← サッルスティウス

カティリナの陰謀

§44-47

ミルウィウス橋の逮捕劇とレントゥルスらの軟禁

アッロブロゲス族の使節たちは、キケロの指示通りに陰謀の首謀者たちから誓約書を入手した後にミルウィウス橋で捕らえられる。元老院で証拠が提示された結果、レントゥルスをはじめとする共謀者たちは逮捕され、有力政界人のもとに軟禁される。

表示 ▾
表示
訳
訳の書体
AI ↗
← 前次 →
§44

Sed Allobroges ex praecepto Ciceronis per Gabinium ceteros conveniunt. ab Lentulo, Cethego, Statilio, item Cassio postulant ius iurandum, quod signatum ad civis perferant: aliter haud facile eos ad tantum negotium inpelli posse. ceteri nihil suspicantes dant, Cassius semet eo brevi venturum pollicetur ac paulo ante legatos ex urbe proficiscitur. Lentulus cum iis T. Volturcium quendam Crotoniensem mittit, ut Allobroges, prius quam domum pergerent, cum Catilina data atque accepta fide societatem confirmarent. ipse Volturcio litteras ad Catilinam dat, quarum exemplum infra scriptum est. 'Qui sim, ex eo, quem ad te misi, cognosces. fac cogites,1 in quanta calamitate sis, et memineris te virum esse. consideres, quid tuae rationes postulent. auxilium petas ab omnibus, etiam ab infumis.' Ad hoc mandata verbis dat: quom ab senatu hostis iudicatus sit, quo consilio servitia repudiet? in urbe parata esse quae iusserit.: ne cunctetur ipse propius adcedere.

しかし、アッロブロゲス族はキケロの指示に従い、ガビニウスを通じて残りの者たちと会合する。彼らはレントゥルス、ケテグス、スタティリウス、同様にカッシウスに対して、自国の市民へ届けるための調印された誓約書を要求する。そうしなければ、これほど重大な計画に彼らを容易に導くことはできない、と。他の者たちは何も疑わずに与えるが、カッシウスは自分が近いうちにそこへ赴くことを約束し、使節たちより少し前にローマを出発する。レントゥルスは彼らとともに、クロトーン出身のあるティトゥス・ヴォルトゥルキウスを送り、アッロブロゲス族が帰路に着く前に、カティリーナと互いに約束を交わして同盟を確実にするようにする。彼自身はヴォルトゥルキウスにカティリーナ宛ての手紙を持たせる。その写しは以下に記す通りである。「私が何者であるかは、お前のもとに送った者から知るだろう。お前がいかに大きな破滅の中にいるかを考え、自分が男であることを思い出すがよい。お前の計画が何を求めているかを熟考せよ。すべての人々から、最底辺の者からさえも助けを求めよ。」これに加えて、彼は口頭で次の伝言を与える。元老院から国家の敵と判定された以上、どのような意図で奴隷を拒絶するのか?市内にはお前が命じたものが準備されている。自分自身が近づくことを躊躇してはならない。

§45

his rebus ita actis, constituta nocte qua proficiscerentur Cicero per legatos cuncta edoctus L. Valerio Flacco et C. Pomptino praetoribus imperat, ut in ponte Mulvio per insidias Allobrogum comitatus deprehendant. rem omnem aperit, quoius gratia mittebantur; cetera, uti facto opus sit,2 ita agant permittit. illi, homines militares, sine tumultu praesidiis conlocatis, sicuti praeceptum erat, occulte pontem obsidunt. postquam ad id loci legati cum Volturcio venerunt et simul utrimque clamor exortus est, Galli cito cognito consilio sine mora praetoribus se tradunt, Volturcius primo cohortatus ceteros gladio se a multitudine defendit, deinde, ubi a legatis desertus est, multa prius de salute sua Pomptinum obtestatus, quod ei notus erat, postremo timidus ac vitae diffidens velut hostibus sese praetoribus dedit.

