§1#2ὅτι δ᾿ οἶνος ὁ ἀκρατέστε-ρος καὶ ὅτι τὰ ὀπτὰ κρέα θερμαίνει καὶ ξηραίνει, παρα-βαλλόμενα μάζῃ τε καὶ λαχάνοις, οὐδεὶς ἀγνοεῖ.
더 물을 섞지 않은 날것의 포도주와 구운 고기가 대맥병이나 채소와 비교될 때 몸을 따뜻하게 하고 건조하게 한다는 것은 아무도 모르는 바가 아니다.
παραπλη-σίως δὲ καὶ ὁ ἄρτος, εἰ παραβάλλοιτο μάζῃ, θερμαίνειν τε καὶ ξηραίνειν λεχθήσεται.
마찬가지로 빵 역시, 만약 대맥병과 비교된다면, 따뜻하게 하고 건조하게 한다고 말해질 것이다.
ταῦτα οὖν ὡς παραδείγματα νο-μιστέον εἰρῆσθαι τἀνδρὶ.
그러므로 이 사항들은 그 사람에 의해 예시로서 말해진 것이라고 생각해야 한다.
σὺ δὲ καὶ τῶν ὀσπρίων ἐπιλέξῃ τὰ θερμαίνοντα καὶ ξηραίνοντα, καθάπερ τὴν φακήν.
그대 또한 두류 중에서도 렌즈콩처럼 따뜻하게 하고 건조하게 하는 것들을 선택할 것이다.
ἀλλὰ καὶ τῶν λαχάνων, ὅσα ταύτην ἔχει τὴν δύναμιν, ὥσπερ ἡ κράμβη. καὶ τῶν κρεῶν ὡσαύτως, οἷα τὰ τῶν ἀγρίων ζώων ἐστὶ καὶ τὰ ταριχευθέντα.
아울러 채소 중에서도 양배추처럼 이러한 효능을 가진 모든 것을, 그리고 고기에 대해서도 마찬가지로 야생 동물의 고기나 염장한 고기 같은 것들을 선택할 것이다.
ταῦτα δὲ λέλεκται κᾀμοὶ πάντα παραδείγματος ἕνεκεν.
그리고 이 사항들은 나에 의해서도 역시 모두 예시를 위해 언급되었다.
ἡ δὲ σύμπασα κατὰ μέρος ὕλη τῶν τροφῶν ἐν τρισὶν ὑπομνήμασι σύγκειται, τήνδε ἐπιγραφὴν ἔχουσα, περὶ τῶν ἐν ταῖς τροφαῖς δυνάμεων.
음식의 개별적인 원료 전체는 세 권의 주석서에 정리되어 있으며, 『음식의 효능에 관하여』라는 제목을 가지고 있다.
ὥσπερ οὖν ταῦτα καλῶς εἴρηται περὶ τῆς κατὰ τὰς ποιό-τητας αἱρέσεως τε καὶ φυγῆς σιτίων, οὕτω καὶ τὰ περὶ τῆς τῶν σιτίων ποσότητος.
그러므로 음식의 성질에 따른 선택과 기피에 관하여 이 사항들이 훌륭하게 언급된 것과 마찬가지로, 음식의 분량에 관한 사항도 그러하다.
ἐσθίειν γὰρ ὡς πρὸς τὰς ἄλλας ὥρας πλεῖστα συγχωρητέον ἐν χειμῶνι, μεμαθηκότας ἐν ἀφορισμοῖς ὀρθῶς εἰρῆσθαι.
왜냐하면 겨울에는 다른 계절들에 대비하여 가장 많이 먹는 것을 허용해야 하기 때문이며, 이는 아포리즘에서 다음과 같이 올바르게 말해진 것을 우리가 배웠기 때문이다.
θέρεος καὶ φθινοπώρου σιτία δυσφορώτατα φέρουσι, χειμῶνος ῥήϊστα, ἦρος δεύτερον. εἰ δὲ καὶ διὰ τί γίνεται ταῦτα μαθεῖν ἐθέλοι τις, ἐδίδαξε καὶ τοῦτο κατὰ τοὺς ἀφορισμοὺς εἰπών.
