Humanitext Reader

小塞内卡 · 淮德拉 §1-109

希波吕托斯祈祷狩猎与淮德拉的哀叹

第 1 段,共 14 段 · 拉丁语

内容简介

希波吕托斯命令雅典青年带上猎犬和网罗出发打猎,并向女神戴安娜祈求庇护。随后,淮德拉登场,哀叹自己被遗弃的命运和丈夫忒修斯的不忠,并吐露心中熊熊燃烧的炽热痛苦。

§1Ite, umbrosas cingite silvas §2summaque montis iuga, Cecropii!
去吧,包围起阴暗的森林,以及山岳之巅,刻克洛普斯子孙啊!
§3celeri planta lustrate vagi, §4quae saxosae loca Parnetbo §5subiecta iacent, §5bquae Thriasiis vallibus amnis §6rapida currens verberat unda;
用敏捷的双足,在徘徊中搜寻,那些躺在多石的帕尔奈斯山脚下的地方,以及那些在特里亚谷地中、河流以湍急奔流之波击打的地方。
§7scandite colles §8semper canos nive Riphaea;
攀登那些终年因里菲亚之雪而洁白的丘陵。
§9hac, Aegalei qua nemus alta §10texitur alno, qua prata iacent §11quae rorifera mulcens aura §12Zephyrus vernas evocat herbas, §14ubi per graciles levis Ilisos §15labitur agros piger et steriles §16amne maligno radit harenas;
走这边,在埃加莱奥斯山那由高大桤木编织成的树林处,在那些草地躺卧之处,在那里,西风以带露的微风抚慰着,唤醒春天的草木,在那里,轻盈的伊利索斯河在狭窄的田野间缓缓流淌,并用它贫瘠的溪流摩擦着荒凉的沙滩。
§17vos qua Marathon tramite laevo §18saltus aperit, §19qua comitatae gregibus parvis §20nocturna petunt pabula fetae;
你们去马拉松在左侧小径敞开林中空地之处,在那里,伴随着小群的刚生产的母兽寻求着夜间的牧草。
§21vos qua tepidis subditus austris §22frigora mollit durus Acbarneus.
你们去那处于温暖南风之下、缓和了寒冷的坚韧阿哈尔奈人所在之处。
§23alius rupem dulcis Hymetti, §24parvas alius calcet Aphidnas:
让一人踏上甜美希梅托斯山的岩石,另一人踏上狭小的阿菲德纳伊。
§25pars illa diu vacat immunis, §26qua curvati litora ponti §27Sunion urget
那片区域长期闲置且免于差役,在那里,弯曲之海的海岸被苏尼翁角紧紧压迫。
§28si quem tangit gloria silvae, §29vocat hunc Phlyus: §30hic versatur, metus agricolis, §30bvulnere multo iam notus aper.
如果有人被森林的荣耀所打动,弗柳斯在呼唤他:在这里徘徊着一头被许多伤口所熟知的公猪,它是农夫们的恐惧。
§31at vos laxas §32canibus tacitis mittite habenas; §33teneant acres lora Molossos §34et pugnaces tendunt Cretes §35fortia trito vine ala collo.
但你们,给安静的猎犬松开缰绳;让凶猛的莫洛西斯犬牵着皮带,让好斗的克里特犬在磨损的脖子上拉紧坚固的锁链。
§35bat Spartanos §36(genus est audax avidumque ferae) §37nodo cautus propiore liga: §38veniet tempus, §39cum latratu cava saxa sonent; §40nunc dimissi nare sagaci §40bcaptent auras §41lustraque presso quaerant rostro, §42dum lux dubia est, dum signa pedum §43roscida tellus impressa tenet.
但对于斯巴达犬(这是一个勇敢且渴望野兽的品种),要用更近的结谨慎地系紧:时候将到,空洞的岩石将因吠叫而鸣响;现在释放它们,让它们以聪慧的嗅觉捕捉气息,并压低口鼻搜寻兽穴,趁着光线尚且模糊,趁着带露的大地仍保留着印下的足迹。
§44alius raras §45cervice gravi portare plagas, §45balius teretes properet laqueos.
让一人急于在沉重的脖颈上搬运稀疏的网,另一人急于准备圆滑的套索。
§46picta rubenti linea pinna §47vano cludat terrore feras.
用红色羽毛装饰的线应以虚无的恐怖禁锢野兽。
§48tibi vibretur missile telum, §49tu grave dextra laevaque simul §50robur lato dirige ferro, §51tu praecipites clamore feras §52subsessor ages; tu iam victor §53curvo solves viscera cultro.
为你应挥舞投掷的标枪,你用左右手同时瞄准那带有宽大铁刃的沉重橡木枪,你作为伏击者,用呼喊驱赶奔逃的野兽;你作为胜利者,将用弯刀剖开内脏。
§54Ades en comiti, diva virago, §55cuius regno §55bpars terrarum secreta vacat, §56cuius certis petitur telis §57fera quae gelidum §58potat Araxen §59et quae stanti ludit in Histro.
