[PAULUS libro quinquagensimo nono ad edictum. ] §50.16.53.prSaepe ita comparatum est, ut coniuncta pro disiunctis accipiantur et disiuncta pro coniunctis, interdum soluta pro separatis.
[파울루스, 고시 주해 제59권] 종종 결합된 표현이 분리된 것으로 이해되고, 분리된 표현이 결합된 것으로 이해되며, 때로는 접속사 없이 놓인 표현이 개별적인 것으로 이해되도록 법이 마련되어 있다.
nam cum dicitur apud ueteres 'adgnatorum gentiliumque', pro separatione accipitur.
왜냐하면 고대인들 사이에서 '남계친 및 씨족원의'라고 말할 때, 그것은 분리로서 이해되기 때문이다.
at cum dicitur 'super pecuniae tutelaeue suae', tutor separatim sine pecunia dari non potest: et cum dicimus 'quod dedi aut donaui', utraque continemus.
그러나 '자신의 재산 또는 후견에 대하여'라고 말할 때, 재산 없이 후견인만을 개별적으로 지정할 수는 없다. 또한 우리가 '내가 주었거나 증여한 것'이라고 말할 때, 우리는 양자 모두를 포함한다.
cum uero dicimus 'quod eum dare facere oportet', quoduis eorum sufficit probare.
반면 우리가 '그가 주고 행하여야 하는 것'이라고 말할 때에는 그 중 어느 하나라도 증명하는 것으로 충분하다.
cum uero dicit praetor, 'si donum munus operas redemerit', si omnia imposita sunt, certum est omnia redimenda esse, ex re ergo pro coniunctis habentur:
하지만 법무관이 '만약 선물, 증정품, 노역을 되찾았다면'이라고 말할 때, 만약 그 모두가 부과되었다면 모두 되찾아야 함이 확실하므로, 따라서 사안의 성격상 그것들은 결합된 것으로 간주된다.
§50.16.53.1si quaedam imposita sunt, cetera non desiderabuntur.
만약 일부만이 부과되었다면 나머지 것은 요구되지 않을 것이다.
§50.16.53.2Item dubitatum, illa uerba 'ope consilio' quemadmodum accipienda sunt, sententiae coniungentium aut separantium.
또한 '원조와 조언에 의해'라는 저 문구들이 어떻게 이해되어야 하는지, 즉 결합하는 자들의 의견에 따를 것인가 아니면 분리하는 자들의 의견에 따를 것인가에 대해 의문이 제기되었다.
sed uerius est, quod et Labeo ait, separatim accipienda, quia aliud factum est eius qui ope, aliud eius qui consilio furtum facit: sic enim alii condici potest, alii non potest.
그러나 라베오도 말하듯이, 개별적으로 이해되어야 한다는 것이 더 옳다. 왜냐하면 원조에 의해 절도를 범하는 자의 행위와 조언에 의해 절도를 범하는 자의 행위는 서로 다르기 때문이다. 이로 인해 한 사람에게는 부당이득반환소송(콘딕티오)을 제기할 수 있지만 다른 사람에게는 제기할 수 없다.
sane post ueterum auctoritatem eo peruentum est, ut nemo ope uideatur fecisse, nisi et consilium malignum habuerit, nec consilium habuisse noceat, nisi et factum secutum fuerit.
참으로 고대인들의 권위 이후에는, 누구나 악의적인 조언도 함께 가지지 않았다면 원조에 의해 행한 것으로 여겨지지 않으며, 행위가 뒤따르지 않았다면 조언을 가졌다는 것만으로는 해가 되지 않는다는 지점에 이르게 되었다.