← 第欧根尼·拉尔修

哲人言行录

§4.2.11-4.2.15

色诺克拉底的著作目录晚年与同名人物

记述了色诺克拉底沉静寡言与笃学轶事、其庞大的著作目录、因欠缴侨民税险遭变卖而获德米特里搭救的经过、接掌学园及被水盆绊倒致死的身后之事，以及同名人物的考订。

向 AI 提问此段 ↗
← 上一节下一节 →

Εἰπόντος δὲ Διονυσίου πρὸς Πλάτωνα ὡς ἀφαιρήσεται αὐτοῦ τὸν τράχηλον, παρὼν οὗτος καὶ δείξας τὸν ἴδιον, οὐκ ἄν γε, ἔφη, τὶς πρότερον τούτου.1 φασὶ καὶ Ἀντιπάτρου ποτὲ ἐλθόντος εἰς Ἀθήνας καὶ ἀσπασαμένου αὐτόν, μὴ πρότερον ἀντιπροσαγορεῦσαι πρὶν ἢ τὸν λόγον ὃν ἔλεγε διαπεράνασθαι. ἀτυφότατος δὲ ὢν πολλάκις τῆς ἡμέρας ἑαυτῷ ἐμελέτα, καὶ ὥραν μίαν, φασὶν, ἀπένεμε σιωπῇ. Καὶ πλεῖστα ὅσα καταλέλοιπε συγγράμματα καὶ ἔπη καὶ παραινέσεις, ἅ ἐστι ταῦτα· Περὶ φύσεως α′ β′ γ′ δ′ ε′ ς′. Περὶ σοφίας ς′. Περὶ πλούτου α′. Ἀρκὰς α′. Περὶ τοῦ ἀορίστου α′.

当狄奥尼修斯对柏拉图说要砍下他的头颅时，在场的色诺克拉底指着自己的脖子说： “无论如何， 绝没有人能先于这一颗。” 据说安提帕特有一次来到雅典并向他问安，他直到讲完正在谈论的话题才给予还礼。他为人极无浮夸之气，一日之中屡屡独自默想，据说还留出一个时辰专用于静默。 他留下了极多著述、诗篇与劝诫辞，包括如下这些： 《论自然》，凡六卷。 《论智慧》，凡六卷。 《论财富》，凡一卷。 《阿耳卡斯》，凡一卷。 《论无定》，凡一卷。

Περὶ τοῦ παιδίου α′. Περὶ ἐγκρατείας α′. Περὶ τοῦ ὠφελίμου α′. Περὶ τοῦ ἐλευθέρου α′. Περὶ θανάτου α′. Περὶ ἑκουσίου α′. Περὶ φιλίας α′ β′. Περὶ ἐπιεικείας α′. Περὶ τοῦ ἐναντίου α′ β′. Περὶ εὐδαιμονίας α′ β′. Περὶ τοῦ γράφειν α′. Περὶ μνήμης α′. Περὶ τοῦ ψεύδους α′. Καλλικλῆς α′. Περὶ φρονήσεως α′ β′. Οἰκονομικὸς α′. Περὶ σωφροσύνης α′. Περὶ δυνάμεως νόμου α′. Περὶ πολιτείας α′. Περὶ ὁσιότητος α′. Ὅτι παραδοτὴ ἡ ἀρετὴ α′. Περὶ τοῦ ὄντος α′. Περὶ εἱμαρμένης α′. Περὶ παθῶν α. Περὶ βίων α′. Περὶ ὁμονοίας α′ Περὶ μαθητῶν α′ β′. Περὶ δικαιοσύνης α′. Περὶ ἀρετῆς α′ β′. Περὶ εἰδῶν α′. Περὶ ἡδονῆς α′ β′. Περὶ βίου α′. Περὶ ἀνδρείας α′. Περὶ τοῦ ἑνὸς α′. Περὶ ἰδεῶν α′.

《论孩童》，凡一卷。 《论节制》，凡一卷。 《论有益》，凡一卷。 《论自由人》，凡一卷。 《论死亡》，凡一卷。 《论自愿》，凡一卷。 《论友谊》，凡二卷。 《论公允》，凡一卷。 《论对立》，凡二卷。 《论幸福》，凡二卷。 《论著述》，凡一卷。 《论记忆》，凡一卷。 《论虚伪》，凡一卷。 《卡利克勒斯》，凡一卷。 《论明智》，凡二卷。 《家政论》，凡一卷。 《论清节》，凡一卷。 《论法律之效力》，凡一卷。 《论政体》，凡一卷。 《论虔敬》，凡一卷。 《论德行可教》，凡一卷。 《论存在》，凡一卷。 《论命运》，凡一卷。 《论受动》，凡一卷。 《论诸般生活》，凡一卷。 《论同心》，凡一卷。 《论门徒》，凡二卷。 《论正义》，凡一卷。 《论德行》，凡二卷。 《论种相》，凡一卷。 《论快乐》，凡二卷。 《论生活》，凡一卷。 《论勇敢》，凡一卷。 《论一》，凡一卷。 《论理念》，凡一卷。