降临吧,看啊,来陪伴你的同伴,神圣的处女战士,在你的统治下,大地的一片隐秘部分空置着,那些饮用冰冷阿拉克斯河水的野兽,以及在冰冻的伊斯特河上嬉戏的野兽,都因你必中的箭矢而被追猎。
§60* tua Gaetulos dextra leones, §60btua Cretaeas sequitur cervas; §61nunc veloces figis dammas §62leviore manu.
你的右手追逐盖图利亚的狮子,你的右手追逐克里特的牝鹿;现在你以较轻的手射穿敏捷的獐鹿。
§63tibi dant variae pectora tigres, §64tibi villosi terga bisontes §65latisque feri cornibus uri.
斑斓的母虎向你献出胸膛,多毛的野牛向你献出脊背,还有带有宽角、凶猛的欧洲野牛。
§66quicquid solis pascitur arvis, §67sive illud Arabs divite silva §68sive illud inops novit Garamans §69sive ferocis iuga Pyrenes §70sive Hyrcani celant saltus, §71vacuisque vagus Sarmata campis, §72arcus metuit, Diana, tuos.
凡是在荒凉田野上觅食的野兽,无论是在富饶森林中被阿拉伯人还是在贫瘠之地被加拉曼特斯人所知,无论是凶猛的比利牛斯山脉的峰峦还是海尔卡尼亚的林中空地将其隐藏,还是在空旷平原上流浪的萨尔马提亚人,戴安娜啊,都害怕你的弓箭。
§73tua si gratus numina cultor §74tulit in saltus. §75retia vinctas tenuere feras, §76nulli laqueum rupere pedes: §77fertur plaustro praeda gementi; §78tum rostra canes sanguine multo- §79rubicunda gerunt repetitque casas §80rustica longo turba triumpho.
如果心怀感激的崇拜者将你的神灵带入林中,网罗便会留住被缚的野兽,没有足爪能挣脱套索:猎物被吱呀作响的货车运走;随后猎犬们带着因多血而红肿的口鼻,而乡村的群众在长长的凯旋中回到小屋。
§81en, diva, faves: §82signum arguti misere canes.
看啊,女神,你施予恩惠:敏锐的猎犬发出了信号。
§83vocor in silvas, hac, hac pergam §84qua via longum compensat iter.
我被召唤进入森林,这边走,这边走,在这条捷径弥补漫长旅途的地方。
§85O magna vasti Creta dominatrix freti, §86cuius per omne litus innumerae rates §87tenuere † pontum quicquid Assyria tenus §88tellure Nereus pervius rostris secat,
噢,辽阔克里特海的伟大女统治者,你的无数船只在每一处海岸占据了海洋,凡是在通往亚述土地之处,涅柔斯用船首割开的可通航之海,都被其占据。
§89cur me in penates obsidem invisos datam §90hostique nuptam degere aetatem in malis
为何你强迫我,作为人质被送往这可憎的家神之处,嫁给仇敌,在痛苦与泪水中度过此生?
§91lacrimisque cogis? profugus en coniunx abest §92praestatque nuptae quam solet Theseus fidem,
看啊,逃亡的丈夫缺席,却履行着忒修斯惯常对新娘示出的那种忠诚。
§93fortis per altas invii retro lacus §94vadit tenebras miles audacis proci, §95solio ut revulsam regis inferni abstrahat; §96pergit furoris socius, haud illum timor §97pudorque tenuit— stupra et illicitos toros §98Acheronte in imo quaerit Hippolyti pater.
勇敢地穿过无法通行的深渊的黑暗,他作为大胆求婚者的战士走去,为了将冥府之王的王后从王座上强行夺走;他作为疯狂的同伴前行,恐惧与羞耻全然没能阻止他——在最深处的阿刻戎寻找奸淫与非法之床的,正是希波吕托斯的父亲。
§99Sed maior alius incubat maestae dolor, §100non. me quies nocturna, non altus sopor §101solvere curis: alitur et crescit malum §102et ardet intus qualis Aetnaeo vapor §103exundat antro.
然而,另一个更大的痛苦压在这悲伤的我的心头,夜间的安宁不能,深沉的睡眠也不能让我从忧虑中解脱:痛苦被滋养并增长,且在内心燃烧,犹如从埃特纳洞穴中涌出的蒸汽。
Palladis telae vacant §104et inter ipsas pensa labuntur manus; §105non colere donis templa votivis libet.
帕拉斯的织机闲置着,纺织的工作从双手之间滑落;我不想用许愿的祭品去供奉神殿。
§106non inter aras. Atthidum mixtam choris. §107iactare tacitis conscias sacris faces, §108nec adire castis precibus aut ritu pio §109adiudicatae praesidem terrae deam:
我不想在祭坛间混入雅典少女的合唱,挥舞那知晓神圣秘密的火炬,也不想以纯洁的祈祷或虔诚的仪式接近那被判定为这片土地守护者的女神:

