狄奥根尼的学说与被鬻为奴｜《哲人言行录》§6.2.71-6.2.75（第欧根尼·拉尔修）希腊语原文与中文翻译

Οὐδέν γε μὴν ἔλεγε τὸ παράπαν ἐν τῷ βίῳ χωρὶς ἀσκήσεως κατορθοῦσθαι, δυνατὴν δὲ ταύτην πᾶν ἐκνικῆσαι. δέον οὖν ἀντὶ τῶν ἀχρήστων πόνων τοὺς κατὰ φύσιν ἑλομένους ζῆν εὐδαιμόνως, παρὰ τὴν ἄνοιαν κακοδαιμονοῦσι.¹ καὶ γὰρ αὐτὴ τῆς ἡδονῆς ἡ καταφρόνησις ἡδυτάτη προμελετηθεῖσα, καὶ ὥσπερ οἱ συνεθισθέντες ἡδέως ζῆν, ἀηδῶς ἐπὶ τοὐναντίον μετίασιν, οὕτως οἱ τοὐναντίον ἀσκηθέντες ἥδιον αὐτῶν τῶν ἡδονῶν καταφρονοῦσι. τοιαῦτα διελέγετο καὶ ποιῶν ἐφαίνετο, ὄντως νόμισμα παραχαράττων, μηδὲν οὕτω τοῖς κατὰ νόμον ὡς τοῖς κατὰ φύσιν διδούς· τὸν αὐτὸν χαρακτῆρα τοῦ βίου λέγων διεξάγειν ὅνπερ καὶ Ἡρακλῆς, μηδὲν ἐλευθερίας προκρίνων.

他常说，生活中若无锻炼，绝无任何事情能得以妥善达成，而锻炼有能力克服一切。因此，人们本应选择顺乎自然的劳苦而非无用的辛劳，从而幸福地生活，却由于愚昧而悲惨度日。事实上，即使是对快乐本身的蔑视，若预先加以练习，也会变得最为惬意；正如那些习惯了惬意生活的人很不情愿地转向相反的境地一样，那些在相反境地中受过锻炼的人也能更惬意地蔑视快乐本身。他不仅如此谈论，在行动上也显得身体力行，真正做到了“改铸通货”，完全不遵从约定俗成之规（nomos），而一心遵从自然（physis）。他声称自己过着与赫拉克勒斯完全相同性质的生活，将自由置于一切之上。

Πάντα τῶν σοφῶν εἶναι λέγων καὶ τοιούτους λόγους ἐρωτῶν οἵους ἄνω προειρήκαμεν· πάντα τῶν θεῶν ἐστι· φίλοι δὲ τοῖς σοφοῖς οἱ θεοί· κοινὰ δὲ τὰ τῶν φίλων. πάντα ἄρα τῶν σοφῶν. περί τε τοῦ νόμου ὅτι χωρὶς αὐτοῦ οὐχ οἷόν τε πολιτεύεσθαι· οὐ γάρ φησιν ἄνευ πόλεως ὄφελός τι εἶναι ἀστείου· ἀστεῖον δὲ ἡ πόλις· νόμου δὲ ἄνευ πόλεως οὐδὲν ὄφελος· ἀστεῖον ἄρα ὁ νόμος.² εὐγενείας δὲ καὶ δόξας καὶ τὰ τοιαῦτα πάντα διέπαιζε, προκοσμήματα κακίας εἶναι λέγων· μόνην τε ὀρθὴν πολιτείαν εἶναι τὴν ἐν κόσμῳ. ἔλεγε δὲ καὶ κοινὰς εἶναι δεῖν τὰς γυναῖκας, γάμον μηδένα νομίζων, ἀλλὰ τὸν πείσαντα τῇ πεισθείσῃ συνεῖναι· κοινοὺς δὲ διὰ τοῦτο καὶ τοὺς υἱέας.

他宣称一切皆属智者，并提出我们前文提及的这类论证：“万物皆属神明；神明是智者的朋友；朋友之物共有；因此万物皆属智者。”关于法律，他指出若无法律便不可能从事城邦政治生活：“因为，”他说，“没有城邦，文明事物（asteion）就毫无益处；城邦是文明的；没有城邦，法律也毫无益处；因此法律是文明的。”他对出身高贵、名望以及所有此类事物加以嘲弄，称之为邪恶的前缀点缀；并称唯一正确的国制是宇宙（秩序）中的国制。他还说妇女应当共有，不承认任何婚姻，而应由说服者与被说服的妇女结合；因此孩子们也应当共有。