“여름과 가을에는 음식을 가장 힘들게 받아들이고, 겨울에는 가장 쉽게, 봄에는 두 번째로 쉽게 받아들인다.” 그리고 만약 왜 이러한 일들이 일어나는지를 배우고자 하는 이가 있다면, 그(히포크라테스)는 아포리즘에서 다음과 같이 말하여 이 점 역시 가르쳐 주었다.
αἱ κοιλίαι χειμῶνος καὶ ἦρος θερ-μόταται φύσει, διότι τὸ περιέχον ψυχρὸν ὂν, ἐναποστέγει στεγανοῦν καὶ κατακλείει τὸ ἔμφυτον θερμὸν ἐν τῷ βάθει τοῦ σώματος. ἐν δὲ τῷ θέρει διαφορεῖται μὲν τοῦτο διὰ τῆς διαπνοῆς.
“위는 겨울과 봄에 자연적으로 가장 따뜻하다. 왜냐하면 그것을 둘러싼 환경이 차가움으로써 외면을 폐쇄하고 선천적인 열을 몸 깊은 곳에 가두기 때문이다.” 그러나 여름에는 이것이 피부발산을 통해 흩어진다.
διὰ τῆς ἀναπνοῆς δὲ ἕλκεται τὸ περιέχον θερμόν.
반면에 호흡을 통해서는 둘러싼 열이 끌어당겨진다.
ὀνομάζω δὲ ἀναπνοὴν μὲν τὴν διὰ τοῦ στόματος ἔξω τε καὶ εἴσω φορὰν τοῦ πνεύματος, διαπνοὴν δὲ τὴν δι᾿ ὅλου τοῦ σώματος ὁμοίως γιγνομένην. "Ὁκόταν δὲ τὸ ἔαρ ἐπιλαμβάνῃ, τό τε πόμα χρὴ πλέον πί-νειν οἶνον καὶ ὑδαρέστερον καὶ κατ᾿ ὀλίγον καὶ τοῖσι σι-τίοισι μαλθακωτέροισι χρέεσθαι καὶ ἐλάσσοσι·
한편, 나는 호흡을 입을 통한 기식의 외적 및 내적 운동이라 부르고, 피부발산을 온몸을 통해 마찬가지로 일어나는 운동이라 부른다. "봄이 시작될 때는 음료를 더 많이, 그리고 더 물을 섞어 묽게, 그리고 조금씩 마셔야 하며, 음식은 더 부드러운 것을 더 적게 사용해야 한다.
καὶ τὸν ἄρτον ἀφαιρέοντα μᾶζαν προστιθέναι· καὶ τὰ ὄψα κατὰ τὸν αὐτὸν λόγον ἀφαιρέειν, ἔκ τε τῶν ὀπτῶν πάντα ἑφθὰ ποιέεσθαι καὶ λαχάνοισιν ἤδη χρέεσθαι τοῦ ἦρος ὀλίγοισιν, ἕως ἐς τὴν θερίην καταστήσεται ὁ ἄνθρωπος.
그리고 빵을 줄이고 대맥병을 더해야 하며, 반찬도 같은 비율로 줄이고, 구운 것에서 전부 삶은 것으로 만들어야 하며, 봄에는 이미 채소를 조금씩 사용해야 하니, 이는 사람이 여름의 상태에 안착할 때까지 지속한다.
τοῖσί τε σιτίοισι πᾶσι μαλακωτέροισι χρεόμενος καὶ τοῖσιν ὄψοισιν ἑφθοῖσι καὶ λαχάνοισιν ὠμοῖσι καὶ ἑφθοῖσι, ὡσαύτως καὶ τοῖσι πόμασιν ὡς ὑδαρεστάτοισι καὶ πλεί-στοισι, καὶ ὅκως μὴ μεγάλη ἡ μεταβολὴ ἔσται κατὰ μι-κρὸν, μὴ ἐξαπίνης χρεομένῳ. "[q. 1]
Πλεῖον εἶπε καὶ ὑδαρέστερον, οὐ πλεῖστον οὐδὲ ὑδαρέ-στατον ἐν τῷ ἦρι τὸ πόμα προσφέρεσθαι.
