Humanitext Reader

리비우스 · 로마사 §30.28.1-30.28.11

한니발의 귀환과 양국의 기대와 불안

1770개 구절 중 1009번째 · 라틴어

요약

한니발의 이탈리아 퇴각에 따른 로마인들의 희망과 아프리카 결전에 대한 깊은 불안감을 묘사하며, 스키피오에 맞서야 하는 카르타고인들이 평화 협상을 후회하면서도 그를 두려워하는 복잡한 심리 상태를 그린다.

§30.28.1inter haec simul spes simul cura in dies crescebat, nec satis certum constare apud animos poterat, utrum gaudio dignius esset Hannibalem post sextum decimum annum ex Italia decedentem vacuam possessionem eius reliquisse populo Romano, an magis metuendum, quod incolumi exercitu in Africam transisset: §30.28.2locum nimirum, non periculum mutatum;
이 와중에 희망과 불안이 동시에 나날이 커져 갔으며, 16년 만에 이탈리아에서 퇴각하는 한니발이 로마 인들에게 그곳을 빈 영토로 남겨둔 것을 기뻐하는 것이 더 마땅한지, 아니면 그가 군대를 온전히 보전한 채 아프리카로 건너간 것을 더 두려워해야 하는지 사람들의 마음속에 충분히 확정될 수 없었다. 확실히 장소만 바뀌었을 뿐 위험은 바뀌지 않았다.
cuius tantae dimicationis vatem, qui nuper decessisset, Q. Fabium haud frustra canere solitum graviorem in sua terra futurum hostem Hannibalem, quam in aliena fuisset. §30.28.3nec Scipioni aut cum Syphace, inconditae barbariae rege, cui Statorius semilixa docere exercitus solitus sit, aut cum socero eius Hasdrubale, fugacissimo duce, rem futuram aut tumultuariis exercitibus ex agrestium semermi turba subito conlectis, sed cum Hannibale, §30.28.4prope nato in praetorio patris, fortissimi ducis, alito atque educato inter arma, puero quondam milite, §30.28.5vixdum iuvene imperatore, qui senex vincendo factus Hispanias, Gallias, Italiam ab Alpibus ad fretum monumentis ingentium rerum complesset.
최근에 세상을 떠난, 이토록 거대한 투쟁의 예언자인 퀸투스 파비우스가 한니발이 타국에서보다 자국 영토에서 더 무서운 적이 될 것이라고 늘 경고했던 것은 결코 헛된 일이 아니었다. 스키피오가 앞으로 상대해야 할 자는, 반쯤 군대의 잡역부나 다름없는 스타토리우스가 군대를 훈련시키곤 했던 미개한 야만족의 왕 시팍스도 아니고, 그의 장인이자 가장 잘 도망치는 장수인 하스드루발도 아니며, 농민들의 반쯤 무장한 군집에서 갑자기 긁어모은 급조된 군대도 아니라, 바로 한니발이었다. 그는 가장 용맹한 장수였던 부친의 진영에서 거의 태어나 무기들 사이에서 양육되고 교육받았으며, 어릴 때 이미 군인이었고, 겨우 청년이 되자마자 지휘관이 되었으며, 노년이 될 때까지 승리를 거듭함으로써 알프스산맥에서 해협에 이르기까지 히스파니아, 갈리아, 이탈리아를 거대한 업적의 기념비로 가득 채운 인물이었다.
ducere exercitum aequalem stipendiis suis, duratum omnium rerum patientia, quas vix fides fiat homines passos, perfusum miliens cruore Romano, exuvias non militum tantum sed etiam imperatorum portantem. §30.28.6multos occursuros Scipioni in acie, qui praetores, qui imperatores, qui consules Romanos manu sua occidissent, muralibus vallaribusque insignes coronis, pervagatos capta castra, captas urbes Romanas. §30.28.7non esse hodie tot fasces magistratibus populi Romani, quot captos ex caede imperatorum prae se ferre posset Hannibal.
그가 이끄는 군대는 자신의 종군 기간과 맞먹는 복무 기간을 지녔고, 인간이 겪었다고는 도저히 믿기 힘든 온갖 고난의 인내로 단련되었으며, 수천 번 로마인의 피로 물들었고, 군사들뿐만 아니라 장수들의 전리품까지 지니고 있었다. 전선에서 스키피오와 맞닥뜨릴 많은 이들은 로마의 법무관, 장수, 집정관들을 제 손으로 죽인 자들이었고, 성벽관과 참호관으로 훈장을 단 채, 함락된 진영과 점령된 로마 도시들을 휩쓸고 다녔던 자들이었다. 오늘날 로마 인들의 정무관들이 보유한 파스케스의 수는, 한니발이 장수들을 살해하고 탈취하여 자기 앞에 내세울 수 있는 수보다 많지 않았다.
has formidines agitando animis ipsi curas et metus augebant, §30.28.8etiam quod, cum adsuessent per aliquot annos bellum ante oculos aliis atque aliis in Italiae partibus lenta spe in nullum propinquum debellandi finem gerere, erexerant omnium animos Scipio et Hannibal, velut ad supremum certamen comparati duces. §30.28.9eis quoque, quibus erat ingens in Scipione fiducia et victoriae spes, quo magis in propinquam eam imminebant animis, eo curae intentiores erant.
이러한 공포를 마음속으로 곱씹으면서 그들 스스로 불안과 두려움을 키워 가고 있었다. 게다가 몇 년 동안 이탈리아 여러 지역에서 전쟁이 끝날 조짐도 보이지 않는 지루한 희망 속에 눈앞에서 벌어지는 전쟁을 치르는 데 길들여져 있었기 때문에, 마치 최후의 결전을 위해 예비된 장수들과도 같은 스키피오와 한니발은 모든 이들의 마음을 고취시켰다. 스키피오에 대해 엄청난 신뢰와 승리의 희망을 품고 있던 이들 역시, 그 승리가 가까이 다가왔다고 마음에 그리면 그릴수록 불안은 더욱더 깊어졌다.
haud dispar habitus animorum Carthaginiensibus erat, §30.28.10quos modo petisse pacem, intuentes Hannibalem ac rerum gestarum eius magnitudinem, paenitebat, modo, cum respicerent bis sese acie victos, §30.28.11Syphacem captur, pulsos se Hispania, pulsos Italia, atque ea omnia unius virtute et consilio Scipionis facta, velut fatalem eum ducem in exitium suum natum horrebant.
카르타고 인들의 마음가짐도 이와 다르지 않았다. 그들은 한니발과 그의 위대한 업적을 바라볼 때는 평화를 간청했던 것을 후회하다가도, 자신들이 전장에서 두 번이나 패배했다는 사실을 되돌아볼 때면, 시팍스가 사로잡히고, 자신들이 히스파니아에서 쫓겨나고 이탈리아에서 쫓겨났으며, 이 모든 일이 오직 스키피오 한 사람의 용맹과 지략으로 이루어졌다는 점을 떠올리며, 그를 마치 자신들을 파멸시키기 위해 태어난 운명의 장수인 양 두려워하며 떨었다.

