Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §41.1.1-41.1.8

マンリウスのヒストリア開戦とティマウース進軍

1563 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

執政官アウルス・マンリウス・ウルソは元老院への相談を待たずにヒストリアへの即時開戦を決定し、アクイレイアから進軍してティマウース湖付近に陣を張り、防備を固めた。

§41.1.1a patre in pace habitam armasse eoque iuventuti praedandi cupidae pergratus esse dicebatur.
[エプロは、国が]父によって平和のうちに維持されていた状態から武装させ、そのことによって略奪を熱望する若者たちに非常に気に入られていると言われていた。
consilium de Histrico bello cum haberet consul, alii gerendum extemplo, antequam contrahere copias hostes possent, alii consulendum prius senatum censebant.
執政官がヒストリア戦争についての諮問会議を開いたとき、ある者たちは、敵が軍勢を集めることができる前に直ちに戦争を遂行すべきであると考え、他の者たちは、まず元老院に諮問すべきであると考えた。
vicit sententia, quae diem non proferebat.
(決定を)日延べしない意見が勝利した。
§41.1.2profectus ab Aquileia consul castra ad lacum Timavi posuit;
アクイレイアを出発した執政官は、ティマウース湖の傍らに陣を張った。
imminet mari is lacus.
その湖は海に臨んでいる。
eodem decem navibus C. Furius duumvir navalis venit.
同じ場所に、海軍二人官のガイウス・フリウスが10隻の船を率いてやって来た。
§41.1.3adversus Illyriorum classem creati duumviri navales erant, qui tuendae viginti navibus maris superi orae Anconam velut cardinem haberent; inde L. Cornelius dextra litora usque ad Tarentum, C. Furius laeva usque ad Aquileiam tueretur.
イリュリア人の艦隊に対抗するために海軍二人官が選出されていた。 彼らは20隻の船で上海の沿岸を防衛するためにアンコナを拠点とし、そこからルキウス・コルネリウスはタレントゥムに至る右側の海岸を、ガイウス・フリウスはアクイレイアに至る左側の海岸を防衛することになっていた。
§41.1.4eae naves ad proximum portum in Histriae fines cum onerariis et magno commeatu missae, secutusque cum legionibus consul quinque ferme milia a mari posuit castra.
これらの船は商船や大量の軍需物資とともにヒストリア領内の最寄りの港へと派遣され、軍団を率いて後を追った執政官は、海からほぼ5マイルのところに陣を張った。
§41.1.5in portu emporium brevi perfrequens factum, omniaque hinc in castra supportabantur.
港にはまもなく非常に賑やかな交易地が形成され、そこからすべての物資が陣営へと運び込まれた。
et, quo id tutius fieret, stationes ab omnibus castrorum partibus circumdatae sunt:
そして、それがより安全に行われるように、陣営のあらゆる側面に警備兵が配置された。
§41.1.6in Histriam versum praesidium stativum, repentina cohors Placentina opposita;
ヒストリアの方に向けては常駐の守備隊が置かれ、新手のプラケンティア歩兵大隊がこれに対峙した。
inter mare et castra et, ut idem aquatoribus ad fluvium esset praesidium, M. Aebutius tribunus militum secundae legionis duos manipulos militum ducere iussus est;
海と陣営の間、および給水兵たちが川へ赴く際の防護ともなるように、第二軍団の軍事術兵マルクス・アエブティウスが2つのマニプスの兵を率いるよう命じられた。
§41.1.7T. et C. Aelii tribuni militum legionem tertiam, quae pabulatores et lignatores tueretur, via, quae Aquileiam fert, duxerant.
軍事術兵のティトゥス・アエリアスとガイウス・アエリアスは、採草兵や薪採集兵を防衛するために、第三軍団をアクイレイアに通じる道に沿って移動させていた。
§41.1.8ab eadem regione mille ferme passuum castra erant Gallorum: Catmelus regulus praeerat tribus haud amplius milibus armatorum.
同じ方角に、ほぼ1マイル離れてガリア人の陣営があった。 小王カトメルスが、3000名を超えない武装兵を率いていた。

語釈・文法注

  1. §41.1.1habitam armasse — 他動詞 armasse(=armavisse)の直接目的語、および分詞 habitam の修飾対象となる女性単数名詞(patriam や gentem など、「自国」や「部族」を指す)が文脈上省略されている。主節の dicebatur(彼は〜と言われていた)に対する不定詞句の主語は、前節で言及されていたヒストリアの王エプロ(Epulo)である。
  2. §41.1.1quae diem non proferebat — diem proferre は「日を延ばす」「延期する」を意味する慣用表現。関係節は、直ちに戦争を遂行すべきだという「決定を延期しない意見」を説明している。
  3. §41.1.3tuendae ... orae Anconam velut cardinem haberent — tuendae ... orae は動形容詞(動名詞的形容詞)の与格で、目的(〜を防衛するために)を表す。dextra... laeva は、アドリア海の防衛範囲についてイタリア東岸を基準に「右側(南、タレントゥム方面)」と「左側(北、アクイレイア方面)」に分担することを示す。
  4. §41.1.6ut idem aquatoribus ad fluvium esset praesidium — 利害の与格 aquatoribus(給水する人々にとって)と、目的の与格 praesidium(防護となるもの)が並置された二重与格の構文。idem(同じ部隊)が主語であり、これらが護衛として機能することを表す。
  5. §41.1.8tribus haud amplius milibus — 比較級 amplius の後に quam が省略されているが、被支配語の格は quam がある場合と同様に、支配動詞 praeerat の要求する与格(tribus milibus)のまま維持されている。haud amplius は実質的に副詞的に機能している。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §41.1.1-41.1.8. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:41.1.1-41.1.8

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。