Humanitext Reader

アウソニウス · 小さな遺産について §pr-32

父から継いだ小荘園と精神の自足

1 / 1 箇所 · ラテン語

要旨

執政官を務めた後に故郷に戻った著者が、父から受け継いだ小さな別荘を前にして精神的自足の尊さを哲学的に歌い、領地の具体的な規模や、都市との絶妙な距離感による快適な生活を語る。

§prCum de palatio post multos annos honoratissimus, quippe iam consul, redisset ad patriam, villulam, quam pater reliquerat, introgressus his versibus lusit Luciliano stilo:
多くの歳月の後、宮廷からきわめて高い栄誉を帯び、すなわちすでに執政官となって故郷に帰還した際、父の残した小さな別荘へと足を踏み入れ、ルキリウス風の文体で、以下の詩行をもって戯れた。
§1Salve, herediolum, maiorum regna meorum, §2quod proavus, quod avus, quod pater excoluit, §3quod mihi iam senior properata morte reliquit: §4eheu nolueram tam cito posse frui!
健やかであれ、小さな遺産よ、我が祖先たちの王国よ、曾祖父が、祖父が、父が開墾し、すでに高齢の彼が、急がれた死によって私に残してくれたもの、ああ、これほど早く享受できるようになることなど、望まなかったのに!
§5iusta quidem series patri succedere, verum §6esse simul dominos gratior ordo piis.
父を継ぐことは確かに正しい順序だが、敬虔な親族にとっては、共に主としてあることの方がより喜ばしいあり方なのだ。
§7nunc labor et curae mea sunt;
今や骨折りと気遣いは私のもの。
sola ante voluptas §8partibus in nostris, cetera patris erant,
以前は快楽だけが私の分け前にあり、残りは父のものだった。
§9parvum herediolum, fateor, set nulla fuit res
小さな遺産だ、白状しよう。 だが、平穏な心を持つ人々にとって、いかなるものも小さかったことはない。
§10parva umquam aequanimis, adde etiam unanimis.
さらに言えば、心を一にする人々にとっても。
§11ex animo rem stare aequum puto, non animum ex re.
財産が心によって自立するのが公正だと私は思う。 心が財産によって左右されるのではなく。
§12cuncta cupit Croesus, Diogenes nihilum:
クロイソスはすべてを欲し、ディオゲネスは何も求めない。
§13spargit Aristippus mediis in Syrtibus aurum, §14aurea non satis est Lydia tota Midae.
アリスティッポスはシュルティスのただ中に黄金を撒き散らし、黄金に輝くリュディア全土もミダスには十分ではない。
§15cui nullus finis cupiendi, est nullus habendi:
欲することに限りのない者には、所有することにも限りがない。
§16ille opibus modus est, quem statuas animo.
富に対する正しい度合いとは、自らの心において定めるものなのだ。
§17Verum ager iste meus quantus sit, nosce, etiam ut me
しかし、この私の土地がどれほどの大きさかを知るがよい。
§18noveris et noris te quoque, si potis es.
それは、君が私を知り、もしできるなら君自身をも知るためなのだ。
§19quamquam difficile est se noscere;
自分自身を知ることは困難ではあるが。
γνῶθι σεαυτόν §20quam propere legimus, tam cito neclegimus.
『汝自身を知れ』を、我々は読み終えるのが早いのと同じほど、あっさりと無視してしまう。
§21agri bis centum colo iugera, vinea centum §22iugeribus colitur prataque dimidio, §23silva supra duplum, quam prata et vinea et arvum;
私は二百ユゲルムの耕地を耕し、ブドウ畑は百ユゲルムで耕作され、牧草地はその半分、森林は、牧草地とブドウ畑と耕地を合わせたものの二倍を超える。
§24cultor agri nobis nec superest nec abest,
農夫は多すぎることもなく、不足することもない。
§25fons propter puteusque brevis, tum purus et amnis;
すぐ近くに泉と浅い井戸があり、さらに清らかな川もある。
§26naviger hic refluus me vehit ac revellit,
船の通るこの干満ある川が、私を乗せて運び、また連れ戻す。
§27conduntur fructus geminum mihi semper in annum.
収穫物は常に、私のために二年間分が蓄えられる。
§28cui non longa penus, huic quoque prompta fames.
長期の蓄えを持たぬ者には、飢えもまた身近に迫る。
§29Haec mihi nec procul urbe sita est, nec prorsus ad urbem,
この地は私にとって、都市から遠くもなく、かといって都市のすぐそばでもない。
§30ne patiar turbas utque bonis potiar.
群衆に悩まされることなく、かつ良きものを享受できるように。
§31et quotiens mutare locum fastidia cogunt, §32transeo et alternis rure vel urbe fruor.
そして、倦怠が場所を変えることを強いるたびに、私は移動し、田舎と都市を交互に楽しむのだ。

語釈・文法注

  1. §5iusta quidem series patri succedere, verum esse simul dominos gratior ordo piis. — 非人称表現の形容詞に導かれる不定詞構文。省略されている esse を補って、iusta quidem [est] series patri succedere(父を継ぐことは確かに正当な順序である)と、verum [est] gratior ordo piis esse simul dominos(しかし、敬虔な者たちにとって同時に主[共同所有者]であることが、より喜ばしいあり方である)の二つの対比関係として解釈する。piis は「敬虔な者たち(ここでは親孝行な子供たち)」を指す与格。
  2. §11ex animo rem stare aequum puto, non animum ex re. — 対比的な対格不定詞構文(A.C.I.)。puto aequum [esse] の目的語として、rem stare ex animo(財産が心によって成り立つこと)と、animum [stare] ex re(心が財産によって成り立つこと)が並置されている。
  3. §15cui nullus finis cupiendi, est nullus habendi — 関係詞の先行詞(与格の指示代名詞 ei)が省略された形。全体の構造は [ei], cui nullus [est] finis cupiendi, est nullus [finis] habendi.(欲することに限りのない者には、所有することにも限りがない)。cupiendi と habendi はそれぞれ動名詞の属格。
  4. §23silva supra duplum, quam prata et vinea et arvum — 比較を表す quam に導かれる構文。supra duplum(二倍以上)という表現の後に、比較対象として「牧草地とブドウ畑と耕地」が主格で並べられている。これは [id, quod] prata et vinea et arvum [sunt](それらの面積)に対する比較。
  5. §26σεαυτόν — 「逆流する」「干満のある」を意味する形容詞。ここでは、ボルドー付近を流れるガロンヌ川(Garonne)が、大西洋の潮汐の影響を受けて逆流(感潮河川)することを示している。

この箇所を引用する

アウソニウス, 小さな遺産について §pr-32. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:stoa0045.stoa006.humanitext-lat2:pr-32

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。