词汇与语法注释

  1. §45portare — 虽然可以将其视为历史不定式,但将后半句的 `properet`(§45b)同时套用于前半句的 `alius`,从而理解为 `alius [properet] ... portare`(另一个人急于携带……),在句法对称上更为自然。
  2. §66quicquid solis pascitur arvis — 作为整句主语的关系代词从句。该从句在经过长达数行的插入语(§67-71)之后,作为主动词 `metuit`(§72)的主语。整句骨架为:“凡是在阳光普照的田野上觅食的……都害怕你的弓箭。”
  3. §87quicquid Assyria tenus tellure Nereus pervius rostris secat — 该从句的主语是代表海洋拟人化的 `Nereus`(涅柔斯)。`Assyria tenus tellure`(直到亚述之地)中,后置词 `tenus` 置于夺格名词之后。形容词短语 `pervius rostris`(船首可通航的)修饰 `Nereus`。整个关系从句作前半句 `tenuere`(§87)的宾语。
  4. §92praestatque nuptae quam solet Theseus fidem — 一个高度反讽的表达:“忒修斯正履行着他惯常对新娘示出的那种忠诚(即不忠)”。`fidem` 是先行词,由关系从句 `quam solet` 修饰,在此处反指其一贯的虚伪与不负责任。
  5. §109adiudicatae praesidem terrae deam — 指雅典娜(帕拉斯)。此处的“被判定(`adiudicatae`)之地的守护(`praesidem`)女神(`deam`)”,指的是在与波塞冬争夺阿提卡所有权的审判中,被众神判归雅典娜的典故。

引用这一段

小塞内卡, 淮德拉 §1-109. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi1017.phi005.humanitext-lat2:1-109

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。