安提斯泰尼的轶事、道德学说与犬儒装束｜《哲人言行录》§6.1.7-6.1.13（第欧根尼·拉尔修）希腊语原文与中文翻译

ἐρωτηθεὶς τί τῶν μαθημάτων ἀναγκαιότατον, τὸ περιαιρεῖν, ἔφη, τὸ ἀπομανθάνειν¹. παρεκελεύετό τε κακῶς ἀκούοντας καρτερεῖν μᾶλλον ἢ εἰ λίθοις τις βάλλοιτο. Ἔσκωπτέ τε Πλάτωνα ὡς τετυφωμένον. πομπῆς γοῦν γενομένης ἵππον θεασάμενος φρυακτήν φησι πρὸς τὸν Πλάτωνα, ἐδόκεις μοι καὶ σὺ ἵππος ἂν εἶναι λαμπρυντής· τοῦτο δὲ ἐπεὶ καὶ συνεχὲς ὁ Πλάτων ἵππον ἐπῄνει. καί ποτʼ ἐλθὼν πρὸς αὐτὸν νοσοῦντα καὶ θεασάμενος λεκάνην ἔνθα ὁ Πλάτων ἐμημέκει ἔφη, χολὴν μὲν ὁρῶ ἐνταῦθα, τῦφον δὲ οὐχ ὁρῶ.

当被问及各种学问中何者最为必要时，他说：“在于摒弃，即忘却学来的坏习性。” 他还告诫人们，遭受恶评时，当比被人掷石头更具忍耐力。他嘲弄柏拉图狂妄自大。有一次在游行队伍中，他看见一匹意气扬扬的马，便对柏拉图说： “在我看来，如果你变成一匹马，也会是这样一匹爱炫耀的马。” 这是因为柏拉图常常称赞这匹马。又有一次，他前去探望患病的柏拉图，看见柏拉图吐入其中的盆子，便说： “在此处我只见到了胆汁，却见不到狂妄。”

συνεβούλευεν Ἀθηναίοις τοὺς ὄνους ἵππους ψηφίσασθαι· ἄλογον δὲ ἡγουμένων, ἀλλὰ μὴν καὶ στρατηγοί, φησί, φαίνονται παρʼ ὑμῖν μηδὲν μαθόντες, μόνον δὲ χειροτονηθέντες. πρὸς τὸν εἰπόντα, πολλοί σε ἐπαινοῦσι, τί γάρ, ἔφη, κακὸν πεποίηκα; στρέψαντος αὐτοῦ τὸ διερρωγὸς τοῦ τρίβωνος εἰς τὸ προφανές, Σωκράτης ἰδών φησιν, ὁρῶ σου διὰ τοῦ τρίβωνος τὴν φιλοδοξίαν. ἐρωτηθεὶς ὑπό του, καθά φησι Φανίας ἐν τῷ Περὶ τῶν Σωκρατικῶν, τί ποιῶν καλὸς κἀγαθὸς ἔσοιτο, ἔφη, εἰ τὰ κακὰ ἃ ἔχεις ὅτι φευκτά ἐστι μάθοις² παρὰ τῶν εἰδότων. πρὸς τὸν ἐπαινοῦντα τρυφήν, ἐχθρῶν παῖδες, ἔφη, τρυφήσειαν.

他曾建议雅典人通过决议把驴定为马；当众人认为这荒谬不经时，他说： “然而在你们这里，连毫无所学、仅仅凭举手表决选出的将军，不也被立起来了吗？” 面对说“许多人都在称赞你”的人，他说： “怎么，难道我做了什么坏事不成？” 当他将磨损的粗斗篷的破洞翻向外侧显露之处时，苏格拉底看见了便说： “透过你的斗篷，我看到了你的虚荣心。” 正如法尼亚斯在《论苏格拉底学派学者》中所言，有人问他怎样做才能成为一个品行端正的高尚之人，他说： “若你能从知晓者那里学到，你所拥有的恶事乃是应当规避的，你便能如此。” 对称赞奢华的人，他说： “愿仇敌之子孙耽于奢华！”

Πρὸς τὸ παρασχηματίζον αὑτὸ τῷ πλάστῃ μειράκιον, εἰπέ μοι, φησίν, εἰ φωνὴν λάβοι ὁ χαλκός, ἐπὶ τίνι ἂν οἴει σεμνυνθῆναι; τοῦ δʼ εἰπόντος, ἐπὶ κάλλει, οὐκ αἰσχύνῃ οὖν, ἔφη, τὰ ὅμοια γεγηθὼς ἀψύχῳ; Ποντικοῦ νεανίσκου πολυωρήσειν αὐτοῦ ἐπαγγελλομένου, εἰ τὸ πλοῖον ἀφίκοιτο τῶν ταρίχων, λαβὼν αὐτὸν καὶ θύλακον κενὸν πρὸς ἀλφιτόπωλιν ἧκε καὶ σαξάμενος ἀπῄει· τῆς δὲ αἰτούσης τὸ διάφορον, ὁ νεανίσκος, ἔφη, δώσει ἐὰν τὸ πλοῖον αὐτοῦ τῶν ταρίχων ἀφίκηται. Αὐτὸς δὲ καὶ Ἀνύτῳ τῆς φυγῆς αἴτιος γενέσθαι δοκεῖ καὶ Μελήτῳ τοῦ θανάτου.