Μηδέν τε ἄτοπον εἶναι ἐξ ἱεροῦ τι λαβεῖν ἢ τῶν ζῴων τινὸς γεύσασθαι· μηδʼ ἀνόσιον εἶναι τὸ καὶ τῶν ἀνθρωπείων κρεῶν ἅψασθαι, ὡς δῆλον ἐκ τῶν ἀλλοτρίων ἐθῶν· καὶ τῷ ὀρθῷ λόγῳ πάντʼ ἐν πᾶσι καὶ διὰ πάντων εἶναι λέγων.³ καὶ γὰρ ἐν τῷ ἄρτῳ κρέας εἶναι καὶ ἐν τῷ λαχάνῳ ἄρτον, καὶ τῶν σωμάτων τῶν λοιπῶν ἐν πᾶσι διά τινων ἀδήλων πόρων [καὶ] ὄγκων εἰσκρινομένων καὶ συνατμιζομένων, ὡς δῆλον ἐν τῷ Πυέστῃ ποιεῖ, εἴ γʼ αὐτοῦ αἱ τραγῳδίαι καὶ μὴ Φιλίσκου τοῦ Αἰγινήτου ἐκείνου γνωρίμου ἢ Πασιφῶντος τοῦ Λουκιανοῦ, ὅν φησι Φαβωρῖνος ἐν Παντοδαπῇ ἱστορίᾳ μετὰ τὴν τελευτὴν αὐτοῦ συγγράψαι. μουσικῆς τε καὶ γεωμετρικῆς καὶ ἀστρολογίας καὶ τῶν τοιούτων ἀμελεῖν, ὡς ἀχρήστων καὶ οὐκ ἀναγκαίων.

他认为从神庙取物或品尝任何动物之肉并无不妥；甚至接触人肉也非不敬，正如从异族习俗中清晰可见的那样；而且按照正理，他说万物存在于万物之中并贯穿于万物之中。因为事实上，面包中有肉，蔬菜中有面包，其余物体的微粒也通过某些隐秘的细孔与微粒渗入万物并一同蒸散，正如他在《堤厄斯忒斯》中所阐明的那样——如果这些悲剧确系他本人所作，而非出自其友人埃癸那的斐利斯库斯，或卢基阿诺斯之子帕西丰之手（法沃里努斯在《杂史》中称帕西丰在狄奥根尼死后撰写了这些剧本）。他还忽视音乐、几何、占星学及类似学问，认为它们无用且非必需。

Εὐστοχώτατος δʼ ἐγένετο ἐν ταῖς ἀπαντήσεσι τῶν λόγων, ὡς δῆλον ἐξ ὧν προειρήκαμεν. Καὶ πρᾶσιν ἤνεγκε γενναιότατα· πλέων γὰρ εἰς Αἴγιναν καὶ πειραταῖς ἁλοὺς ὧν ἦρχε Σκίρπαλος, εἰς Κρήτην ἀπαχθεὶς ἐπιπράσκετο· καὶ τοῦ κήρυκος ἐρωτῶντος τί οἶδε ποιεῖν, ἔφη, ἀνθρώπων ἄρχειν. ὅτε καὶ δείξας τινὰ Κορίνθιον εὐπάρυφον, τὸν προειρημένον Ξενιάδην, ἔφη, τούτῳ με πώλει· οὗτος δεσπότου χρῄζει. ὠνεῖται δὴ αὐτὸν ὁ Ξενιάδης καὶ ἀπαγαγὼν εἰς τὴν Κόρινθον ἐπέστησε τοῖς ἑαυτοῦ παιδίοις καὶ πᾶσαν ἐνεχείρισε τὴν οἰκίαν. ὁ δὲ οὕτως αὐτὴν ἐν πᾶσι διετίθει, ὥστε ἐκεῖνος περιιὼν ἔλεγεν· ἀγαθὸς δαίμων εἰς τὴν οἰκίαν μου εἰσελήλυθε.

他在言辞应答上极为机敏巧妙，正如从我们前文所说的那样清晰可见。他在面对被作为奴隶贩卖时也表现得极为高贵：当他乘船前往埃癸那时，被斯基尔帕卢斯率领的海盗俘获，押解至克里特岛贩卖；当传令官（拍卖人）询问他懂得做什么时，他说：“统治人。”当时他指着一个穿着华丽的科林斯人，即前文提到的塞尼亚德斯，说道：“把我卖给这个人吧；这个人需要一个主人。”塞尼亚德斯便买下了他，将他带回科林斯，让他主管自己的孩子，并将整个家务交付给他。他在各方面把家务打理得井井有条，以至于塞尼亚德斯四处对人说：“一位善神进入了我的家门。”

