Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §38.15.1-38.15.15

パムピュリア進軍とイシオンダの救援

1402 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

執政官率いるローマ軍はキビュラからパムピュリアに入り、イシオンダを包囲から救い、諸都市から賠償金や物資を徴収しつつフリュギア、そしてガラティアの国境へと進軍する。

§38.15.1A Cibyra per agros Sindensium exercitus ductus, transgressusque Caularem amnem posuit castra.
キビュラから、軍はシンデス人の領野を通って導かれ、カウラル川を渡って陣を敷いた。
§38.15.2postero die praeter Caralitin paludem agmen ductum;
翌日、カラリティス湖の傍らを通って隊列は導かれた。
ad Madamprum manserunt.
彼らはマダムプルムに留まった。
inde progredientibus ab Lago, proxima urbe, metu incolae fugerunt;
そこから彼らが前進していたとき、最も近い都市であるラゴから、住民たちが恐れのために逃げ去った。
§38.15.3vacuum hominibus et refertum rerum omnium copia oppidum diripuerunt.
人影はなく、あらゆる物資が豊かに満ちていたその町を、彼らは略奪した。
inde ad Lysis fluminis fontes, §38.15.4postero die ad Cobulatum amnem progressi.
そこからリュシス川の源流へと向かい、翌日、コブラトゥス川へと前進した。
Termessenses eo tempore Isiondensium arcem urbe capta oppugnabant.
テルメッソス人たちは、その当時、都市を占領した上で、イシオンダ人の砦を包囲攻撃していた。
inclusi, cum alia spes auxilii nulla esset, §38.15.5legatos ad consulem orantes opem miserunt: cum coniugibus ac liberis in arce inclusos se mortem in dies, aut ferro aut fame patiendam, expectare.
砦に閉じ込められた人々は、他には何の援助の希望もなかったので、執政官のもとへ援助を懇願する使節を送った。 すなわち、自分たちは妻や子供たちとともに砦に閉じ込められており、剣によってか、あるいは飢えによって被るべき死を、日々待ち受けている、というのである。
volenti consuli causa in Pamphyliam devertendi oblata est.
これを望んでいた執政官に、パムピュリアへと進路を転じる口実が与えられた。
§38.15.6adveniens obsidione Isiondensis exemit;
到着すると、彼はイシオンダ人を包囲から解放した。
Termesso pacem dedit quinquaginta talentis argenti acceptis;
そして銀五十タラントンを受け取って、テルメッソスに和平を与えた。
item Aspendiis ceterisque Pamphyliae populis.
アスペンドス人や他のパムピュリアの諸民族に対しても同様であった。
§38.15.7ex Pamphylia rediens ad fluvium Taurum primo die, postero ad Xylinen quam vocant Comen posuit castra.
パムピュリアから帰る途中、最初の一日目はタウルス川に、翌日は、いわゆるクシュリネー・コーメーに陣を敷いた。
profectus inde continentibus itineribus ad Cormasa urbem pervenit.
そこから出発して、休むことなき行軍によってコルマサ市に到着した。
§38.15.8Darsa proxima urbs erat;
ダルサが最も近い都市であった。
eam metu incolarum desertam, plenam omnium rerum copia invenit.
住民たちの恐れによって見捨てられ、あらゆる物資が満ちあふれているその都市を彼は見出した。
progredienti praeter paludes legati ab Lysinoe dedentes civitatem venerunt.
彼が沼地の傍らを進んでいるところへ、リュシノエからの使節がやって来て、都市を降伏させた。
§38.15.9inde in agrum Sagalassenum, uberem fertilemque omni genere frugum, ventum est.
そこから、あらゆる種類の作物に恵まれ肥沃な、サガラッソスの領野に到着した。
colunt Pisidae, longe optimi bello regionis eius.
そこを耕作しているのはピシディア人たちであり、彼らはその地方で群を抜いて優れた戦士であった。
cum ea res animos fecit, tum agri fecunditas et multitudo hominum et situs inter paucas munitae urbis.
この事実が彼らに自信を与えていただけでなく、土地の肥沃さ、人口の多さ、そして、稀に見るほど堅固に守られたその都市の立地もまた、彼らを増長させていた。
§38.15.10consul, quia nulla legatio ad finem praesto fuerat, praedatum in agros misit.
執政官は、国境に何の使節も控えていなかったので、領野へ略奪のために兵を送った。
tum demum fracta pertinacia est, ut ferri agique res suas viderunt;
自らの財産が略奪され持ち去られるのを目にして、そのときようやく彼らの頑迷さは打ち砕かれた。
§38.15.11legatis missis pacti quinquaginta talentis et viginti milibus medimnum tritici, viginti hordei, pacem impetraverunt.
彼らは使節を送り、五十タラントンと、小麦二万メディムノス、大麦二万メディムノスを支払うことで合意し、和平を勝ち取った。
§38.15.12progressus inde ad Rhotrinos fontes ad vicum, quem Acoridos Comen vocant, posuit castra.
そこから前進して、ロトリノスの源流にある、アコリドス・コーメーと呼ばれる村に陣を敷いた。
eo Seleucus ab Apamea postero die venit.
そこへ、翌日セレウコスがアパメアからやって来た。
§38.15.13aegros inde et inutilia impedimenta cum Apameam dimisisset, ducibus itinerum ab Seleuco acceptis profectus eo die in Metropolitanum campum, postero die Dynias Phrygiae processit.
そこから、病人と不要な手荷物をアパメアへと送り出すと、セレウコスから道の案内人を受け取り、その日のうちに出発してメトロポリスの平原へ、翌日にはフリュギアのデュニアスへと進んだ。
§38.15.14inde Synnada venit, metu omnibus circa oppidis desertis.
そこから彼はシュンナダへやって来た。 周りの町はことごとく恐れて無人となっていた。
quorum praeda iam grave agmen trahens vix quinque milium die toto itinere perfecto ad Beudos, quod vetus appellant, pervenit.
それらの町からの略奪品によって、すでに重くなった隊列を引きずりつつ、一日かけてわずか五マイルの行軍を終えて、彼らは「旧ベウドス」と呼ばれる場所に到着した。
§38.15.15ad Anabura inde, et altero die ad Alandri fontes, tertio ad Abbassium posuit castra.
そこからアナブラへ、そして二日目にはアランドルスの源流へ、三日目にはアッバッシウムに陣を敷いた。
ibi plures dies stativa habuit, quia perventum erat ad Tolostobogiorum fines.
そこで彼は数日間、逗留した。 トロストボギイ人の領土に到達したからである。

