[IDEM libro quarto ad Plautium. ] §15.1.47.prQuotiens in taberna ita scriptum fuisset 'cum Ianuario seruo meo geri negotium ueto', hoc solum consecutum esse dominum constat, ne institoria teneatur, non etiam de peculio.
[동인의 『플라우티우스 주석』 제4권] "내 노예 야누아리우스와 거래가 행해지는 것을 금한다"라고 점포에 기재되어 있을 때는 언제나, 주인이 달성한 것은 오직 점포소송에 의해 책임을 지지 않는다는 것뿐이며, 특유재산에 관한 소송에 대해서도 책임을 면하는 것은 아님이 명백하다.
§15.1.47.1Sabinus respondit non alias dandam de peculio actionem in dominum, cum seruus fideiussisset, nisi in rem domini aut ob rem peculiarem fideiussisset.
사비누스는 노예가 보증인이 된 경우, 주인의 이익을 위해서나 특유재산에 관한 사건을 위해서 보증인이 된 것이 아니라면, 주인에 대하여 특유재산에 관한 소송이 제기되어서는 안 된다고 답변했다.
§15.1.47.2Si semel actum sit de peculio, quamuis minus inueniatur rei iudicandae tempore in peculio quam debet, tamen cautionibus locum esse non placuit de futuro incremento peculii: hoc enim in pro socio actione locum habet, quia socius uniuersum debet.
한번 특유재산소송이 제기되었다면, 판결 시점에 특유재산에서 발견되는 액수가 채무액보다 적을지라도, 장래의 특유재산 증가에 관한 담보를 제공할 여지는 없다고 합의되었다. 왜냐하면 이는 조합원소송에서 인정되는 것인데, 조합원은 채무의 전부를 부담하기 때문이다.
§15.1.47.3Si creditor serui ab emptore esset partem consecutus, competere in reliquum in uenditorem utile iudicium Proculus ait, sed re integra non esse permittendum actori diuidere actionem, ut simul cum emptore et cum uenditore experiatur: satis enim esse hoc solum ei tribui, ut rescisso superiore iudicio in alterum detur ei actio, cum electo reo minus esset consecutus: et hoc iure utimur.
노예의 채권자가 매수인으로부터 일부를 변제받았다면, 잔액에 대하여 매도인을 상대로 유용한 소송이 인정된다고 프로쿨루스는 말한다. 그러나 소송이 개시되기 전에는 원고가 소송을 분할하여 매수인과 매도인을 동시에 상대로 다투는 것은 허용되어서는 안 된다. 원고에게는 이것만이 주어지는 것으로 충분하기 때문인데, 즉 선택된 피고로부터 얻은 변제액이 부족할 때에 이전 판결을 취소하고 다른 사람을 상대로 소송을 제기할 수 있도록 하는 것이다. 그리고 우리는 이 법을 적용하고 있다.
§15.1.47.4Non tantum autem quiuis creditor cum uenditore ex ante gesto agere potest, sed et ipse emptor, idque et Iuliano uidetur, quamuis et deducere ipse potest aduersus alium agentem, dum tamen id, quod apud se habet, computet.
그러나 어떤 채권자이든 이전의 거래를 바탕으로 매도인을 상대로 소송을 제기할 수 있을 뿐만 아니라, 매수인 자신도 그렇게 할 수 있으며 율리아누스도 그렇게 본다. 비록 매수인 자신도 다른 사람이 제기한 소송에 대해 공제할 수 있지만, 단 그가 스스로 보유하고 있는 부분을 계산에 넣는 한에서 그러하다.
§15.1.47.5Si seruus deducto peculio uenditus sit, procedit, ut uenditor et deductione uti possit, et, si post uenditionem coeperit aliquid uenditori seruus debere, non minuit peculia, quia non domino debet.
노예가 특유재산을 공제하고 매도된 경우, 매도인이 공제를 사용할 수 있음은 당연하다. 그리고 매도 후에 노예가 매도인에게 채무를 지기 시작하더라도, 그것은 특유재산을 감소시키지 않는데, 왜냐하면 그는 주인에게 채무를 지고 있는 것이 아니기 때문이다.
§15.1.47.6Quae diximus in emptore et uenditore, eadem sunt et si alio quouis genere dominium mutatum sit, ut legato, dotis datione, quia quasi patrimonium liberi hominis peculium serui intellegitur, ubicumque esset.
매수인과 매도인에 대해 우리가 말한 바는, 유증이나 지참금 교부 등 다른 어떤 방식으로 소유권이 이전된 경우에도 동일하게 적용된다. 왜냐하면 노예의 특유재산은 그것이 어디에 있든 자유인의 개인 재산과 같은 것으로 이해되기 때문이다.