Περὶ τέχνης α′. Περὶ θεῶν α′ β′. Περὶ ψυχῆς α′ β′. Περὶ ἐπιστήμης α′. Πολιτικὸς α′. Περὶ ἐπιστημοσύνης α′. Περὶ φιλοσοφίας α′. Περὶ τῶν Παρμενίδου α′. Ἀρχέδημος ἢ περὶ δικαιοσύνης α′. Περὶ τἀγαθοῦ α′. Τῶν περὶ τὴν διάνοιαν α′ β′ γ′ δ′ ε′ ς′ ζ′ η′. Λύσις τῶν περὶ τοὺς λόγους ι′. Φυσικῆς ἀκροάσεως α′ β′ γ′ δ′ ε′ ς′. Κεφάλαιον α′. Περὶ γενῶν καὶ εἰδῶν α′. Πυθαγόρεια α′. Λύσεις α′ β′. Διαιρέσεις η′. Θέσεων βιβλία κμγ′. Τῆς περὶ τὸ διαλέγεσθαι πραγματείας βιβλία ιδμαβψμ′. Μετὰ τοῦτο βιβλία ιε′ καὶ ἄλλα βιβλία ις′ περὶ μαθημάτων τῶν περὶ τὴν λέξιν. Λογιστικῶν βιβλία θ′. Τῶν περὶ τὰ μαθήματα βιβλία ς′. Τῶν περὶ τὴν διάνοιαν ἄλλα βιβλία δύο. Περὶ γεωμετρῶν βιβλία ε′. Ὑπομνημάτων α′. Ἐναντίων α′. Περὶ ἀριθμῶν α′. Ἀριθμῶν θεωρία α′. Περὶ διαστημάτων α′. Τῶν περὶ ἀστρολογίαν ς′.

《论技艺》，凡一卷。 《论诸神》，凡二卷。 《论灵魂》，凡二卷。 《论知识》，凡一卷。 《政治家》，凡一卷。 《论学识》，凡一卷。 《论哲学》，凡一卷。 《论巴门尼德学说》，凡一卷。 《阿耳刻得摩斯，或论正义》，凡一卷。 《论至善》，凡一卷。 《论思维诸问题》，凡八卷。 《论辩诸难点之解答》，凡十卷。 《物理学讲义》，凡六卷。 《纲要》，凡一卷。 《论属与种》，凡一卷。 《毕达哥拉斯学说》，凡一卷。 《解答》，凡二卷。 《区分》，凡八卷。 《论题集》，凡二百四十三卷。 《辩证法研究论著》，凡十四卷、四十二卷与七百四十卷。 此后有十五卷，以及论修辞方面知识的另十六卷。 《计算论》，凡九卷。 《数学学科论著》，凡六卷。 《论思维之其他著述》，凡二卷。 《论几何学家》，凡五卷。 《备忘录》，凡一卷。 《对立命题》，凡一卷。 《论数》，凡一卷。 《数的理论》，凡一卷。 《论间隔》，凡一卷。 《天文学论著》，凡六卷。

Στοιχεῖα πρὸς Ἀλέξανδρον περὶ βασιλείας δ. Πρὸς Ἀρύβαν. Πρὸς Ἡφαιστίωνα. Περὶ γεωμετρίας α′ β′. Στίχοι μκβδσλθ′. Ἀθηναῖοι δ′ ὅμως αὐτὸν ὄντα τοιοῦτον ἐπίπρασκόν ποτε, τὸ μετοίκιον ἀτονοῦντα θεῖναι2. καὶ αὐτὸν ὠνεῖται Δημήτριος ὁ Φαληρεὺς καὶ ἑκάτερον ἀποκατέστησε· Ξενοκράτει μὲν τὴν ἐλευθερίαν, Ἀθηναίοις δὲ τὸ μετοίκιον. τοῦτό φησι Μυρωνιανὸς ὁ Ἀμαστριανὸς ἐν τῷ πρώτῳ τῶν Ἱστορικῶν Ὁμοίων κεφαλαίων. διεδέξατο δὲ Σπεύσιππον καὶ ἀφηγήσατο τῆς σχολῆς πέντε καὶ εἴκοσιν ἔτη ἐπὶ Λυσιμαχίδου ἀρξάμενος κατὰ τὸ δεύτερον ἔτος τῆς δεκάτης καὶ ἑκατοστῆς Ὀλυμπιάδος. ἐτελεύτα δὲ νυκτὸς λεκάνῃ προσπταίσας, ἔτος ἤδη γεγονὼς δεύτερον καὶ ὀγδοηκοστόν.

