Humanitext Reader

유스티니아누스 1세 · 학설휘찬 §29.2.30.pr-29.2.30.8

유복자로 인한 유언 실효 위험과 상속 승인의 효력

9271개 구절 중 4433번째 · 라틴어

요약

유복자의 존재가 유언을 무효로 만들 수 있는 상황에서 상속 승인의 가부 및 임신 여부에 대한 상속인의 인식과 객관적 사실이 상속 취득에 미치는 영향에 대해 논한다.

[ULPIANUS libro octauo ad Sabinum. ] §29.2.30.prCum quidam legationis causa absens filium heredem institutum non potuisset iubere adire in prouincia agentem, diuus Pius rescripsit consulibus subuenire ei oportere mortuo filio, eo quod rei publicae causa aberat. §29.2.30.1Quod dicitur: 'proximus a filio postumo heres, dum mulier praegnas est aut putatur esse, adire hereditatem non potest: sed si scit non esse praegnatem, potest' accipe proximus a uentre, qui suum heredem pariturus est.
[울피아누스, 사비누스 주석 제8권]\n\n어떤 자가 사절 임무로 부재중이어서, 속주에 머물고 있으며 상속인으로 지정된 아들에게 상속을 승인하도록 명령할 수 없었는데, 그 아들이 사망한 경우, 신군 피우스는 그가 국가의 업무로 부재중이었다는 이유를 들어, 영사들이 그를 구제해야 한다고 답변하였다.\n\n“유복자 다음 순위의 상속인은 여성이 임신 중이거나 임신한 것으로 여겨지는 동안에는 상속을 승인할 수 없지만, 만약 그녀가 임신하지 않았음을 알고 있다면 승인할 수 있다”라고 말하는 것은, 자권상속인을 출산할 태 다음 순위의 자로 이해하라.
et non solum ad testatos haec uerba, uerum ad intestatos quoque pertinent.
그리고 이 말은 유언 상속뿐만 아니라 무유언 상속에도 적용된다.
et in eo uentre idem accipias, qui legitimum uel consanguineum pariturus est, quoniam mortis tempore qui in utero est, quantum ad moram faciendam inferioribus et sibi locum faciendum si fuerit editus, pro iam nato habetur.
그리고 그 태에 대해서도 법정상속인이나 동혈형제를 출산할 태와 마찬가지로 이해해야 한다. 왜냐하면 사망 당시에 태내에 있는 자는, 후순위 자들에게 지체를 야기하는 것과, 만약 출생하는 경우 자신을 위한 자리를 만드는 것에 관한 한, 이미 태어난 것으로 여겨지기 때문이다.
idemque et per bonorum possessionem edictalem denique praetor uentrem mittit in possessionem. §29.2.30.2Siue igitur putem praegnatem siue sit re uera praegnas, quae eum paritura est qui suus heres futurus est, adire hereditatem non possum, quoniam in eo est, ut rumpatur testamentum, nisi si proponas uentrem institutum uel exheredatum. §29.2.30.3Quod dicitur 'si putetur esse praegnas', sic accipiendum est, si dicat se praegnatem.
마찬가지로, 고시에 의한 재산점유를 통해서도, 결국 법무관은 태아를 점유에 진입시킨다.\n\n따라서 자권상속인이 될 자를 출산할 여성에 대해, 내가 그녀를 임신 중이라고 생각하든 실제로 그녀가 임신 중이든, 나는 상속을 승인할 수 없다. 왜냐하면 유언이 무효가 될 상황에 처해 있기 때문이다. 다만 태아가 상속인으로 지정되었거나 상속인에서 배제된 경우로 상정되는 경우는 예외이다.\n\n“만약 임신한 것으로 여겨진다면”이라고 말하는 것은, 그녀 스스로가 자신이 임신했다고 말하는 경우로 이해되어야 한다.
quid ergo, si ipsa non dicat, sed neget, alii dicant praegnatem esse? adhuc adiri hereditas non potest: finge obstetrices dicere.
그렇다면 그녀 자신은 그렇게 말하지 않고 부정하는데, 다른 사람들이 임신했다고 말하는 경우는 어떠한가? 여전히 상속을 승인할 수 없다. 산파들이 그렇게 말하고 있다고 가정해 보라.
quid si ipse putat solus? si iusta ratione ductus, non potest adire: si secundum multorum opinionem, potest. §29.2.30.4Quid ergo si praegnas fuit, cum putaret heres non esse praegnatem et adiit, mox abortum factum est? procul dubio nihil egerit.
만약 그 혼자만 그렇게 생각한다면 어떠한가? 정당한 이유에 이끌린 것이라면 상속을 승인할 수 없다. 만약 많은 사람들의 의견에 따른 것이라면 승인할 수 있다.\n\n그렇다면 상속인이 임신하지 않았다고 생각하여 상속을 승인했을 당시에 실제로 임신 중이었고, 얼마 지나지 않아 유산이 된 경우는 어떠한가? 의심의 여지 없이 그의 행위는 아무런 효력도 내지 못한다.
totiens igitur ei sua praesumptio proficit, quotiens concurrit cum ueritate. §29.2.30.5Sed et si ipsa mulier heres instituta sit, quae se praegnatem fingit, adeundo adquiret hereditatem: per contrarium non adquiret, si se putet praegnatem, cum non sit.
따라서 그의 추측이 그에게 이익이 되는 것은, 그것이 진실과 부합하는 때에 한한다.\n\n그러나 임신한 체하는 여성 자신이 상속인으로 지정된 경우라면, 승인함으로써 그녀는 상속재산을 취득한다. 이와 반대로, 그녀가 임신하지 않았음에도 자신이 임신했다고 생각하는 경우에는 취득하지 못한다.\n\n자권상속인이 전부에 대한 상속인임은 확실하다.
§29.2.30.6Suum heredem certum est ex asse heredem esse, etsi putat esse praegnatem mulierem, quae non est praegnas.
비록 실제로는 임신하지 않은 여성에 대해 그가 임신 중이라고 생각하더라도 마찬가지이다.
quid si unum in utero habeat, an ex parte dimidia sit heres, siue institutum postumum proponas siue intestatum patrem decessisse? quod et Sextum Pomponium opinatum Tertullianus libro quarto quaestionum refert: putasse enim, sicuti cum uacuo utero suus ex asse heres est, ita et cum unum gerit nec per naturam humanae condicionis alium partum formare potest (quod quidem post certum tempus conceptionis eueniet), ex parte dimidia et ignorantem fore heredem, non ex quarta, ut Iulianus putat.
그렇다면 그녀가 태내에 한 명의 자녀를 두고 있는 경우, 유복자가 상속인으로 지정되었다고 상정하든 아버지가 무유언으로 사망했다고 상정하든, 그는 2분의 1의 지분으로 상속인이 되는가? 이 점에 대해 섹스투스 폼포니우스도 의견을 같이했다고 테르툴리아누스는 『의문집』 제4권에서 전하고 있다. 즉, 자궁이 비어 있을 때 자권상속인이 전부에 대해 상속인이 되는 것과 마찬가지로, 그녀가 한 명을 잉태하고 있으며 인간의 신체적 조건상 자연적으로 다른 태아를 형성할 수 없을 때에도(이것은 수태 후 일정 시간이 지난 후에는 확실히 그러하게 될 것이지만) 마찬가지로, 그 사실을 알지 못하는 자라 할지라도 2분의 1의 지분으로 상속인이 될 것이며, 율리아누스가 생각한 것처럼 4분의 1의 지분이 아니라고 생각했다는 것이다.\n\n그런데 가자나 노예가 상속인으로 지정된 경우, 지식이나 의견은 그들 자신의 것을 기준으로 삼아야 하는가, 아니면 가주나 가부의 것을 기준으로 삼아야 하는가?
§29.2.30.7Scientia autem uel opinio, si filius familias uel seruus instituti sunt, utrum ipsorum an domini uel patris accipienda sit? finge patrem putasse praegnatem, filium certum esse fingere et sic adire, an adquirat hereditatem? puto adquirere: sed contra non adquirere. §29.2.30.8Si certus sum non esse falsum testamentum uel irritum uel ruptum, licet dicatur esse, possum adire hereditatem.
가부는 임신 중이라고 생각했으나, 아들은 그녀가 임신한 체하고 있을 뿐이라고 확신하여 그렇게 상속을 승인했다고 가정해 보자. 그는 상속재산을 취득하는가? 나는 취득한다고 생각한다. 그러나 그 반대의 경우에는 취득하지 못한다.\n\n만약 내가 유언서가 위조된 것도, 실효된 것도, 취소된 것도 아니라고 확신한다면, 비록 그렇다고 전해지더라도 나는 상속을 승인할 수 있다.

