七贤推让三脚鼎的传说与泰勒斯的感恩｜《哲人言行录》§1.1.28-1.1.33（第欧根尼·拉尔修）希腊语原文与中文翻译

φασὶ γὰρ Ἰωνικούς τινας νεανίσκους βόλον ἀγοράσαι παρὰ Μιλησίων ἁλιέων. ἀνασπασθέντος δὲ τοῦ τρίποδος ἀμφισβήτησις ἦν, ἕως οἱ Μιλήσιοι ἔπεμψαν εἰς Δελφούς· καὶ ὁ θεὸς ἔχρησεν οὕτως· "ἔκγονε Μιλήτου, τρίποδος πέρι Φοῖβον ἐρωτᾷς; τίς σοφίῃ πάντων πρῶτος, τούτου τρίποδʼ αὐδῶ.¹" διδοῦσιν οὖν Θαλῇ· ὁ δὲ ἄλλῳ καὶ ἄλλος ἄλλῳ ἕως Σόλωνος. ὁ δὲ ἔφη σοφίᾳ πρῶτον εἶναι τὸν θεὸν καὶ ἀπέστειλεν εἰς Δελφούς. ταῦτα δὴ ὁ Καλλίμαχος ἐν τοῖς Ἰάμβοις ἄλλως ἱστορεῖ, παρὰ Μαιανδρίου λαβὼν τοῦ Μιλησίου. Βαθυκλέα γάρ τινα Ἀρκάδα φιάλην καταλιπεῖν καὶ ἐπισκῆψαι δοῦναι τῶν σοφῶν ὀνηΐστῳ. ἐδόθη δὴ Θαλῇ καὶ κατὰ περίοδον πάλιν Θαλῇ·

因为据说有一些伊奥尼亚青年向米利都渔民买下了一网渔获。但在三脚鼎被捞起时产生了争端，直到米利都人遣使前往德尔斐；神便降下了如下神谕： “米利都的子孙啊，你向福玻斯询问关于三脚鼎之事吗？凡在智慧上冠绝众人者，我宣告这三脚鼎便属于此人。” 于是他们将它赠与泰勒斯；泰勒斯又赠与另一人，那人又转赠他人，直至传到梭伦。但梭伦说神在智慧上居于首位，便将它送往德尔斐。卡利马科斯在其《双短长格诗》中根据米利都的迈安德里奥斯的记载对此事有着不同的记叙。因为他说有位阿卡迪亚人巴堤克勒斯留下一只杯，并嘱咐说要把它赠予智者中最有助益之人。于是它被赠予泰勒斯，经过流转后又重新回到了泰勒斯手中；

ὁ δὲ τῷ Διδυμεῖ Ἀπόλλωνι ἀπέστειλεν, εἰπὼν οὕτω κατὰ τὸν Καλλίμαχον· "Θαλῆς με τῷ μεδεῦντι Νείλεω δήμου δίδωσι, τοῦτο δὶς λαβὼν ἀριστεῖον." τὸ δὲ πεζὸν οὕτως ἔχει· Θαλῆς Ἐξαμύου Μιλήσιος Ἀπόλλωνι Δελφινίῳ Ἑλλήνων ἀριστεῖον δὶς λαβών. ὁ δὲ περιενεγκὼν τὴν φιάλην τοῦ Βαθυκλέους παῖς Θυρίων ἐκαλεῖτο, καθά φησιν Ἔλευσις ἐν τῷ Περὶ Ἀχιλλέως καὶ Ἀλέξων ὁ Μύνδιος ἐν ἐνάτῳ Μυθικῶν. Εὔδοξος δʼ ὁ Κνίδιος καὶ Εὐάνθης ὁ Μιλήσιός φασι τῶν Κροίσου τινὰ φίλων λαβεῖν παρὰ τοῦ βασιλέως ποτήριον χρυσοῦν, ὅπως δῷ τῷ σοφωτάτῳ τῶν Ἑλλήνων· τὸν δὲ δοῦναι Θαλῇ.

他便将它献给了迪杜马的阿波罗，依卡利马科斯所述说了这样的话： “泰勒斯两次获得这一最高荣誉，将我献给统领涅勒乌斯之民的神明。” 其散文铭文如下： “埃克萨缪埃斯之子、米利都人泰勒斯，两次从希腊人处获得最高荣誉，献给德尔菲尼俄斯·阿波罗。” 携此杯流转各方的巴堤克勒斯之子名叫绪里翁，正如厄琉息斯在《论阿喀琉斯》以及门多斯的亚历克松在《神话志》第九卷中所言。克尼多斯的欧多克索斯与米利都的埃万忒斯说，克罗索斯的一位友人从国王那里得到了一只金杯，以便赠给希腊人中最聪慧者；他便将它赠给了泰勒斯。