모든 더 부드러운 음식을 사용하고 반찬은 삶은 것으로 하며 채소는 날것과 삶은 것으로 하고, 마찬가지로 음료도 가급적 가장 물을 섞어 묽은 것으로 가급적 가장 많이 하며, 변화가 크지 않도록 갑작스럽게 사용하는 것이 아니라 조금씩 행하도록 한다." [q.1] 그는 봄에 섭취해야 할 음료에 대해 '더 많이' 그리고 '더 물을 섞어 묽게'라고 말한 것이지, '가장 많이' 혹은 '가장 물을 섞어 묽게'라고 말한 것이 아니다.
τὸ γὰρ πλεῖ-στον καὶ ὑδαρέστατον ἐν τῷ θέρει κελεύει πίνειν, ὡς ἐναν-τίαν ἔχοντι τὴν κρᾶσιν ἧς ὁ χειμὼν ἔχει.
왜냐하면 가장 많이 그리고 가장 물을 섞어 묽게 마시는 것은 여름에 마시라고 명령하기 때문이며, 이는 [여름이] 겨울이 가진 기질과는 반대되는 기질을 가졌기 때문이다.
τὸ δὲ ἔαρ, ὥσπερ ἐν τῷ μεταξὺ τῶν ἄκρων ἔχει τὴν κρᾶσιν, οὕτω καὶ τῆς διαίτης μέσης δεῖται, ψυχροτέρας μὲν καὶ ὑγροτέρας, ὡς πρὸς τὸν χειμῶνα, θερμοτέρας δὲ καὶ ξηροτέρας, ὡς πρὸς τὸ θέρος.
그러나 봄은 극단적인 것들의 중간에 그 기질을 가진 것과 마찬가지로, 섭생법 역시 중간의 것을 필요로 하니, 겨울에 비하면 더 차갑고 더 습하지만, 여름에 비하면 더 따뜻하고 더 건조하다.
ἐκ τούτων οὖν δῆλόν ἐστιν ὅπως ἀκούειν χρὴ τῆς κατὰ τὸ θέρος καὶ φθινόπωρον εἰρημένης ὑπ᾿ αὐ-τοῦ διαίτης·
그러므로 이 사항들로부터 그에 의해 언급된 여름과 가을의 섭생법을 어떻게 이해해야 하는지가 명백하다.
ὥστ᾿ ἐμοὶ μὲν ὑπερβαίνειν αὐτὸ προσήκει, τοῖς δ᾿ ἀναγινώσκουσι πολλάκις ἐπιμελῶς τε προσέχουσι τὸν νοῦν εἴρηται πάντα σαφῶς, ὡς μηδεμιᾶς ἐξηγήσεως δεῖσθαι περὶ τὰς ἄχρι δεῦρο λελεγμένας.
따라서 나로서는 그것을 건너뛰는 것이 마땅하지만, 자주 주의 깊게 읽고 마음을 쓰는 이들에게는 지금까지 언급된 것들에 관하여 어떠한 주석도 필요하지 않을 정도로 모든 것이 명백하게 언급되어 있다.
"Τοῦ δὲ θέρεος τῇ τε μάζῃ μαλακῇ τρέφεσθαι καὶ τῷ ποτῷ ὑδαρέϊ καὶ πολλῷ καὶ τοῖσιν ὄψοισι πᾶσιν ἑφθοῖσι, καὶ οὕτω δεῖ χρέεσθαι τουτέοισιν ὁκόταν τὸ θέρος ᾖ, ὅκως ψυχρὸν εἴη τὸ σῶμα καὶ μαλακόν.
"여름에는 부드러운 대맥병을 주식으로 삼고 음료는 물을 섞어 묽은 것을 많이, 반찬은 모두 삶은 것으로 해야 하며, 여름일 때에는 몸이 차갑고 부드러워지도록 이것들을 그와 같이 사용해야 한다.
καὶ γὰρ ἡ ὥρη θερμή τε καὶ ξηρὴ καὶ ποιέει τὰ σώματα καυματώδεα καὶ αὐ-χμηρά.
왜냐하면 이 계절은 따뜻하고 건조하며 몸을 뜨겁고 메마르게 만들기 때문이다.