Φησὶ δὲ Κλεομένης ἐν τῷ ἐπιγραφομένῳ Παιδαγωγικῷ τοὺς γνωρίμους λυτρώσασθαι αὐτὸν θελῆσαι, τὸν δʼ εὐήθεις αὐτοὺς εἰπεῖν· οὐδὲ γὰρ τοὺς λέοντας δούλους εἶναι τῶν τρεφόντων, ἀλλὰ τοὺς τρέφοντας τῶν λεόντων. δούλου γὰρ τὸ φοβεῖσθαι, τὰ δὲ θηρία φοβερὰ τοῖς ἀνθρώποις εἶναι. θαυμαστὴ δέ τις ἦν περὶ τὸν ἄνδρα πειθώ, ὥστε πάνθʼ ὁντινοῦν ῥᾳδίως αἱρεῖν τοῖς λόγοις. λέγεται γοῦν Ὀνησίκριτον τινα Αἰγινήτην πέμψαι εἰς τὰς Ἀθήνας δυοῖν ὄντοιν υἱοῖν τὸν ἕτερον Ἀνδροσθένην, ὃν ἀκούσαντα τοῦ Διογένους αὐτόθι προσμεῖναι· τὸν δʼ ἐπʼ αὐτὸν καὶ τὸν ἕτερον ἀποστεῖλαι τὸν πρεσβύτερον Φιλίσκον τὸν προειρημένον, ὁμοίως δὲ καὶ τὸν Φιλίσκον κατασχεθῆναι·⁴

克莱奥墨涅斯在题为《导师篇》的书中说，狄奥根尼的熟人们曾想将他赎回，但他却称他们为蠢才；因为狮子并非饲养者的奴隶，相反饲养者才是狮子的奴隶；因为畏惧乃是奴隶的特征，而野兽对人类来说是令人生畏的。这个人身上有着某种令人惊叹的说服力，以至于他能凭言辞轻易征服任何人。据说，埃癸那人某个奥内西克利图斯派两个儿子中的安德罗斯特内斯前往雅典，后者听了狄奥根尼的言论后便留在那里不肯离去；父亲又派另一个长子、即前述的斐利斯库斯前去带回他，但斐利斯库斯同样也被吸引并留了下来。

语法注4 条

6.2.71δέον οὖν ἀντὶ τῶν ἀχρήστων πόνων τοὺς κατὰ φύσιν ἑλομένους ζῆν εὐδαιμόνως, παρὰ τὴν ἄνοιαν κακοδαιμονοῦσι.
δέον 是非人称动词 δεῖ 的独立宾格分词，起让步或对照的副词性作用（“他们本应当……”）。句中存在破格（anacoluthon）：分词 ἑλομένους 与不定词 ζῆν 受 δέον 支配，而主句则转为带未明示泛指主语的限定动词复数形式（κακοδαιμονοῦσι）。
6.2.72οὐ γάρ φησιν ἄνευ πόλεως ὄφελός τι εἶναι ἀστείου· ἀστεῖον δὲ ἡ πόλις· νόμου δὲ ἄνευ πόλεως οὐδὲν ὄφελος· ἀστεῖον ἄρα ὁ νόμος.
基于词源谐音（paronomasia）的三段论。源自 ἄστυ（城邦、城市）的形容词 ἀστεῖος 意为“城邦的、文明的、雅致的、善的”。此处论证以 ἀστεῖον 作为中性名词化（“文明之物”）及述语形容词，在 πόλις（城邦）与 νόμος（法律）之间构成推论的媒介词。
6.2.73καὶ τῷ ὀρθῷ λόγῳ πάντʼ ἐν πᾶσι καὶ διὰ πάντων εἶναι λέγων.
接续前文 μηδέν τε ἄτοπον εἶναι... μηδʼ ἀνόσιον εἶναι 的间接引语。类似阿那克萨哥拉命题的 πάντʼ ἐν πᾶσι（“万物在万物之中”）以“宾格加不定词”结构（πάντα ... εἶναι）呈现，由分词 λέγων 统摄。τῷ ὀρθῷ λόγῳ 为标准或方式与格（“依据正理”）。
6.2.75λέγεται γοῦν Ὀνησίκριτον́ τινα Αἰγινήτην πέμψαι εἰς τὰς Ἀθήνας δυοῖν ὄντοιν υἱοῖν τὸν ἕτερον Ἀνδροσθένην, ὃν ἀκούσαντα τοῦ Διογένους αὐτόθι προσμεῖναι· τὸν δʼ ἐπʼ αὐτὸν καὶ τὸν ἕτερον ἀποστεῖλαι τὸν πρεσβύτερον Φιλίσκον τὸν προειρημένον, ὁμοίως δὲ καὶ τὸν Φιλίσκον κατασχεθῆναι·
由非人称动词 λέγεται 统辖的复合“宾格加不定词”结构。主格意义的宾格 Ὀνησίκριτον 统领不定词 πέμψαι（宾语为 τὸν ἕτερον Ἀνδροσθένην）；在关系从句 ὃν ... προσμεῖναι 之后，以 δέ 承接的 τὸν δʼ（指代父亲奥内西克利图斯）统领不定词 ἀποστεῖλαι（宾语为长子斐利斯库斯，介词短语 ἐπʼ αὐτόν 意为“去带他回来”）；句末的 καὶ τὸν Φιλίσκον κατασχεθῆναι 则是并列的被动态不定词从句。

模型：gemini-3.8-flashurn:cts:greekLit:tlg0004.tlg001.humanitext-grc2:6.2.71-6.2.75