Καὶ περιελθεῖν εἰς Χίλωνα, ὃν πυνθάνεσθαι τοῦ Πυθίου τίς αὑτοῦ σοφώτερος· καὶ τὸν ἀνελεῖν Μύσωνα, περὶ οὗ λέξομεν. (τοῦτον οἱ περὶ τὸν Εὔδοξον ἀντὶ Κλεοβούλου τιθέασι, Πλάτων δʼ ἀντὶ Περιάνδρου.) περὶ αὐτοῦ δὴ τάδε ἀνεῖλεν ὁ Πύθιος· "Οἰταῖόν τινα φημὶ Μύσωνʼ ἐνὶ Χηνὶ γενέσθαι σοῦ μᾶλλον πραπίδεσσιν ἀρηρότα πευκαλίμῃσιν²." ὁ δʼ ἐρωτήσας ἦν Ἀνάχαρσις. Δαΐμαχος δʼ ὁ Πλατωνικὸς καὶ Κλέαρχος φιάλην ἀποσταλῆναι ὑπὸ Κροίσου Πιττακῷ καὶ οὕτω περιενεχθῆναι. Ἄνδρων δʼ ἐν τῷ Τρίποδι Ἀργείους ἆθλον ἀρετῆς τῷ σοφωτάτῳ τῶν Ἑλλήνων τρίποδα θεῖναι· κριθῆναι δὲ Ἀριστόδημον Σπαρτιάτην, ὃν παραχωρῆσαι Χίλωνι.

金杯辗转传至喀隆手中，他向皮托神询问谁比自己更聪慧；神谕回答是迈森，关于此人我们稍后便会谈及。（欧多克索斯学派将此人列入七贤以取代克莱奥布卢，而柏拉图则用他取代佩里安德。）关于他，皮托神降下了如下神谕： “我宣称在克奈出生的某个奥伊塔人迈森，比你更具敏锐深沉的智慧。” 亦有人说发问者是阿那卡西斯。柏拉图派的大伊马科斯与克勒阿科斯则说，这只杯是由克罗索斯送给庇塔科斯的，并由此辗转相传。安德隆在《三脚鼎》中说，阿尔戈斯人设立了一个三脚鼎作为美德的奖品赠给希腊人中最聪慧者；斯巴达人阿里斯托德莫斯被选中，而他将鼎让给了喀隆。

μέμνηται τοῦ Ἀριστοδήμου καὶ Ἀλκαῖος οὕτως· "ὣς γὰρ δή ποτʼ Ἀριστόδαμόν φασʼ οὐκ ἀπάλαμνον ἐν Σπάρτᾳ λόγον εἰπεῖν· χρήματʼ ἀνήρ, πενιχρὸς δʼ οὐδεὶς πέλετʼ ἐσλός." ἔνιοι δέ φασιν ὑπὸ Περιάνδρου Θρασυβούλῳ τῷ Μιλησίων τυράννῳ πλοῖον ἔμφορτον ἀποσταλῆναι· τοῦ δὲ περὶ τὴν Κῴαν θάλασσαν ναυαγήσαντος, ὕστερον εὑρεθῆναι πρός τινων ἁλιέων τὸν τρίποδα. Φανόδικος δὲ περὶ τὴν Ἀθηναίων θάλασσαν εὑρεθῆναι καὶ ἀνενεχθέντα εἰς ἄστυ γενομένης ἐκκλησίας Βίαντι πεμφθῆναι·

阿尔开俄斯亦如此提及阿里斯托德莫斯： “因为据说阿里斯托达莫斯曾在斯巴达说过一句不乏机智的名言： ‘金钱造就了人，贫穷者中绝无高贵之士。’” 有些人说，佩里安德曾给米利都的僭主色拉西布洛斯送去一艘满载货物的船；船在科斯海域失事沉没后，三脚鼎后来被某些渔民捞起。法诺迪科斯则说它是在雅典海域被发现的，运入城内并在举行民众大会后被送给了比阿斯；

διὰ τί δέ, ἐν τῷ περὶ Βίαντος λέξομεν. Ἄλλοι φασὶν ἡφαιστότευκτον εἶναι αὐτὸν καὶ δοθῆναι πρὸς τοῦ θεοῦ Πέλοπι γαμοῦντι· αὖθίς τε εἰς Μενέλαον ἐλθεῖν καὶ σὺν τῇ Ἑλένῃ ἁρπασθέντα ὑπʼ Ἀλεξάνδρου ῥιφῆναι εἰς τὴν Κῴαν θάλασσαν πρὸς τῆς Λακαίνης, εἰπούσης ὅτι περιμάχητος ἔσται. χρόνῳ δὲ Λεβεδίων τινῶν αὐτόθι γρῖφον ὠνησαμένων καταληφθῆναι καὶ τὸν τρίποδα, μαχομένων δὲ πρὸς τοὺς ἁλιέας γενέσθαι τὴν ἄνοδον ἕως τῆς Κῶ· καὶ ὡς οὐδὲν ἤνυτον, τοῖς Μιλησίοις μητροπόλει οὔσῃ μηνύουσιν. οἱ δʼ ἐπειδὴ διαπρεσβευόμενοι ἠλογοῦντο, πρὸς τοὺς Κῴους πολεμοῦσι. καὶ πολλῶν ἑκατέρωθεν πιπτόντων ἐκπίπτει χρησμὸς δοῦναι τῷ σοφωτάτῳ· καὶ ἀμφότεροι συνῄνεσαν Θαλῇ. ὁ δὲ μετὰ τὴν περίοδον τῷ Διδυμεῖ τίθησιν Ἀπόλλωνι.

