[IDEM libro tertio ad edictum. ] §5.1.2.prConsensisse autem uidentur, qui sciant se non esse subiectos iurisdictioni eius et in eum consentiant.
[동상, 『고시 주해』 제3권] 그러나 자신이 그의 재판권에 복종하지 않는다는 것을 알면서도 그에게 동의하는 자들이 동의한 것으로 여겨진다.
ceterum si putent eius iurisdictionem esse, non erit eius iurisdictio: error enim litigatorum, ut Iulianus quoque libro primo digestorum scribit, non habet consensum.
반면에, 만일 그들이 그의 재판권이 있다고 오인한다면 그의 재판권은 존재하지 않을 것이다. 왜냐하면 소송당사자들의 착오는 동의를 포함하지 않기 때문이니, 이는 율리아누스도 『학설휘찬』 제1권에서 쓴 바와 같다.
aut si putauerunt alium esse praetorem pro alio, aeque error non dedit iurisdictionem.
또는 만일 그들이 한 프라이토르를 다른 프라이토르로 오인했다면, 마찬가지로 착오는 재판권을 부여하지 않았다.
aut si, cum restitisset quiuis ex litigatoribus, uiribus praeturae compulsus est, nulla iurisdictio est.
혹은 만일 소송당사자 중 누군가가 저항했음에도 프라이토르직의 강제력에 의해 굴복했다면 재판권은 전혀 없다.
§5.1.2.1Conuenire autem utrum inter priuatos sufficit an uero etiam ipsius praetoris consensus necessarius est? lex Iulia iudiciorum ait 'quo minus inter priuatos conueniat': sufficit ergo priuatorum consensus.
그런데 합의하는 것이 사인들 사이에서만 충분한가, 아니면 프라이토르 자신의 동의도 필요한가? 『유리우스 재판법』은 ‘사인들 사이에서 합의하는 것을 방해하지 않는다’라고 규정한다. 따라서 사인들의 동의로 충분하다.
proinde si priuati consentiant, praetor autem ignoret consentire et putet suam iurisdictionem, an legi satisfactum sit, uidendum est: et puto posse defendi eius esse iurisdictionem.
그러므로 만일 사인들이 동의하고, 프라이토르는 그들이 동의한 것을 모른 채 자신의 재판권이 있다고 생각한다면 법이 충족되었는지 검토해 보아야 한다. 그리고 나는 그의 재판권이 존재한다고 주장될 수 있다고 생각한다.
§5.1.2.2Si et iudex ad tempus datus et omnes litigatores consentiant: nisi specialiter principali iussione prorogatio fuerit inhibita, possunt tempora, intra quae iussus est litem dirimere, prorogari.
만일 기한부로 임명된 법관과 모든 소송당사자가 동의한다면, 황제의 명령으로 특별히 연장이 금지되지 않은 한, 그가 소송을 해결하라고 명령받은 기한은 연장될 수 있다.
§5.1.2.3Legatis in eo quod ante legationem contraxerunt, item his qui testimonii causa euocati sunt uel si qui iudicandi causa arcessiti sunt uel in prouinciam destinati, reuocandi domum suam ius datur.
사절들에게는 사절단 파견 전에 체결한 계약에 관하여, 또한 증언을 위해 소환된 자들, 혹은 재판을 위해 호출된 자들 또는 속주로 파견 예정인 자들에게 고향으로 재판을 소환할 권리가 부여된다.
eo quoque qui ipse prouocauit non imponitur necessitas intra tempora prouocationis exercendae Romae uel alio loco ubi prouocatio exercetur aliis pulsantibus respondere: nam Celsus huic etiam domus reuocationem dandam ait, quoniam ob aliam causam uenerit: haec Celsi sententia et rationabilis est.
스스로 상소한 자에게도 상소를 진행해야 하는 기간 동안 로마 또는 상소가 진행되는 다른 장소에서 다른 원고들의 소송에 응해야 할 의무는 부과되지 않는다. 왜냐하면 켈수스는 이 사람에게도 고향으로의 소환 권리가 주어져야 한다고 말하기 때문인데, 그가 다른 이유로 왔기 때문이다. 이 켈수스의 견해는 합리적이기도 하다.
nam et diuus Pius Plotio Celsiano rescripsit eum, qui tutelae reddendae causa Romam erat a se euocatus, alterius tutelae causa, cuius causa non erat euocatus, non debere compelli iudicium suscipere.
왜냐하면 신군 피우스도 플로티우스 켈시아누스에게, 후견의 계산을 보고할 목적으로 황제 자신에 의해 로마로 소환된 자는 자신이 소환된 원인이 아닌 다른 후견의 건에 관하여 재판을 받도록 강요받아서는 안 된다고 칙답했기 때문이다.
idem Claudio Flauiano rescripsit minorem uiginti quinque annis, qui desiderarat in integrum restitui aduersus Asinianum, qui alterius negotii causa uenerat, non esse Romae audiendum.
동일한 황제는 클라우디우스 플라비아누스에게, 다른 사무 때문에 와 있던 아시니아누스를 상대로 원상회복을 구한 25세 미만의 자는 로마에서 심리되어서는 안 된다고 칙답했다.
