[AFRICANUS libro nono quaestionum. ] §12.6.38.prFrater a fratre, cum in eiusdem potestate essent, pecuniam mutuatus post mortem patris ei soluit: quaesitum est, an repetere possit.
형제가 동일한 지배권 하에 있을 때 다른 형제로부터 돈을 빌렸고, 아버지의 사망 후에 그에게 지급하였다. 이를 반환 청구할 수 있는지 의문이 제기되었다.
respondit utique quidem pro ea parte, qua ipse patri heres exstitisset, repetiturum, pro ea uero, qua frater heres exstiterit, ita repetiturum, si non minus ex peculio suo ad fratrem peruenisset: naturalem enim obligationem quae fuisset hoc ipso sublatam uideri, quod peculii partem frater sit consecutus, adeo ut, si praelegatum filio eidemque debitori id fuisset, deductio huius debiti a fratre ex eo fieret.
그는 대답했다. 확실히 자기 자신이 아버지의 상속인이 된 지분 비율에 대해서는 (지급한 자가) 반환 청구할 것이나, 형제가 상속인이 된 지분 비율에 대해서는, 그의 특유재산(페쿨리움)으로부터 그보다 적지 않은 액수가 형제에게 이른 경우에 한하여 반환 청구할 것이다. 왜냐하면 일찍이 존재했던 자연채무는 형제가 특유재산의 일부를 획득했다는 바로 그 사실에 의해 소멸한 것으로 보이기 때문이며, 그리하여 만일 그것이 아들이자 채무자인 자에게 선유증되었더라면 형제에 의해 이 채무의 공제가 그것으로부터 이루어졌을 정도이다.
idque maxime consequens esse ei sententiae, quam Iulianus probaret, si extraneo quid debuisset et ab eo post mortem patris exactum esset, tantum iudicio eum familiae herciscundae reciperaturum a coheredibus fuisse, quantum ab his creditor actione de peculio consequi potuisset.
그리고 이것은 율리아누스가 승인한 의견, 즉 만일 (아들이) 제삼자에게 채무를 지고 있었고 아버지의 사망 후에 그로부터 추심을 당했다면, 공동상속인들로부터 상속재산분할소송을 통해, 채권자가 그들로부터 특유재산에 관한 소송에 의해 얻을 수 있었을 만큼만을 회수했을 것이라는 의견과 가장 잘 부합한다.
igitur et si re integra familiae herciscundae agatur, ita peculium diuidi aequum esse, ut ad quantitatem eius indemnis a coherede praestetur: porro eum, quem aduersus extraneum defendi oportet, longe magis in eo, quod fratri debuisset, indemnem esse praestandum.
그러므로 아직 아무런 조치도 취해지지 않은 채 상속재산분할이 청구되는 경우에도, 특유재산은 공동상속인으로부터 그 액수에 이르기까지 그가 해를 입지 않도록 분할되는 것이 공평하다. 나아가, 제삼자에 대항하여 방어받아야 하는 자는 형제에게 지고 있던 채무에 대해서도 한층 더 해를 입지 않도록 보장되어야 한다.
§12.6.38.1Quaesitum est, si pater filio crediderit isque emancipatus soluat, an repetere possit.
아버지가 아들에게 빌려주고 그 아들이 해방된 후에 지급한 경우, 반환 청구할 수 있는지 의문이 제기되었다.
respondit, si nihil ex peculio apud patrem remanserit, non repetiturum: nam manere naturalem obligationem argumento esse, quod extraneo agente intra annum de peculio deduceret pater, quod sibi filius debuisset.
그는 대답했다. 만일 특유재산 중에서 아무것도 아버지에게 남아있지 않다면 반환 청구하지 못할 것이다. 왜냐하면 자연채무가 존속하고 있다는 것은, 제삼자가 1년 이내에 특유재산에 관한 소송을 제기한 경우 아버지가 아들이 자신에게 지고 있던 채무를 공제할 것이라는 사실로 증명되기 때문이다.
§12.6.38.2Contra si pater quod filio debuisset eidem emancipato soluerit, non repetet: nam hic quoque manere naturalem obligationem eodem argumento probatur, quod, si extraneus intra annum de peculio agat, etiam quod pater ei debuisset computetur.
반대로 아버지가 아들에게 지고 있던 채무를 해방된 동일한 아들에게 지급한 경우, 반환 청구하지 못할 것이다. 왜냐하면 여기에서도 자연채무가 존속하고 있음은 동일한 논거로 증명되는데, 즉 만일 제삼자가 1년 이내에 특유재산에 관한 소송을 제기한다면 아버지가 그에게 지고 있던 채무도 합산되기 때문이다.
eademque erunt et si extraneus heres exheredato filio soluerit id, quod ei pater debuisset.
그리고 제삼자인 상속인이 상속폐제된 아들에게 아버지가 그에게 지고 있던 채무를 지급한 경우에도 동일할 것이다.
§12.6.38.3Legati satis accepi et cum fideiussor mihi soluisset, apparuit indebitum fuisse legatum: posse eum repetere existimauit.
나는 유증에 관하여 담보를 제공받았고 보증인이 나에게 지급하였는데, 그 유증이 비채무(채무 없는 것)였음이 판명되었다. 보증인이 이를 반환 청구할 수 있다고 그는 판단했다.