어휘·문법 주석

  1. 29.2.30.prmortuo filio — mortuo filio는 명사 filius와 완료분사 mortuus로 구성된 ‘탈격 절대’(ablative absolute) 구문으로, “아들이 사망했기 때문에” 또는 “아들이 사망한 후에”라는 부대 상황이나 원인을 나타낸다. 주절의 동사 oportere나 여격 ei(아버지)와는 문법적으로 독립되어 있다.
  2. 29.2.30.1quantum ad moram faciendam inferioribus et sibi locum faciendum — 전치사 ad가 이끄는 대격의 동형용사(gerundive) 구문 두 개가 병렬로 연결되어 있으며, 문두의 quantum(~에 관한 한)에 의해 수식된다. inferioribus(후순위자들에게)는 moram faciendam(지체를 유발하는 것)에 걸리는 여격이며, sibi(자신을 위해)는 locum faciendum(자리를 만드는 것)에 걸리는 여격이다.
  3. 29.2.30.2in eo est, ut rumpatur testamentum — 비인칭 표현인 in eo est는 접속법(rumpatur)을 동반하는 ut절을 이끌며, “유언이 실효될(취소될) 상황에 처해 있다” 또는 “유언이 막 무효화되려는 찰나에 있다”라는 결과의 국면이나 임박한 상황을 나타낸다.
  4. 29.2.30.7puto adquirere: sed contra non adquirere — 주동사 puto에 걸리는 대격 부정사(AcI) 구문으로, 의미상 주어인 대격(여기서는 filium)이 생략되어 있다. 또한 접속사 sed가 이끄는 contra는 “반대로(가부는 확신하는데 아들은 오인하는 등 반대의 상황에서는)”라는 의미이며, 이어지는 non adquirere 역시 마찬가지로 puto에 걸린다.

이 구절 인용하기

유스티니아누스 1세, 학설휘찬 §29.2.30.pr-29.2.30.8. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/ko/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:29.2.30.pr-29.2.30.8

AI 초고 번역임과 열람 날짜를 함께 적어 주세요.

번역·주석·요약은 AI가 생성한 초고이며 독자 의견을 반영해 수정됩니다.