Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §32.13.1-32.13.15

フィリッポスのテッサリア退却と焦土作戦

1090 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

敗戦したフィリッポス王はテッサリアへと退却し、土地が敵の手に渡る前に同盟都市を破壊し住民を強制的に避難させた。一方、アイトリア人もローマ軍の勝利に乗じてテッサリアに侵入し、多くの都市を襲撃・略奪した。

§32.13.1postero die consul per ipsas angustias, quas inter valle se flumen insinuat, hostem sequitur.
翌日、執政官は、谷の中を川が曲がりくねって進んでいるまさにその狭路を通って、敵を追撃した。
§32.13.2rex primo die ad castra Pyrrhi pervenit;
王は初日に「ピュロスの陣営」に到着した。
locus, quem ita vocant, est in Triphylia terrae Molottidis.
そう呼ばれている場所は、モロッティス地方のトリピュリアにある。
inde postero die — ingens iter agmini, sed metus urgebat — in montes Lyncon perrexit.
そこから翌日、――軍勢にとっては強行軍であったが、恐怖が彼らを駆り立てていた――リュンコン山脈へと進んだ。
§32.13.3ipsi Epiri sunt, interiecti Macedoniae Thessaliaeque;
これら山自体はエペイロスに属し、マケドニアとテッサリアの間に位置している。
latus, quod vergit in Thessaliam, oriens spectat, septentrio a Macedonia obicitur.
テッサリアに向かって傾いている側は東を向いており、北側はマケドニアに遮られている。
vestiti frequentibus silvis sunt; iuga summa campos patentes aquasque perennis habent.
山々はうっそうとした森林に覆われており、山頂には広々とした平原と絶え間なく流れる水がある。
§32.13.4ibi stativis rex per aliquot dies habitis fluctuatus animo est, utrum protinus in regnum se reciperet, an praeverti in Thessaliam posset.
そこで王は数日間陣営を留めた後、ただちに自分の王国へ退却すべきか、それともテッサリアに先回りできるか、心の中で思い悩んだ。
§32.13.5inclinavit sententia, ut in Thessaliam agmen demitteret, Triccamque proximis limitibus petit;
軍勢をテッサリアへと下すことに考えが傾き、最も近いルートを通ってトリッカを目指した。
inde obvias urbes raptim peragravit.
そこから、道すがらある都市を次々と急速にめぐった。
§32.13.6homines, qui sequi possent, sedibus excibat; oppida incendebat.
ついて来られる人々をその住処から連れ出し、町々に火を放った。
rerum suarum, quas possent, ferendarum secum dominis ius fiebat, cetera militis praeda erat.
所有者たちには、自分たちの財産のうちで持ち運べるものを携行する権利が与えられたが、残りのものは兵士たちの略奪品となった。
§32.13.7nec, quod ab hoste crudelius pati possent, reliqui quicquam fuit, quam quae ab sociis patiebantur.
同盟者から被っていたこと以上に、敵から被りうる残虐な苦痛など、何一つ残されてはいなかった。
§32.13.8haec etiam facienti Philippo acerba erant, sed e terra mox futura hostium corpora saltem eripere sociorum volebat.
このようなことを行うことは、実行しているフィリッポスにとっても辛いことであったが、間もなく敵の手に渡るであろう土地から、少なくとも同盟者たちの身柄だけでも救い出したいと望んだのである。
§32.13.9ita evastata oppida sunt Phacium, Iresiae, Euhydrium, Eretria, Palaepharsalus.
こうしてパキウム、イレシアエ、エウヒュドリウム、エレトリア、パライパルサロスの諸都市が破壊された。
Pheras cum peteret, exclusus, quia res egebat mora, si expugnare vellet, nec tempus erat, omisso incepto in Macedoniam transcendit;
フェラエを目指した際、そこから締め出されたが、攻略を望むなら時間がかかるのに対し、その時間がなかったため、企てを放棄してマケドニアへと引き返した。
§32.13.10nam etiam Aetolos adpropinquare fama erat.
というのも、アイトリア人たちも接近しているという噂があったからである。
qui audito proelio, quod circa amnem Aoum factum erat, proximis prius evastatis circa Sperchias et Macran quam vocant Comen, transgressi inde in Thessaliam Cymenes et Angeias primo impetu potiti sunt.
彼らはアオウス川周辺で起こった戦闘を聞きつけると、まずスペルケイアス周辺とマクラ・コメ(「長い村」)と呼ばれる付近の、最も近い一帯を荒らし、そこからテッサリアへと越えて、最初の突撃でキュメネスとアンゲイアスを占領した。
§32.13.11a Metropoli, dum vastant agros, concursu oppidanorum ad tuenda moenia facto repulsi sunt.
メトロポリスでは、彼らが田野を荒らしている間に、城壁を守るために町の人々が駆け集まったことで、撃退された。
Callithera inde adgressi similem impetum oppidanorum pertinacius sustinuerunt;
そこから彼らはカッリテラを攻撃したが、町の人々の同様の反撃を、より執拗に受け止めることになった。
§32.13.12compulsisque intra moenia qui eruperant, contenti ea victoria, quia spes nulla admodum expugnandi erat, abscesserunt.
そして城外に突撃してきた人々を城壁内へと押し戻すと、その勝利に満足し、城塞を攻略する見込みがほとんどなかったために立ち去った。
Teuma inde et Celathara vicos expugnant diripiuntque;
そこから彼らはテウマとケラタラという村々を攻略し、略奪した。
§32.13.13Acharras per deditionem receperunt.
アカッラスは降伏によって手に入れた。
§32.13.14Xyniae simili metu a cultoribus desertae sunt.
クシュニアエは、同様の恐怖から住民によって放棄された。
hoc sedibus suis extorre agmen in praesidium incidit, quod ad Thaumacum, quo tutior frumentatio esset, ducebatur;
自らの住処を追われたこの群衆の列は、食糧調達をより安全にするためにタウマクスへと導かれていた護衛部隊に遭遇した。
incondita inermisque multitudo, mixta et imbelli turba, ab armatis caesa est.
秩序もなく無武装で、戦えない群衆も混じったこの大衆は、武装した兵たちによって虐殺された。
Xyniae desertae diripiuntur.
放棄されたクシュニアエは略奪された。
Cyphaera inde Aetoli capiunt, opportune Dolopiae imminens castellum.
そこからアイトリア人たちは、ドロピア地方を威圧する好立地にある城塞キュパイラを占領した。
§32.13.15haec raptim intra paucos dies ab Aetolis gesta.
これらのことが、数日のうちにアイトリア人によって急速に実行された。
nec Amynander atque Athamanes post famam prosperae pugnae Romanorum quieverunt.
また、アミュナンデルとアタマネス人たちも、ローマ人たちの勝利の戦いの知らせの後、おとなしくしてはいなかった。