語釈・文法注

  1. §38.15.2progredientibus — 現在分詞 progrediens の与格複数で、代名詞 iis が省略されている。これは「基準の与格」あるいは「関与の与格」であり、「彼らが(そこから)前進していると、[〜から住民たちが逃げ出した]」という意味。独立奪格と解釈することも不可能ではないが、行為者が主文と異なる状況を提示する際、このように与格を用いるのはリウィウスにしばしば見られる。
  2. §38.15.5se... expectare — 動詞 miserunt(彼らは使節を送った)に続く、伝達内容を表す間接話法の対格不定詞構文。主語は対格の se(自分たちは)。patiendam は未来受動分詞(動形容詞)であり、mortem(死)を修飾して「被るべき死」あるいは「甘受せねばならない死」を意味する。
  3. §38.15.9inter paucas — inter paucas(少数の[都市]の間で)は、最上級や強い形容詞を伴って「極めて、稀に見るほどに」という意味を表す慣用表現。ここでは munitae(防備された)を修飾し、全体で「極めて強固に防備を固められた都市」を表す。
  4. §38.15.10ferri agique — 能動態の結合 ferre et agere(奪い去り、駆り立てる)の受動不定詞形。ラテン語において、敵の土地で「財産を略奪し、家畜を追い散らす(すべてを略奪する)」ことを意味する伝統的な公式表現。ここでは、接続詞 ut(〜したとき)に導かれる節の中で、彼らの財産(res suas)が略奪される様子を描写している。
  5. §38.15.14quinque milium — passuum(歩、pace)が省略されており、距離の「五マイル(五千歩)」を意味する。属格複数の milium は iter(道、行軍)の性質・量を示す属格、あるいは perfecto とともに独立奪格を構成する itinere に対する修飾語として機能している。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §38.15.1-38.15.15. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:38.15.1-38.15.15

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。