至于原因为何，我们将在论比阿斯一章中交代。另有人说，这尊三脚鼎是赫淮斯托斯铸造的，由神赠予成婚时的珀罗普斯；后来传至墨涅拉俄斯，与海伦一同被亚历山大掳走后，被斯巴达妇人海伦抛入了科斯海中，因为她说它将成为众人争夺之物。后来，一些勒伯多斯人在那里买下一网渔获，三脚鼎也被一同捞起；因与渔民发生争执，他们便前往科斯交涉。见交涉无果，他们便向母邦米利都人报告。米利都人见使节被冷遇，便向科斯人开战。双方死伤枕藉，神谕降下说要将鼎赐予最聪慧者；双方一致同意交给泰勒斯。泰勒斯在一轮传递之后将它献给了迪杜马的阿波罗。

Κῴοις μὲν οὖν τοῦτον ἐχρήσθη τὸν τρόπον· "οὐ πρότερον λήξει νεῖκος Μερόπων καὶ Ἰώνων, πρὶν τρίποδα χρύσειον, ὃν Ἥφαιστος βάλε πόντῳ, ἐκ πόλιος πέμψητε καὶ ἐς δόμον ἀνδρὸς ἵκηται, ὃς σοφὸς ᾖ τὰ ἐόντα τά τʼ ἐσσόμενα πρό τʼ ἐόντα." Μιλησίοις δέ· "ἔκγονε Μιλήτου, τρίποδος πέρι Φοῖβον ἐρωτᾷς;" καὶ ὡς προείρηται. καὶ τόδε μὲν οὕτως. Ἕρμιππος δʼ ἐν τοῖς Βίοις εἰς τοῦτον ἀναφέρει τὸ λεγόμενον ὑπό τινων περὶ Σωκράτους. ἔφασκε γάρ, φασί, τριῶν τούτων ἕνεκα χάριν ἔχειν τῇ Τύχῃ· πρῶτον μὲν ὅτι ἄνθρωπος ἐγενόμην³ καὶ οὐ θηρίον, εἶτα ὅτι ἀνὴρ καὶ οὐ γυνή, τρίτον ὅτι Ἕλλην καὶ οὐ βάρβαρος.

对科斯人降下的神谕是这样的： “墨洛普斯人与伊奥尼亚人的纷争绝不会平息，除非你们将赫淮斯托斯掷入海中的金三脚鼎送出城去，让它送达通晓现在、未来与过去之事的智者家中。” 对米利都人则是： “米利都的子孙啊，你向福玻斯询问关于三脚鼎之事吗？” 如前所述。此事的原委大体如此。赫耳米波斯在《列传》中将某些人归于苏格拉底的名言转归于泰勒斯。因为据说他常说自己因这三件事而感谢命运：“第一是我生为人而非禽兽，其次是生为男人而非女人，第三是生为希腊人而非蛮族。”

语法注3 条

1.1.28τίς σοφίῃ πάντων πρῶτος, τούτου τρίποδʼ αὐδῶ.
代词 τίς 在此充当无条件关系词，相当于 ὅστις（“凡是……之人”）。主句中的 τούτου 为领属性属格，起表语作用。动词 αὐδῶ（“宣告”）支配宾格 τρίποδα（缩略为 τρίποδʼ）以及属格补足语 τούτου，构成“我宣告三脚鼎归此人所有”的结构。
1.1.30σοῦ μᾶλλον πραπίδεσσιν ἀρηρότα πευκαλίμῃσιν
ἀρηρότα 是动词 ἀραρίσκω 的完成时能动态分词阳性单数宾格，与前文的 Μύσωνα 一致。此处取不及物状态意义（“配备有……”、“与……相合”），支配与格短语 πραπίδεσσιν πευκαλίμῃσιν（“以敏锐的思虑”）。比较级副词 μᾶλλον 支配比较属格 σοῦ 并修饰分词 ἀρηρότα，意为“比你更具备敏锐深沉的智慧”。
1.1.33ὅτι ἄνθρωπος ἐγενόμην
在从属于间接引语动词（ἔφασκε... χάριν ἔχειν）的 ὅτι 从句中，动词没有转换为第三人称（如 ἐγένετο），而是保留了第一人称单数过去式 ἐγενόμην。这是直接引语的叙述者视角直接保留于间接从句中的人称转换破格现象。

模型：gemini-3.8-flashurn:cts:greekLit:tlg0004.tlg001.humanitext-grc2:1.1.28-1.1.33