これらのことがそのように行われ、出発すべき夜が決定されると、使節たちからすべてを教えられていたキケロは、法務官ルキウス・ウァレリウス・フラックスとガイウス・ポンプティヌスに、ミルウィウス橋で待ち伏せによってアッロブロゲス族の一行を捕らえるよう命じる。彼は事の全容と、彼らが送られる目的を明かし、残りのことは、行動が必要であるように彼ら自身が処理することを許可する。軍人である彼らは、騒ぎを立てずに護衛を配置し、指示通り密かに橋を包囲する。使節たちがヴォルトゥルキウスとともにその場所に到着し、同時に両側から叫び声が上がると、ガリア人たちはすぐに計画を理解して遅滞なく法務官たちに身を委ねる。ヴォルトゥルキウスは、最初は他の者たちを励まし、多勢に対して剣で身を守っていたが、使節たちに見捨てられると、まずよく知っていたポンプティヌスに自分の安全を何度も懇願し、最後には恐れおののき、命をあきらめて、敵に対するかのように法務官たちに降伏した。

§46

Quibus rebus confectis omnia propere per nuntios consuli declarantur. at illum ingens cura atque laetitia simul occupavere. nam laetabatur intellegens coniuratione patefacta civitatem periculis ereptam esse; porro autem anxius erat dubitans, in maxumo scelere tantis civibus deprehensis quid facto opus esset: poenam illorum sibi oneri,3inpunitatem perdundae rei publicae fore credebat. igitur confirmato animo vocari ad sese iubet Lentulum,Cethegum, Statilium, Gabinium itemque Caeparium Terracinensem, qui in Apuliam ad concitanda servitia proficisci parabat. ceteri sine mora veniunt; Caeparius, paulo ante domo egressus, cognito indicio ex urbe profugerat. consul Lentulum, quod praetor erat, ipse manu tenens in senatum perducit, reliquos cum custodibus in aedem Concordiae venire iubet. eo senatum advocat magnaque frequentia eius ordinis Volturcium cum legatis introducit, Flaccum praetorem scrinium cum litteris, quas a legatis acceperat, eodem adferre iubet.

これらのことが完了すると、すべてが速やかに使者を通じて執政官に報告される。しかし彼には、巨大な不安と喜びが同時に襲いかかった。陰謀が暴かれ、国家が危機から救い出されたことを理解して喜んでいたが、一方で、これほど重大な犯罪において、これほどの市民たちが逮捕された今、何をすべきか迷って不安であった。彼らの処罰は自分にとって重荷となり、不問に付すことは国家の破滅になるだろうと信じていたからである。そこで、心を固めると、レントゥルス、ケテグス、スタティリウス、ガビニウス、そして奴隷たちを扇動するためにアプリアへ出発する準備をしていたテッラキナ出身のカエパリウスを自分のところに召喚するよう命じる。残りの者は遅滞なくやって来る。カエパリウスは少し前に家を出ており、告発を知って市内から逃亡していた。執政官は、レントゥルスが法務官であったため、自らその手を引いて元老院へと連れて行き、残りの者たちには護衛とともにコンコルディア神殿に来るよう命じる。そこへ元老院を召集し、その身分の多くの議員が集まる中、ヴォルトゥルキウスを使節たちとともに中に入れ、法務官フラックスには使節たちから受け取った手紙が入った書類箱をそこに持ってくるよう命じる。