§5.1.2.4Omnes autem isti domum reuocant, si non ibi contraxerunt, ubi conueniuntur.
그러나 이들 모두는 소송이 제기된 곳에서 계약을 체결하지 않았다면 고향으로 재판을 소환한다.
ceterum si contraxerunt ibi, reuocandi ius non habent: exceptis legatis, qui licet ibi contraxerunt, dummodo ante legationem contraxerunt, non compelluntur se Romae defendere, quamdiu legationis causa hic demorantur.
반면에 만일 그곳에서 계약을 체결했다면 소환할 권리를 가지지 못한다. 다만 사절들은 예외인데, 그들은 비록 그곳에서 계약을 체결했더라도 사절단 파견 전에 체결한 이상, 사절 업무를 위해 이곳에 체류하는 동안에는 로마에서 응소하도록 강요받지 않는다.
quod et Iulianus scribit et diuus Pius rescripsit.
이는 율리아누스도 쓰고 있으며 신군 피우스도 칙답한 바이다.
plane si perfecta legatione subsistant, conueniendos eos diuus Pius rescripsit.
분명히 사절단 임무가 완료된 후에도 그들이 체류한다면 그들은 소송을 당해야 한다고 신군 피우스는 칙답했다.
§5.1.2.5Item si extra prouinciam suam contraxerunt, licet non in Italia, quaestionis est, an Romae conueniri possint.
또한 만일 그들이 자신의 속주 밖에서(이탈리아 안은 아니더라도) 계약을 체결했다면, 로마에서 소송을 당할 수 있는지는 의문이 있다.
et Marcellus in eo solo priuilegio eos uti domum reuocandi, quod in ciuitate sua uel certe intra prouinciam contraxerunt: quod est uerum.
그리고 마르첼루스는 그들이 자신의 도시 또는 적어도 속주 내에서 계약을 체결한 경우에만 고향으로 재판을 소환하는 특권을 누린다고 생각하는데, 이는 옳다.
sed et si agant, compelluntur se aduersus omnes defendere: non tamen si iniuriam suam persequantur uel furtum uel damnum quod nunc passi sunt: alioquin, ut et Iulianus eleganter ait, aut impune contumeliis et damnis adficientur aut erit in potestate cuiusque pulsando eos subicere ipsos iurisdictioni, dum se uindicant.
하지만 만일 그들이 스스로 소송을 제기한다면, 모든 사람에 대하여 응소하도록 강요받는다. 다만 그들이 자신들이 입은 불법행위나 절도, 혹은 지금 입은 손해를 추궁하는 경우에는 그렇지 아니하다. 그렇지 않으면 율리아누스가 훌륭하게 말한 바와 같이, 그들이 처벌받지 않고 모욕과 손해를 입게 되거나, 아니면 누구든지 그들을 제소함으로써 그들이 스스로를 구제하는 동안 그들 자신을 재판권에 복종시킬 수 있는 힘을 가지게 될 것이기 때문이다.
§5.1.2.6Sed si dubitetur, utrum in ea quis causa sit, ut domum reuocare possit, nec ne, ipse praetor debet causa cognita statuere.
그러나 어떤 사람이 고향으로 재판을 소환할 수 있는 상황에 있는지 여부가 의심스럽다면, 프라이토르 자신이 사실심리를 거쳐 결정해야 한다.
quod si constiterit in ea eum esse causa, ut domum reuocet, debebit cauere in iudicio sisti, statuente praetore in quem diem promittat.
만일 그가 고향으로 소환할 수 있는 상황에 있다는 것이 밝혀진다면, 그는 법정에 출두할 것을 보증해야 하며, 프라이토르는 그가 며칠에 약속할 것인지를 정한다.
sed utrum nuda cautione an satisdato, Marcellus dubitat: mihi uidetur sola promissione, quod et Mela scribit: alioquin compelletur iudicium accipere quam inuenire eos qui satis pro eo dent.
그러나 단순한 약정으로 해야 할지 아니면 보증인을 세운 보증으로 해야 할지에 관하여 마르첼루스는 의문을 제기한다. 나에게는 멜라도 쓰고 있듯이 단지 약속만으로 충분한 것으로 보인다. 그렇지 않다면 그는 자신을 위해 보증해 줄 사람들을 찾는 것보다 재판을 받는 것을 강요당하게 될 것이기 때문이다.
§5.1.2.7In omnibus autem, in quibus protelatur admonitio, hoc procedere sine temporali damno creditorum oportet.
그러나 촉구(출두 요구)가 유예되는 모든 경우에, 이것이 채권자들의 일시적인 손해 없이 진행되는 것이 합당하다.
§5.1.2.8His datur multae dicendae ius, quibus publice iudicium est, et non aliis: nisi hoc specialiter eis permissum est.
과료를 부과할 권리는 공적으로 재판권을 가진 자들에게 부여되며, 다른 자들에게는 부여되지 않는다. 다만 이것이 특별히 그들에게 허용된 경우는 예외이다.