《致亚历山大：王权纲要》，凡四卷。 《致阿律巴斯》。 《致赫菲斯提翁》。 《论几何学》，凡二卷。 总计诗行：224,239行。 然而雅典人见他是如此人物，却仍曾在他无力缴纳侨民税时将他变卖拍卖。法勒鲁姆的德米特里将他赎买下来，并为双方复归了应得之物：给予色诺克拉底自由，给予雅典人侨民税。阿玛斯特里斯的米罗尼亚诺斯在其《历史类同论要目》第一卷中记述了此事。他继承了斯珀西波斯的学统，并在第一一〇届奥林匹亚周期的第二年、吕西马基得斯担任执政官时起主持学园达二十五年之久。他在夜间被一只水盆绊倒而亡，当时年已八十二岁。

Φαμὲν δὲ καὶ εἰς αὐτὸν οὑτωσί· "χαλκῇ προσκόψας λεκάνῃ ποτὲ καὶ τὸ μέτωπον πλήξας ἴαχεν ὦ σύντονον, εἶτʼ ἔθανεν, ὁ πάντα πάντη Ξενοκράτης ἀνὴρ γεγώς." Γεγόνασι δὲ καὶ ἄλλοι Ξενοκράτεις ἕξ· ὅ τε τακτικὸς ἀρχαῖος σφόδρα * * καὶ ὁ συγγενὴς ἅμα καὶ πολίτης τῷ προειρημένῳ φιλοσόφῳ· φέρεται δὲ αὐτοῦ λόγος Ἀρσινοητικός, γεγραμμένος περὶ Ἀρσινόης ἀποθανούσης. τέταρτος φιλόσοφος, ἐλεγείαν γεγραφὼς οὐκ ἐπιτυχῶς. ἴδιον δέ· ποιηταὶ μὲν γὰρ ἐπιβαλλόμενοι πεζογραφεῖν ἐπιτυγχάνουσι· πεζογράφοι δὲ ἐπιτιθέμενοι ποιητικῇ πταίουσι· τῷ δῆλον τὸ μὲν φύσεως εἶναι, τὸ δὲ τέχνης ἔργον3. πέμπτος ἀνδριαντοποιός· ἕκτος ᾅσματα γεγραφώς, ὥς φησιν Ἀριστόξενος.

我们亦为他赋诗如下： “他曾被一只铜水盆绊倒并撞裂了额头， 发出一声刺耳的尖叫便一命归天， 这位在各处各样皆为真正男子汉的色诺克拉底。” 同名为色诺克拉底者另有六人：其一是极古老的兵法家；［原文缺损］；其三是上述哲学家的亲戚兼同邦人，流传有他在阿尔西诺埃亡故时所作的《悼阿尔西诺埃辞》；第四人是哲学家，曾作挽歌但并不成功。这委实奇特：盖诗人转作散文多能得心应手，而散文家涉足诗作却每每受挫；由此可见，前者出于天赋，而后者则出于技艺之工；第五人是雕塑家；第六人曾谱写歌曲，如阿里斯托克塞诺斯所载。

语法注3 条
  1. 4.2.11οὐκ ἄν γε, ἔφη, τὶς πρότερον τούτου.

    承接前文狄奥尼修斯的威胁（ἀφαιρήσεται αὐτοῦ τὸν τράχηλον）而形成的省略句。与ἄν呼应的潜在希求法动词（如ἀφέλοιτο）被省略；τούτου为比较属格，指代色诺克拉底所指向的“自己的脖子”（τὸν ἴδιον），意即“断无任何人能先于我的头颅而砍下柏拉图的头颅”。

  2. 4.2.14τὸ μετοίκιον ἀτονοῦντα θεῖναι

    动词θεῖναι在此用于缴纳税款之义（相当于καταθεῖναι或缴纳押金），分词ἀτονοῦντα表示“无力、不能”。整句表原因，指“因无力缴纳侨民税（metoikion）”。

  3. 4.2.15τῷ δῆλον τὸ μὲν φύσεως εἶναι, τὸ δὲ τέχνης ἔργον

    中性与格指示代词τῷ在此作原因或工具与格（“由此/因而”），指代前句所述“诗人作散文易成，而散文家作诗易踬”的现象，修饰后文的δῆλον［ἐστι］。随后引出不定词从句，τὸ μέν与τὸ δέ分别带表属性的属格（“属于天赋”、“属于技艺的造物”）作为谓语。

模型：gemini-3.8-flashurn:cts:greekLit:tlg0004.tlg001.humanitext-grc2:4.2.11-4.2.15