Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §42.44.1-42.44.8

ボイオティア同盟の解体と使節の帰還

1634 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

ローマの使節たちは、ギリシアの各都市やテーバイにおいてボイオティア同盟を解体し、個別に友好関係を再編するとともに、アカイア人から守備隊を得て、任務を完了して帰還した。

§42.44.1Chalcidem ut ventum est, aliarum civitatium principes, id quod maxume gratum erat Romanis, suo quique proprie decreto regiam societatem aspernati Romanis se adiungebant;
カルキスに到着すると、他の都市の指導者たちは――これはローマ人にとって非常に喜ばしいことであったが――各自独自の決議によって王との同盟を拒絶し、ローマ人に加わった。
Ismenias gentem Boeotorum in fidem Romanorum permitti aecum censebat.
イスメニアスは、ボイオティアの民が全体としてローマ人の信義に委ねられることが公平であると考えていた。
§42.44.2inde certamine orto, nisi in tribunal legatorum perfugisset, haud multum afuit, quin ab exulibus fautoribusque eorum interficeretur.
そこから争いが生じ、もし彼が使節たちの演壇に逃げ込まなかったならば、追放者たちとその支持者たちによって殺されるまでほんのわずかのところであった。
§42.44.3Thebae quoque ipsae, quod Boeotiae caput est, in magno motu erant, aliis ad regem trahentibus civitatem, aliis ad Romanos;
ボイオティアの首都であるテーバイ自体も、ある人々は国家を王の方へ、また別の人々はローマ人の方へと引きずり込もうとして、大きな動揺の中にあった。
§42.44.4et turba Coronaeorum Haliartiorumque convenerat ad defendendum decretum regiae societatis.
そして、コロネイアの人々とハリアルトスの人々の群衆が、王との同盟の決議を擁護するために集まっていた。
sed constantia principum docentium cladibus Philippi Antiochique, quanta esset vis et fortuna imperii Romani, victa tandem multitudo et, ut tolleretur regia societas, decrevit, et eos, qui auctores paciscendae amicitiae fuerant, ad satisfaciendum legatis Chalcidem misit fideique legatorum commendari civitatem iussit.
しかし、フィリッポスとアンティオコスの敗北によって、ローマ帝国の力と運命がいかに大きいかを説く指導者たちの断固たる態度により、ついに群衆は説得され、王との同盟を解消することを決議し、また友好を結ぶ首謀者であった者たちを使節たちに謝罪させるためにカルキスへと派遣し、国家を使節たちの信義に委ねるよう命じた。
§42.44.5Thebanos Marcius et Atilius laeti audierunt auctoresque et his et separatim singulis fuerunt ad renovandam amicitiam mittendi Romam legatos.
マルキウスとアティリウスはテーバイ人たちの言い分を喜んで聞き、彼ら全体に対しても、また個別にそれぞれの都市に対しても、友好関係を更新するためにローマに使節を送るよう勧めた。
§42.44.6ante omnia exules restitui iusserunt et auctores regiae societatis decreto suo damnarunt.
彼らは何よりもまず追放者たちを復帰させるよう命じ、王との同盟を推進した者たちを自分たちの決議によって有罪とした。
ita, quod maxume volebant, discusso Boeotico concilio in Peloponnesum proficiscuntur Ser. Cornelio Chalcidem accersito.
このようにして、彼らが最も望んでいたことであるが、ボイオティアの評議会を解散させ、セルウィウス・コルネリウスをカルキスへ呼び寄せた後、ペロポネソスへと出発した。
§42.44.7Argis praebitum est iis concilium;
アルゴスで彼らに会議が提供された。
ubi res aliud a gente Achaeorum petierunt, quam ut mille milites darent.
そこでは彼らは、千人の兵士を提供するよう求めること以外、アカイアの民に何も要求しなかった。
§42.44.8id praesidium ad Chalcidem tuendam, dum Romanus exercitus in Graeciam traiceretur, missum est.
この守備隊は、ローマの軍隊がギリシアに渡るまでの間、カルキスを守るために派遣された。
Marcius et Atilius peractis, quae agenda in Graecia erant, principio hiemis Romam redierunt.
マルキウスとアティリウスはギリシアで行うべきことを終えると、冬の初めにローマへ帰還した。

語釈・文法注

  1. 42.44.1suo quique proprie decreto — quique は quisque(各人)の古風な奪格形、あるいは主格複数として主語 principes に同格的に係る。いずれにせよ、全体の意味は「それぞれ独自の決議によって(suo quisque decreto)」となる。
  2. 42.44.2haud multum afuit, quin — 非人称表現 haud multum afuit, quin...(接続法を伴う)は、「〜するのにほとんど差がなかった」、すなわち「もう少しで〜するところであった」「危うく〜するところだった」という切迫した事態を表す。
  3. 42.44.3quod Boeotiae caput est — 関係代名詞 quod(中性単数)は、先行詞 Thebae(女性複数)ではなく、関係節内の補語 caput(中性単数)に性と数を一致させている(関係代名詞の補語への引込み)。
  4. 42.44.5auctores ... mittendi Romam legatos — auctores fuerunt(彼らは勧告者であった/勧めた)に、動名詞の属格 mittendi legatos(使節を派遣することの)が直接かかっている。ad renovandam amicitiam はその目的を示す。
  5. 42.44.7ubi res aliud — テキストの ubi res aliud... は写本の乱れが疑われ、一般に nihil aliud... quam ut(〜すること以外には何もない)または nec aliud の意味として解釈され、「兵の提供以外には何も求めなかった」と訳される。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §42.44.1-42.44.8. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:42.44.1-42.44.8

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。