对一个在雕刻家面前摆出姿势的少年，他说： “告诉我，若青铜能发出声音，你以为它会以何事自傲？” 少年答道：“以美貌。” 他便说：“那么，你与无生命之物沉溺于同样的事情，难道不感到羞耻吗？” 有一个来自本多的青年许诺，若自己装载腌鱼的货船抵达，必当厚待于他；安提斯泰尼便带着他和一个空口袋来到一位卖大麦粉的妇人处，装满口袋便欲离去。妇人索要价钱，他说： “若这青年的腌鱼货船抵达，他自会付钱。” 他本人被认为也是导致阿纽托斯流亡及美勒托斯丧生的始作俑者。

Ποντικοῖς γὰρ νεανίσκοις κατὰ κλέος τοῦ Σωκράτους ἀφιγμένοις περιτυχὼν ἀπήγαγεν αὐτοὺς πρὸς τὸν Ἄνυτον, εἰπὼν ἐν ἤθει σοφώτερον εἶναι τοῦ Σωκράτους· ἐφʼ ᾧ διαγανακτήσαντας τοὺς περιεστῶτας ἐκδιῶξαι αὐτόν. εἰ δέ ποθι θεάσαιτο γύναιον κεκοσμημένον, ἀπῄει ἐπὶ τὴν οἰκίαν αὐτῆς καὶ ἐκέλευε τὸν ἄνδρα ἐξαγαγεῖν ἵππον καὶ ὅπλα, ὥστʼ εἰ μὲν ἔχοι ταῦτα, ἐᾶν τρυφᾶν· ἀμυνεῖσθαι γὰρ τούτοις· εἰ δὲ μή, περιαιρεῖν τὸν κόσμον. Ἤρεσκεν αὐτῷ καὶ τάδε. διδακτὴν ἀπεδείκνυε τὴν ἀρετήν. τοὺς αὐτοὺς εὐγενεῖς [τ]οὺς καὶ ἐναρέτους·

因为他遇见因慕苏格拉底之名而来的本多青年，便将他们引去见阿纽托斯，带着讽刺口吻说阿纽托斯比苏格拉底更为睿智；周围聚集的人为此大为愤慨，遂将阿纽托斯驱逐出境。若他在某处见到盛装打扮的妇人，便会去往其家，吩咐其丈夫牵出战马并拿出甲胄；若丈夫备有这些，便听凭其妻奢华（因为他能以此自卫）；若没有，则令其剥去这些盛饰。他也主张以下观点：他论证德行是可教的；出身高贵者与有德之人完全同一；

αὐτάρκη δὲ τὴν ἀρετὴν πρὸς εὐδαιμονίαν, μηδενὸς προσδεομένην ὅτι μὴ Σωκρατικῆς ἰσχύος. τήν τʼ ἀρετὴν τῶν ἔργων εἶναι, μήτε λόγων πλείστων δεομένην μήτε μαθημάτων. αὐτάρκη τʼ εἶναι τὸν σοφόν· πάντα γὰρ αὐτοῦ εἶναι τὰ τῶν ἄλλων. τήν τʼ ἀδοξίαν ἀγαθὸν καὶ ἴσον τῷ πόνῳ. καὶ τὸν σοφὸν οὐ κατὰ τοὺς κειμένους νόμους πολιτεύσεσθαι, ἀλλὰ κατὰ τὸν τῆς ἀρετῆς. γαμήσειν τε τεκνοποιίας χάριν, ταῖς εὐφυεστάταις συνιόντα γυναιξί. καὶ ἐρασθήσεσθαι δέ· μόνον γὰρ εἰδέναι τὸν σοφὸν τίνων χρὴ ἐρᾶν.