§47

Volturcius interrogatus de itinere, de litteris, postremo quid aut qua de causa consili habuisset, primo fingere alia, dissimulare de coniuratione; post ubi fide publica4 dicere iussus est, omnia, uti gesta erant, aperit docetque se paucis ante diebus a Gabinio et Caepario socium adscitum nihil amplius scire quam legatos, tantummodo audire solitum ex Gabinio P. Autronium, Ser. Sullam, L. Vargunteium, multos praeterea in ea coniuratione esse. eadem Galli fatentur ac Lentulum dissimulantem coarguunt praeter litteras sermonibus, quos ille habere solitus erat: ex libris Sibyllinis regnum Romae tribus Corneliis portendi; Cinnam atque Sullam antea, se tertium esse, quoi fatum foret urbis potiri; praeterea ab incenso Capitolio illum esse vigesumum annum, quem saepe ex prodigiis haruspices respondissent bello civili cruentum fore. igitur perlectis litteris, quom prius omnes signa sua cognovissent, senatus decernit, uti abdicato magistratu Lentulus itemque ceteri in liberis custodiis habeantur. itaque Lentulus P. Lentulo Spintheri, qui tum aedilis erat, Cethegus Q. Cornificio, Statilius C. Caesari, Gabinius M. Crasso, Caeparius — nam is paulo ante ex fuga retractus erat — Cn. Terentio senatori traduntur.

ヴォルトゥルキウスは、旅について、手紙について、最後に、どのような計画を、また何の理由で持っていたかを尋ねられ、最初は他のことをでっち上げ、陰謀について隠していた。しかしその後、国家の保証のもとで証言するよう命じられると、事のすべてをありのままに明らかにした。そして、数日前にガビニウスとカエパリウスによって同盟者に加えられたこと、使節たち以上のことは何も知らないこと、ただガビニウスから、プブリウス・アウトロニウス、セルウィウス・スッラ、ルキウス・ワルグンテイウス、その他多くの者がその陰謀に加わっているとよく聞いていた、と述べた。ガリア人たちも同じことを自白し、白を切るレントゥルスを、手紙だけでなく、彼がよくしていたという話によって追いつめた。すなわち、シビュラの書によれば、ローマの支配権は3人のコルネリウス氏族に約束されていること、これまでにキンナとスッラ、そして自分が3人目であり、都市を手に入れる運命にあること、さらに、カピトリウムの火災からこれが20年目にあたり、占い師たちが予兆からしばしば内乱によって血に染まる年になると答えていたこと、などである。そこで、手紙が朗読され、まず全員が自分の印章を確認したところで、元老院は、レントゥルスが職を辞した上で、彼と他の者たちが自由拘束(軟禁)に置かれることを決議する。かくして、レントゥルスは当時按察官であったプブリウス・レントゥルス・スピンテルに、ケテグスはクィントゥス・コルニフィキウスに、スタティリウスはガイウス・カエサルに、ガビニウスはマルクス・クラッススに、カエパリウス(彼は少し前に逃亡先から連れ戻されていた)は元老院議員のグナエウス・テレンティウスに引き渡された。

構文注4 件
  1. 44.5fac cogites

    命令・促しを表す fac(facere の命令形)が接続法現在 cogites を伴う構文で、強い促し(「必ず考えよ」)を表す。接続法を導く ut は省略されている。

  2. 45.1facto opus sit

    「〜が必要である」を意味する opus est 構文において、必要とされる事柄が中性単数奪格の完了分詞 facto(facere より)で表されている。「行動(実行)が必要である」の意。

  3. 46.2sibi oneri

    二重与格(double dative)の構文。sibi が「関与の与格(誰にとって)」、oneri(onus の与格)が「目的・結果の与格(何になるか)」として機能し、fore(futurum esse)にかかっている。「自分にとって重荷になるであろう」の意。

  4. 47.1fide publica

    手段または条件の奪格。「国家の(安全・免責)保証の下で」を意味する。陰謀の全容を話す見返りとして、訴追免除などの公的約束を与えられたことを示す。

翻訳:Gemini 3.5 Flash(2026-05-22 公開)・修正履歴(1 件・最終 2026-09-21)
  • 2026-09-21 AI校閲 — 訳文 1 件
urn:cts:latinLit:phi0631.phi001.humanitext-lat3:44-47