[ULPIANUS libro undecimo ad edictum. ] §4.3.9.prSi quis adfirmauit minimam esse hereditatem et ita eam ab herede emit, non est de dolo actio, cum ex uendito sufficiat.
[울피아누스 『고시주해』 제11권] 만약 누군가가 유산이 극히 소액이라고 확언하고 그와 같이 상속인으로부터 그것을 매수하였다면, 매매에 기초한 소송으로 충분하므로 사기 소송은 제기되지 않는다.
§4.3.9.1Si autem mihi persuaseris, ut repudiem hereditatem, quasi minus soluendo sit, uel ut optem seruum, quasi melior eo in familia non sit: dico de dolo dandam, si callide hoc feceris.
그러나 만약 당신이 마치 채무초과인 것처럼 유산을 포기하도록 나를 설득하거나, 혹은 가솔 중에 그보다 더 나은 노예가 없는 것처럼 특정 노예를 유증 선택하도록 나를 설득하였고, 당신이 교활하게 이를 행했다면, 나는 사기 소송이 주어져야 한다고 생각한다.
§4.3.9.2Item si tabulae testamenti, ne de inofficioso diceretur, diu suppressae sint, mox mortuo filio prolatae, heredes filii aduersus eos qui suppresserunt et lege Cornelia et de dolo posse experiri.
마찬가지로, 유언서가 의무배반 유언 소송의 대상이 되지 않도록 오랫동안 은닉되었다가 아들이 사망한 직후에 제시되었다면, 아들의 상속인들은 은닉한 자들에 대하여 코르넬리우스법에 기해서도, 사기에 기해서도 소를 제기할 수 있다.
§4.3.9.3Labeo libro trigensimo septimo posteriorum scribit, si oleum tuum quasi suum defendat Titius, et tu hoc oleum deposueris apud Seium, ut is hoc uenderet et pretium seruaret, donec inter uos deiudicetur cuius oleum esset, neque Titius uelit iudicium accipere: quoniam neque mandati neque sequestraria Seium conuenire potes nondum impleta condicione depositionis, de dolo aduersus Titium agendum.
라베오는 『유고집』 제37권에서 다음과 같이 쓰고 있다. 만약 티티우스가 당신의 올리브유를 자신의 것인 양 주장하고, 당신이 이 올리브유를 세이우스에게 기탁하여 그가 이를 판매하고 누구의 올리브유인지가 당신들 사이에서 판결날 때까지 그 대금을 보관하게 하였는데 티티우스가 재판에 응하려고 하지 않는다면, 기탁 조건이 아직 성취되지 않았기 때문에 세이우스에 대해 위임 소송으로도 보관기탁 소송으로도 소를 제기할 수 없으므로, 티티우스에 대하여 사기 소송으로 다투어야 한다.
sed Pomponius libro uicensimo septimo posse cum sequestre praescriptis uerbis actione agi, uel si is soluendo non sit, cum Titio de dolo.
그러나 폼포니우스는 제27권에서 보관기탁자에 대하여 처방어구부 소송으로 다툴 수 있거나, 혹은 그에게 자력이 없는 경우에는 티티우스에 대해 사기 소송으로 다툴 수 있다고 한다.
quae distinctio uera esse uidetur.
이 구별은 올바른 것으로 보인다.
§4.3.9.4Et si seruum pigneratum noxae mihi dederis per iudicem et sis absolutus: de dolo teneris, si apparuerit esse eum pigneri datum.
또한 당신이 질권 설정된 노예를 재판관을 통해 가해인도로서 나에게 인도하고 면책되었을 때, 그 노예가 질권 설정되어 있었음이 밝혀진다면 당신은 사기에 대해 책임을 진다.
§4.3.9.4aHaec de dolo actio noxalis erit: ideo Labeo quoque libro trigensimo praetoris peregrini scribit de dolo actionem serui nomine interdum de peculio, interdum noxalem dari.
이 사기 소송은 가해소송이 될 것이다. 그렇기 때문에 라베오 역시 『외국인 법무관 고시주해』 제30권에서 노예의 이름으로 제기되는 사기 소송은 때로는 특유재산의 범위에서, 때로는 가해소송으로서 주어진다고 쓰고 있다.
nam si ea res est, in quam dolus commissus est, ex qua de peculio daretur actio, et nunc in peculio dandam: sin uero ea sit, ex qua noxalis, hoc quoque noxale futurum.
왜냐하면 사기가 행해진 그 거래가 특유재산 소송이 주어질 만한 것이라면 이번에도 특유재산의 범위에서 주어야 하고, 반대로 가해소송이 주어질 만한 것이라면 이 또한 가해소송이 될 것이기 때문이다.
§4.3.9.5Merito causae cognitionem praetor inseruit: neque enim passim haec actio indulgenda est.
법무관이 사실심리를 삽입한 데에는 합당한 이유가 있다. 왜냐하면 이 소송은 무분별하게 허용되어서는 안 되기 때문이다.
nam ecce in primis, si modica summa sit,
우선 첫째로, 만약 소액이라면,