德行对于幸福是自足的，除了苏格拉底式的力量外一无所需；德行关乎行动，既不需要繁冗的言论，也不需要繁多的课业；智者是自足的，因为他人的一切所有皆属于他；声名狼藉亦是善事，与劳苦等同；智者治理自身与城邦并不依据既定的成文法，而是依据德行的法则；为了繁衍子嗣而婚娶，与天赋最优异的女子结合；智者亦会恋爱，因为唯有智者知晓应当爱恋何人。

Ἀναγράφει δʼ αὐτοῦ καὶ Διοκλῆς ταυτί. τῷ σοφῷ ξένον οὐδὲν οὐδʼ ἄπορον. ἀξιέραστος ὁ ἀγαθός· οἱ σπουδαῖοι φίλοι· συμμάχους ποιεῖσθαι τοὺς εὐψύχους ἅμα καὶ δικαίους· ἀναφαίρετον ὅπλον ἡ ἀρετή· κρεῖττόν ἐστι μετʼ ὀλίγων ἀγαθῶν πρὸς ἅπαντας τοὺς κακοὺς ἢ μετὰ πολλῶν κακῶν πρὸς ὀλίγους ἀγαθοὺς μάχεσθαι. προσέχειν τοῖς ἐχθροῖς· πρῶτοι γὰρ τῶν ἁμαρτημάτων αἰσθάνονται. τὸν δίκαιον περὶ πλείονος ποιεῖσθαι τοῦ συγγενοῦς· ἀνδρὸς καὶ γυναικὸς ἡ αὐτὴ ἀρετή· τἀγαθὰ καλά, τὰ κακὰ αἰσχρά· τὰ πονηρὰ νόμιζε πάντα ξενικά.

狄奥克勒斯亦记录了他的这些言论：对于智者而言，无物是外在隔阂的，亦无事是困厄无策的；善人值得爱戴；贤人皆为朋友；当与兼具勇气与正义之人结为盟友；德行乃是不可剥夺的武器；与少数善人一道对抗所有恶人，胜于与众多恶人一道对抗少数善人；当提防敌人，因为他们最先察觉过失；重视正直之人过于亲属；男人与女人的德行同一；善事皆美，恶事皆丑；当把一切不正之事皆视作异国之物。

Τεῖχος ἀσφαλέστατον φρόνησιν· μήτε γὰρ καταρρεῖν μήτε προδίδοσθαι. τείχη κατασκευαστέον ἐν τοῖς αὑτῶν ἀναλώτοις λογισμοῖς. διελέγετο δʼ ἐν τῷ Κυνοσάργει γυμνασίῳ μικρὸν ἄποθεν τῶν πυλῶν· ὅθεν τινὲς καὶ τὴν κυνικὴν ἐντεῦθεν ὀνομασθῆναι. αὐτός τʼ ἐπεκαλεῖτο Ἁπλοκύων. καὶ πρῶτος ἐδίπλωσε τὸν τρίβωνα, καθά φησι Διοκλῆς, καὶ μόνῳ αὐτῷ ἐχρῆτο· βάκτρον τʼ ἀνέλαβε καὶ πήραν. πρῶτον δὲ καὶ Νεάνθης φησὶ διπλῶσαι θοιμάτιον. Σωσικράτης δʼ ἐν τρίτῃ Διαδοχῶν Διόδωρον τὸν Ἀσπένδιον³, καὶ πώγωνα καθεῖναι καὶ πήρᾳ καὶ βάκτρῳ χρῆσθαι.

明智乃是最为安全的城墙，因为它既不坍塌，亦不遭出卖；人应当在自身牢不可破的理智之中构筑城墙。他在距城门不远的库诺萨耳盖斯体操馆讲学；因此有人认为犬儒之名即来源于此。他自己亦被称为“纯粹之犬”。正如狄奥克勒斯所言，他是第一个将粗斗篷折叠为二重并仅以此裹体的人；他还佩戴手杖与皮袋。内安忒斯亦说他是第一个将外衣加倍折叠的人。但索西克拉泰斯在《学统继承录》第三卷中则说，阿斯彭多斯的狄奥多罗斯才是始作者，并留起长须，使用皮袋与手杖。

语法注3 条

6.1.7τὸ περιαιρεῖν, ἔφη, τὸ ἀπομανθάνειν
在两个名词化不定式中，τὸ περιαιρεῖν 作为回答的核心谓词，而 τὸ ἀπομανθάνειν 既可作其宾语，亦可作解释性同位语，说明当摒弃之物为何。此处按同位语理解为“摒弃，即忘却（所学的坏习惯）”。
6.1.8εἰ τὰ κακὰ ἃ ἔχεις ὅτι φευκτά ἐστι μάθοις
此句为典型的预提构文（prolepsis）。从属从句（ὅτι 引导的从句）中的逻辑主语 τὰ κακὰ ἃ ἔχεις 被提前作为主句动词 μάθοις 的前置宾语，语义上相当于“若你获知你所拥有的恶事乃是应当规避的”。
6.1.13Σωσικράτης δʼ ἐν τρίτῃ Διαδοχῶν Διόδωρον τὸν Ἀσπένδιον
承前省略句。承接前句 Νεάνθης φησὶ διπλῶσαι θοιμάτιον，省略了统辖动词 φησί 及相应的不定式。整句意为“但索西克拉泰斯……则说阿斯彭多斯的狄奥多罗斯［是始作者］，并且留起长须……”。

模型：gemini-3.8-flashurn:cts:greekLit:tlg0004.tlg001.humanitext-grc2:6.1.7-6.1.13