어휘·문법 주석

  1. §30.28.1nec satis certum constare apud animos poterat — 'nec satis certum constare poterat'(충분히 확정될 수 없었다)에서 'constare'는 비인칭적으로 사용되었으며, 'utrum... an...'으로 인도되는 간접의문절이 실질적인 주어 역할을 한다. 'apud animos'는 '사람들의 마음속에서'를 뜻한다.
  2. §30.28.2cuius tantae dimicationis vatem... Q. Fabium haud frustra canere solitum — 로마 시민들의 내면적 독백을 반영한 간접화법(oratio obliqua) 구문이다. 'Q. Fabium'(퀸투스 파비우스를)이 부정사 'canere solitum [esse]'(경고하는 습관이 있었다는 것)의 의미상 주어이며, 'cuius tantae dimicationis vatem'(이토록 거대한 투쟁의 예언자인)은 동격어이다. 'canere'('노래하다'에서 유래하여 '예언하다, 경고하다'의 뜻)는 그 목적어로 다시 대격+부정사구 'graviorem... futurum hostem Hannibalem'을 취한다.
  3. §30.28.3nec Scipioni aut cum Syphace... rem futuram — 간접화법 내의 대격+부정사 구문으로, 'rem futuram' 뒤에 'esse'가 생략되었다(직역하면 '일이 ~와 함께 있을 것이다'). 여격 'Scipioni'는 '소유의 여격'으로, 'aut... aut... sed cum...'의 대조를 통해 '스키피오가 상대해야 할 것은 시팍스가 아니라... 한니발이다'라는 의미를 형성한다.
  4. §30.28.5quas vix fides fiat homines passos — 관계대명사 'quas'의 선행사는 'omnium rerum'이다. 'fides fiat'는 접속법 현재(잠재)로 '신용이 행해지다, 믿어지다'라는 뜻이다. 그 뒤에 대격+부정사 'homines passos [esse]'(인간이 겪었다는 것)가 연결되어 전체적으로 '인간이 겪었다고는 도저히 믿기 힘든 (모든 고난)'을 뜻하게 된다.
  5. §30.28.10quos modo petisse pacem... paenitebat — 비인칭 동사 'paenitebat'(후회하게 만들다)의 구문이다. 후회하는 주체는 대격 'quos'(그들을)로 나타나며, 후회의 내용은 주어 역할을 하는 완료 부정사구 'petisse pacem'(평화를 청했던 것)으로 표현되어 '그들은 평화를 청했던 것을 후회했다'라는 의미가 된다.

이 구절 인용하기

리비우스, 로마사 §30.28.1-30.28.11. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/ko/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:30.28.1-30.28.11

AI 초고 번역임과 열람 날짜를 함께 적어 주세요.

번역·주석·요약은 AI가 생성한 초고이며 독자 의견을 반영해 수정됩니다.