δεῖ οὖν τοῖσιν ἐπιτηδεύμασιν τουτέοισιν ἀλέξα-σθαι, κατὰ δὲ τὸν αὐτὸν λόγον, ὥσπερ ἐκ τοῦ χειμῶνος εἰς τὸ ἤρ, οὕτω καὶ ἐκ τοῦ ἦρος εἰς τὸ θέρος καταστῆσαι, τῶν μὲν σιτίων ἀφαιρέων, τῷ δὲ ποτῷ προστιθεὶς καὶ οὕτως τὰ ἐνιαύσια ποιέοντα καταστῆσαι ἐκ τοῦ θέ-ρεος εἰς τὸν χειμῶνα.
그러므로 이러한 생활 습관들을 통해 그것들을 방지해야 하며, 같은 비율에 따라, 마치 겨울에서 봄으로 이행한 것처럼, 그와 같이 봄에서 여름으로 안착시켜야 하며, 음식은 줄이는 반면 음료는 더하고, 이와 같이 한 해의 변화를 행하면서 여름에서 겨울로 안착시켜야 한다.
ἐν δὲ τῷ φθινοπώρῳ πάλιν τὰ μὲν σιτία πλείω ποιεόμενον καὶ ξηρότερα καὶ τὰ ὄψα κατὰ τὸν αὐτὸν λόγον, τὰ δὲ ποτὰ ἐλάσσω τε καὶ ἀκρητέστερα, ὅκως ὅ τε χειμὼν ἀγαθὸς ἔσται καὶ ὁ ἄνθρωπος διαχρή-σεται τοῖσί τε πόμασιν ἀκρητεστέροισι καὶ ὀλίγοισι καὶ τοῖσι σιτίοισιν ὡς πλείστοισί τε καὶ ξηροτάτοισιν, οὕτω γὰρ ἂν καὶ ὑγιαίνοι μάλιστα καὶ ῥιγῴη ἥκιστα. ἡ γὰρ ὥρη λίαν ψυχρή τε καὶ ὑγρή.
또한 가을에는 다시 음식을 더 많고 건조하게 하며 반찬도 같은 비율로 하고, 음료는 더 적고 더 물을 섞지 않은 날것의 것으로 하여, 겨울이 좋은 상태가 되고 인간이 더 물을 섞지 않고 적은 음료와 가급적 가장 많고 가장 건조한 음식을 계속 사용하도록 해야 하니, 그렇게 해야 가장 건강하고 가장 추위를 타지 않을 것이다.
"[q. 2]
Τὰ παρόντα διὰ ταῦτα τεμάχια οὔτε τινὸς ἐξηγητοῦ δέονται, πασὶ δῆλα τοῦ Πολύβου ποιήσαντος, οὔτε τινὰ μέ-θοδον ἀκραιφνῆ ζητοῦντος, ἀλλὰ καθὰ κεῖται, αὐτὰ καὶ μόνα δῆλα καθεστήκασι.
왜냐하면 이 계절은 매우 차갑고 습하기 때문이다." [q.2] 이 구절들은 이러한 이유들 때문에 어떠한 주석가도 필요하지 않다. 폴리보스가 모든 이에게 명백하게 만들었기 때문이며, 어떠한 고차원적인 방법론을 구하는 것도 아니고, 단지 제시되어 있는 대로 그것 자체만으로 명백해져 있기 때문이다.
"Τοῖσι δὲ εἴδεσι τοῖσι σαρκώδεσι καὶ πλείω μαλακοῖσι καὶ ἐρυθροῖσι ξυμφέρει δὴ τὸν πλείονα χρόνον τοῦ ἐνιαυτοῦ ξηροτέροισι διαιτήμασι χρέεσθαι, ὑγρὴ γὰρ ἡ φύσις τῶν εἰδέων τουτέων. "[q. 3]
"살집이 많고 상당히 부드러우며 붉은빛을 띠는 체질의 사람들에게는 일 년의 대부분의 시간을 더 건조한 섭생법을 사용하여 지내는 것이 참으로 유익하니, 왜냐하면 이러한 체질의 자연은 습하기 때문이다." [q.3]