐκ ἀρίστη; τίς δ’ ἐναντιώσεται;

（侍女）怎能不是最优秀的？谁又能反对？

τί χρὴ γενέσθαι τὴν ὑπερβεβλημένην

怎样才能成为超越她的

γυναῖκα; πῶς δ’ ἂν μᾶλλον ἐνδείξαιτό τις

妻子？一个人还有什么比这更好的方式来表明

155

πόσιν προτιμῶσ’ ἢ θέλουσ’ ὑπερθανεῖν;

她尊重丈夫，愿意替他而死呢？

καὶ ταῦτα μὲν δὴ πᾶσ’ ἐπίσταται πόλις·

诚然，全城的人都知道这一点；

ἃ δ’ ἐν δόμοις ἔδρασε θαυμάσῃ κλύων.

但她在屋里所做的事，你听了定会惊叹。

ἐπεὶ γὰρ ᾔσθεθ’ ἡμέραν τὴν κυρίαν

当她察觉到那决定性的一天

ἥκουσαν, ὕδασι ποταμίοις λευκὸν χρόα

已经到来，便用河水将白皙的肌肤

160

ἐλούσατʼ, ἐκ δ’ ἑλοῦσα κεδρίνων δόμων

洗净，从雪松木箱中取出

ἐσθῆτα κόσμον τ’ εὐπρεπῶς ἠσκήσατο,

衣服和首饰，端庄地打扮起来。

καὶ στᾶσα πρόσθεν Ἑστίας κατηύξατο·

她站在赫斯提亚的神像前祈祷：

Δέσποινʼ, ἐγὼ γὰρ ἔρχομαι κατὰ χθονός,

“女主人，我即将走向地底，

πανύστατόν σε προσπίτνουσ’ αἰτήσομαι,

最后一次向你下跪祈求，

165

τέκν’ ὀρφανεῦσαι τἀμά· καὶ τῷ μὲν φίλην

请庇护我的孤儿。为儿子配一门

σύζευξον ἄλοχον, τῇ δὲ γενναῖον πόσιν.

贤妻，为女儿找一位高贵的丈夫。

μηδ’ ὥσπερ αὐτῶν ἡ τεκοῦσ’ ἀπόλλυμαι

不要让他们像生育他们的我一样夭折，

θανεῖν ἀώρους παῖδας, ἀλλ’ εὐδαίμονας

而是让他们在祖辈的土地上幸福地

ἐν γῇ πατρῴᾳ τερπνὸν ἐκπλῆσαι βίον.

度过愉快的余生。”

170

πάντας δὲ βωμούς, οἳ κατ’ Ἀδμήτου δόμους,

接着，她走到阿德墨托斯府中的所有祭坛前，

προσῆλθε κἀξέστεψε καὶ προσηύξατο,

走上前去，献上花环并祈祷，

πτόρθων ἀποσχίζουσα μυρσίνης φόβην,

折下香桃木的枝叶。

ἄκλαυτος ἀστένακτος, οὐδὲ τοὐπιὸν

她不哭泣，不叹息，那即将到来的

κακὸν μεθίστη χρωτὸς εὐειδῆ φύσιν.

灾厄也没有改变她美丽肌肤的容颜。

175

κἄπειτα θάλαμον ἐσπεσοῦσα καὶ λέχος,

随后，她奔入闺房，扑倒在床榻之上，

ἐνταῦθα δὴ ʼδάκρυσε καὶ λέγει τάδε·

就在那里，她终于流下泪来，说道：

Ὦ λέκτρον, ἔνθα παρθένει’ ἔλυσ’ ἐγὼ

“噢，婚床啊，我在此为你，

κορεύματ’ ἐκ τοῦδ’ ἀνδρός, οὗ θνῄσκω πέρι,

为我代其而死的这个丈夫解开了童贞。

χαῖρʼ· οὐ γὰρ ἐχθαίρω σʼ· ἀπώλεσας δ’ ἐμὲ

再见吧，我不恨你，但你毁灭了我

180

μόνην· προδοῦναι γάρ σ’ ὀκνοῦσα καὶ πόσιν

一个人；因为我不忍背叛你和丈夫，

θνῄσκω. σὲ δ’ ἄλλη τις γυνὴ κεκτήσεται,

因而选择死去。另一个女人将会拥有你，

σώφρων μὲν οὐκ ἂν μᾶλλον, εὐτυχὴς δ’ ἴσως.

或许她不会更贞洁，但也许会更幸运。”

κυνεῖ δὲ προσπίτνουσα, πᾶν δὲ δέμνιον

她扑倒在床，亲吻着它，整个被褥

ὀφθαλμοτέγκτῳ δεύεται πλημμυρίδι.

都被她眼眶里涌出的泪水浸湿。

185

ἐπεὶ δὲ πολλῶν δακρύων εἶχεν κόρον,

当她流尽了泪水，

στείχει προνωπὴς ἐκπεσοῦσα δεμνίων,

她满怀哀伤地从床榻上起身，

καὶ πολλὰ θαλάμων ἐξιοῦσ’ ἐπεστράφη

走出闺房，又多次回首。

语法注4 条

93οὔ τἂν φθιμένης γ’ ἐσιώπων
τἂν是τοι ἄν的缩合。未完成过去时直说法ἐσιώπων与条件小词ἄν连用，构成了与事实相反的虚拟条件句的归结从句（“［如果她已经死了，］他们是不会沉默的”），其条件从句被省略。
109τῶν ἀγαθῶν διακναιομένων
属格独立分词结构，在此处表示时间或原因（“当高尚的人被毁灭时/因为高尚的人被毁灭”）。
122μόνος δ’ ἄν, εἰ φῶς τόδ’ ἦν ... ἦλθεν
与过去事实相反的虚拟条件句。条件从句使用直说法过去时（εἰ ἦν），主句使用带ἄν的直说法过去时（ἄν ἦλθεν），共同表达了“如果阿斯克勒庇俄斯还活着，她本可以从冥府回来”这一已不可能实现的假设。
141καὶ ζῶσαν εἰπεῖν καὶ θανοῦσαν ἔστι σοι
ἔστι用作非人称动词，意为“这是可能的”，与格的σοι表示动作的主体（“对你而言，可以说她……”）。ζῶσαν和θανοῦσαν是谓语性宾格分词，修饰省略的宾格主语（αὐτήν）。

翻译：Gemini 3.5 Flash（2026-05-22 发布）・修订记录（1 处，最近 2026-09-21）

2026-09-21 AI校阅 — 译文 1 处

urn:cts:greekLit:tlg0006.tlg002.humanitext-grc2:86-187