語釈・文法注

  1. §32.13.1quas inter — 前置詞 inter が、その支配する関係代名詞 quas(先行詞は angustias)の後ろに置かれている。このような語順の倒置(後置)は、ラテン語の歴史叙述においてしばしば見られる表現である。
  2. §32.13.3Epiri sunt — 主語は前出の montes(山々)。Epiri は地名 Epirus(女性単数)の属格であり、所属を表す属格(「エペイロスに属する」)として機能している。
  3. §32.13.6rerum suarum, quas possent, ferendarum secum dominis ius fiebat — dominis ius fiebat(所有者たちに権利が生じた)が主節。dominis は所有の与格。権利の内容は動形容詞を用いた属格句 rerum suarum ... ferendarum(自分たちの財産を持ち運ぶことの)で示され、関係節 quas possent(持ち運ぶことができる限りの)は接続法をとる。
  4. §32.13.7reliqui quicquam — 形容詞 reliquus の中性単数属格 reliqui が、不定代名詞 quicquam にかかる部分属格として機能しており、「残されたいかなるもの」を意味する。
  5. §32.13.14quo tutior frumentatio esset — 関係副詞 quo(=ut eo)は、比較級(tutior)を伴う目的節を導いており、動詞 esset は接続法未完了過去である。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §32.13.1-32.13.15. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:32.13.1-32.13.15

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。