Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §4.5.5.pr-4.5.5.2

市民権の喪失と人格減損による公法上の権利

757 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

パウルスは、市民権の喪失を伴う重大な身分喪失の具体例を挙げた上で、市民権が保たれる身分喪失においては公法上の諸権利や役職(政務官など)は失われないことを説明する。

[PAULUS libro undecimo ad edictum. ] §4.5.5.prAmissione ciuitatis fit capitis minutio, ut in aqua et igni interdictione.
[PAULUS libro undecimo ad edictum.] 市民権の喪失によって身分喪失が生じる。 たとえば、水火の禁止においてがそうである。
§4.5.5.1Qui deficiunt, capite minuuntur (deficere autem dicuntur qui ab his, quorum sub imperio sunt, desistunt et in hostium numerum se conferunt: sed et hi, quos senatus hostes iudicauit uel lege lata): utique usque eo, ut ciuitatem amittant.
離反する者たちは、身分喪失を受ける(なお、離反するとは、自らがその支配下にある人々から離脱して、敵の仲間に身を投じる者たちのことを言う。 しかし、元老院が、あるいは法律の制定によって、敵であると判定した人々もこれに含まれる)。 ともかくも、市民権を失うという程度にまで[身分喪失を受ける]のである。
§4.5.5.2Nunc respiciendum, quae capitis deminutione pereant: et primo de ea capitis deminutione, quae salua ciuitate accidit, per quam publica iura non interuerti constat: nam manere magistratum uel senatorem uel iudicem certum est.
いまや、身分喪失によって何が消滅するかを考慮すべきである。 そして第一に、市民権を保ったまま生じる身分喪失について[考慮すべきであり]、これによっては公法上の諸権利が覆されないことが明白である。 なぜなら、政務官、元老院議員、あるいは審判人の地位が存続することは確実だからである。

語釈・文法注

  1. §4.5.5.1utique usque eo, ut ciuitatem amittant — カッコ内の説明文を挟んでいるが、この句は主節の動詞句 "capite minuuntur" に係る。 "usque eo, ut..." は「〜するほどにまで、〜する程度にまで」という程度または結果を表す。
  2. §4.5.5.2salua ciuitate — 名詞 civitas と形容詞 salvus からなる絶対奪格で、「市民権が損なわれないままで」、「市民権を保ったまま」という随伴状況を表す。
  3. §4.5.5.2manere magistratum uel senatorem uel iudicem certum est — 非人称表現 certum est(確実である)の主語として、対格不定詞句(magistratum... manere)が置かれている。自動詞 manere(存続する)の意味上の主語が、対格の magistratum, senatorem, iudicem である。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §4.5.5.pr-4.5.5.2. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:4.5.5.pr-4.5.5.2

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。