- 底本
- Diogenes Laertius. Hicks, R. D., editor. Cambridge, MA.: Harvard University Press; London: William Heinemann Ltd., 1925.
- 翻译
- AI 生成（gemini-3.8-flash） — 机器翻译，可能包含错误
- 语言
- 日本語 · English · 简体中文 · 한국어
- CTS URN
- urn:cts:greekLit:tlg0004.tlg001.humanitext-grc2:2.4.16-2.4.17
- 输出
- Humanitext Reader · reader.humanitext.ai · 2026-09-23
本段记述了苏格拉底的老师阿耳刻拉奥的出身、将自然哲学从爱奥尼亚传入雅典的功绩、其在自然哲学与伦理学方面的核心主张以及同名人物。
Ἀρχέλαος Ἀθηναῖος ἢ Μιλήσιος, πατρὸς Ἀπολλοδώρου, ὡς δέ τινες, Μίδωνος, μαθητὴς Ἀναξαγόρου, διδάσκαλος Σωκράτους. οὗτος πρῶτος ἐκ τῆς Ἰωνίας τὴν φυσικὴν φιλοσοφίαν μετήγαγεν Ἀθήναζε, καὶ ἐκλήθη φυσικός, παρὸ καὶ ἔληξεν ἐν αὐτῷ ἡ φυσικὴ φιλοσοφία, Σωκράτους τὴν ἠθικὴν εἰσαγαγόντος. ἔοικεν δὲ καὶ οὗτος ἅψασθαι τῆς ἠθικῆς. καὶ γὰρ περὶ νόμων πεφιλοσόφηκε καὶ καλῶν καὶ δικαίων· παρʼ οὗ λαβὼν Σωκράτης τῷ αὐξῆσαι εἰς τὸ 〈ἄκρον〉 εὑρεῖν ὑπελήφθη.1 ἔλεγε δὲ δύο αἰτίας εἶναι γενέσεως, θερμὸν καὶ ψυχρόν. καὶ τὰ ζῷα ἀπὸ τῆς ἰλύος γεννηθῆναι· καὶ τὸ δίκαιον εἶναι καὶ τὸ αἰσχρὸν οὐ φύσει, ἀλλὰ νόμῳ.
阿耳刻拉奥是雅典人或米利都人，其父为阿波罗多洛，另有人说是米冬；他是阿那克萨哥拉的弟子，苏格拉底的老师。他是第一个将自然哲学从爱奥尼亚传入雅典的人，并被称为“自然哲学家”，自然哲学亦因此在他身上宣告终结，因为苏格拉底引进了伦理学。然而，他本人似乎也涉足了伦理学；因为他也探讨了关于法律以及美善与正义的问题；苏格拉底正是从他那里承接了这些思想，因将其推至顶峰而被人们视为是其首创者。他还说，生成的本原有二，即热与冷；动物由淤泥中生成；正义与丑恶并非源于自然（本性），而是出于约定（法律）。
Ὁ δὲ λόγος αὐτῷ οὕτως ἔχει. τηκόμενόν φησι τὸ ὕδωρ ὑπὸ τοῦ θερμοῦ, καθὸ μὲν εἰς τὸ 〈κάτω διὰ τὸ〉 πυρῶδες συνίσταται, ποιεῖν γῆν· καθὸ δὲ περιρρεῖ, ἀέρα γεννᾶν. ὅθεν ἡ μὲν ὑπὸ τοῦ ἀέρος, ὁ δὲ ὑπὸ τῆς τοῦ πυρὸς περιφορᾶς κρατεῖται.2 γεννᾶσθαι δέ φησι τὰ ζῷα ἐκ θερμῆς τῆς γῆς καὶ ἰλὺν παραπλησίαν γάλακτι οἷον τροφὴν ἀνιείσης· οὕτω δὴ καὶ τοὺς ἀνθρώπους ποιῆσαι. πρῶτος δὲ εἶπε φωνῆς γένεσιν τὴν τοῦ ἀέρος πλῆξιν. τὴν δὲ θάλατταν ἐν τοῖς κοίλοις διὰ τῆς γῆς ἠθουμένην συνεστάναι. μέγιστον τῶν ἄστρων τὸν ἥλιον, καὶ τὸ πᾶν ἄπειρον. Γεγόνασι δὲ καὶ ἄλλοι τρεῖς Ἀρχέλαοι· ὁ χωρογράφος τῆς ὑπὸ Ἀλεξάνδρου πατηθείσης γῆς, ὁ τὰ Ἰδιοφυῆ ποιήσας, ἄλλος τεχνογράφος ῥήτωρ.
他的学说大致如下。他说，水被热熔解时，在因火性而向下凝结的范围内化为土，在向四周流动的范围内生成气。因此土受制于气，而气受制于火的旋卷运动。他又说，动物是从变热的大地中生成的，当时大地分泌出一种类似乳汁的淤泥作为养分；同样地，大地也由此产生了人类。他第一个指出，声音的生成乃是空气的撞击。海洋则是在凹陷之地借由渗过大地过滤而聚成的；太阳是诸天体中最大的，而宇宙万有则是无限的。 另有三位同名阿耳刻拉奥之人：其一为记述亚历山大所践踏（征服）之土地的地理学家；其二为创作《物类奇观》的诗人；另一位则是撰写修辞手法的修辞学家。
- 2.4.16παρʼ οὗ λαβὼν Σωκράτης τῷ αὐξῆσαι εἰς τὸ 〈ἄκρον〉 εὑρεῖν ὑπελήφθη.
带冠词不定词 τῷ αὐξῆσαι 作表示手段或原因的与格。εὑρεῖν 为被动动词 ὑπελήφθη（“被认为”）的补足不定词。全句意指虽然苏格拉底是从阿耳刻拉奥处承接了伦理思想，但因将其发挥到了极致（εἰς τὸ ἄκρον），以至于反被世人视作是他自己首创了伦理学。
- 2.4.17ὅθεν ἡ μὲν ὑπὸ τοῦ ἀέρος, ὁ δὲ ὑπὸ τῆς τοῦ πυρὸς περιφορᾶς κρατεῖται.
代词性照应与对比结构：承接前一句中的 ποιεῖν γῆν... ἀέρα γεννᾶν，阴性代词 ἡ μέν 指代大地（ἡ γῆ），阳性代词 ὁ δέ 指代空气（ὁ ἀήρ）。单数被动动词 κρατεῖται 作为两部分的共同谓语。