[ULPIANUS libro singulari de officio curatoris rei publicae. ] §50.10.5.prSi legatum uel fideicommissum fuerit ad opus relictum, usurae quae et quando incipiant deberi, rescripto diui Pii ita continetur.
[울피아누스, ‘시 재정 감독관의 직무에 관한 단권 단행본’에서] 만일 유증이나 신탁유증이 공공 사업을 위해 남겨진 경우, 어떤 이자가 언제부터 지급 의무가 발생하기 시작하는지에 관하여는 신군 피우스의 칙답에 다음과 같이 담겨 있다.
'Si quidem dies non sit ab his, qui statuas uel imagines ponendas legauerunt, praefinitus, a praeside prouinciae tempus statuendum est: et nisi posuerint heredes, usuras leuiores intra sex menses, si minus, semisses usuras rei publicae pendant.
“만일 조각상이나 초상화를 건립하도록 유증한 자들에 의해 기한이 미리 정해지지 않았다면, 속주 총독에 의해 기간이 결정되어야 한다. 그리고 만일 상속인들이 이를 건립하지 않았다면, 6개월 이내에는 보다 가벼운 이자를, 그렇지 않다면 연 6푼의 이자를 시에 납부해야 한다.
si uero dies datus est, pecuniam deponant intra diem, si aut non inuenire se statuas dixerint aut loco controuersiam fecerint: semisses protinus pendant'. §50.10.5.1Fines publicos a priuatis detineri non oportet.
그러나 만일 기한이 주어져 있다면, 그들은 기한 내에 돈을 공탁해야 한다. 만일 그들이 조각상을 찾을 수 없다고 말하거나 장소에 대해 분쟁을 제기한다면, 즉시 연 6푼의 이자를 납부해야 한다.” 공유지가 사인에 의해 점유되는 것은 허용되지 않는다.
curabit igitur praeses prouinciae, si qui publici sunt, a priuatis separare et publicos potius reditus augere: si qua loca publica uel aedificia in usus priuatorum inuenerit, aestimare, utrumne uindicanda in publicum sint an uectigal eis satius sit imponi, et id, quod utilius rei publicae intellexerit, sequi.
따라서 속주 총독은 공유지가 있다면 이를 사인으로부터 분리하고 오히려 공공 수입을 늘리도록 주의해야 하며, 만일 어떤 공공 장소나 건물이 사인의 사적 용도로 사용되고 있는 것을 발견한다면, 이를 공공으로 회수해야 할지 아니면 그곳에 사용료를 부과하는 것이 더 나을지 평가하고, 시에 더 유리하다고 판단되는 방침을 따라야 한다.