Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §4.3.32.pr

会計報告前の奴隷解放と悪意訴訟の成否

693 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

共同相続人である息子が、会計報告後に奴隷を解放するよう信託遺贈で求められていたにもかかわらず報告前に解放した事例において、信託遺贈自体の義務は消滅するが、報告を免れるための悪意があれば悪意訴訟の対象になると判断された。

[SCAEUOLA libro secundo digestorum. ] §4.3.32.prFilius legatum sibi seruum per praeceptionem rogatus manumittere post certum tempus, posteaquam rationes ipsi et coheredibus fratribus reddidisset, ante diem et ante redditas rationes ad libertatem uindicta manumittendo perduxerat: quaesitum est, an ex fideicommisso fratribus tenetur, ut rationes eorum pro portionibus redderet.
[SCAEUOLA libro secundo digestorum.] 先取遺贈(praeceptio)によって自身に遺贈された奴隷について、一定の期間が経過したのち、また彼自身と共同相続人である兄弟たちに会計報告を行ったのちに解放することを信託(fideicommissum)によって求められていた息子が、その期日前、かつ会計報告を行う前に、ウインディクタによる解放を行うことで(奴隷を)自由の身に導いていた。 そこで、彼が兄弟たちに対して、それぞれの持分に応じて会計報告を行うという義務を、信託遺贈に基づき負うのかどうかが問われた。
respondi, cum liberum fecisset, ex causa quidem fideicommissi non teneri: uerum si ideo properasset manumittere, ne rationes fratribus redderet, posse de dolo actionem in eum exercere.
私は回答した。 彼が自由にした以上は、確かに信託遺贈を原因とする義務を負うことはない。 しかし、もし兄弟たちに会計報告をしないために、急いで解放したのであれば、彼に対して悪意訴訟を提起することができる。

語釈・文法注

  1. §4.3.32.prante redditas rationes — 前置詞 `ante` の後に名詞 `rationes` と受動完了分詞 `redditas` が続く「名詞+分詞」の構造であり、「返還された会計報告の前に」ではなく「会計報告が行われる前に」という、行為そのものの発生を表すいわゆる ab urbe condita 構文である。
  2. §4.3.32.prFilius legatum sibi seruum per praeceptionem rogatus manumittere... perduxerat — 文の骨格は `Filius`(主語)が `seruum`(目的語)を `perduxerat`(動詞)したことである。その間に `legatum`(分詞、`seruum` を修飾)および `rogatus`(分詞、`Filius` を修飾。信託を依頼されたこと)などの修飾関係が複雑に入れ子になっている。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §4.3.32.pr. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:4.3.32.pr

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。