Humanitext Reader

维吉尔 · 埃涅阿斯纪 §4.318-4.391

埃涅阿斯的拒绝与迪多的诅咒

第 34 段,共 127 段 · 拉丁语

内容简介

迪多泪流满面地哀求埃涅阿斯回心转意,但埃涅阿斯坚决拒绝,声称自己必须服从天意去寻找意大利;迪多因他冷酷的回答而狂怒,在对他发出痛苦的诅咒后愤然离去并昏厥。

§4.318dulce meum, miserere domus labentis, et istam— §4.319oro, si quis adhuc precibus locus—exue mentem.
对你而言是温存的,那么请怜悯我这摇摇欲坠的家园,并且将那—— 求求你,如果对恳求而言还有任何余地的话——请抛弃那一念头。
§4.320Te propter Libycae gentes Nomadumque tyranni §4.321odere, infensi Tyrii; te propter eundem §4.322exstinctus pudor, et, qua sola sidera adibam, §4.323fama prior.
因为你,利比亚的各部族和游牧民的统治者们憎恨我,推罗人也与我为敌;同样因为你,贞操已丧失,而那曾经是我唯一的,借以走向星空的先前名誉也毁了。
Cui me moribundam deseris, hospes?
你把我这垂死之人丢给谁呢,异乡的客人?
§4.324Hoc solum nomen quoniam de coniuge restat.
因为在丈夫的称呼之外,如今只剩下这一个名字。
§4.325Quid moror? An mea Pygmalion dum moenia frater §4.326destruat, aut captam ducat Gaetulus Iarbas?
我还在等待什么? 难道要等我的兄弟皮格马里翁将我的城墙摧毁,或者是盖图利亚的雅尔巴斯将我俘虏带走吗?
§4.327Saltem si qua mihi de te suscepta fuisset §4.328ante fugam suboles, si quis mihi parvulus aula §4.329luderet Aeneas, qui te tamen ore referret, §4.330non equidem omnino capta ac deserta viderer.
至少,如果我在你逃离之前,能从你那里怀上个子嗣,如果能有一个小小的埃涅阿斯在我的宫廷里玩耍,哪怕他只是在面庞上重现你,我也绝不会显得完全被欺骗和被遗弃。
§4.331Dixerat.
” 她说完。
Ille Iovis monitis immota tenebat §4.332lumina, et obnixus curam sub corde premebat.
他因朱庇特的警告,双眼保持着一动不动,尽力在心底压制着焦虑。
§4.333Tandem pauca refert: Ego te, quae plurima fando §4.334enumerare vales, numquam, regina, negabo §4.335promeritam; nec me meminisse pigebit Elissae, §4.336dum memor ipse mei, dum spiritus hos regit artus.
终于,他简短地回答道: “女王啊,我绝不否认你曾在你可以用言语列举的极多事情上对我施以恩惠;我也不会不乐意记住埃莉萨,只要我还记得自己,只要呼吸还支配着我的这些肢体。
§4.337Pro re pauca loquar.
对这件事我只说几句。
Neque ego hanc abscondere furto §4.338speravi—ne finge—fugam, nec coniugis umquam §4.339praetendi taedas, aut haec in foedera veni.
我既不曾希望用诡计隐瞒这次逃亡——请不要这样凭空设想——,也从未举起丈夫的火炬,或者进入这样的盟约之中。
§4.340Me si fata meis paterentur ducere vitam §4.341auspiciis et sponte mea componere curas, §4.342urbem Troianam primum dulcisque meorum §4.343reliquias colerem, Priami tecta alta manerent, §4.344et recidiva manu posuissem Pergama victis.
如果命运允许我按照自己的意愿去度过一生,并按照我自己的意愿去排遣忧虑,我首先会珍视特洛伊城和我同胞的甘美遗迹,普里阿摩斯的高耸宫殿也将保留,并且我本已用双手为战败者重建复兴的佩尔加蒙。
§4.345Sed nunc Italiam magnam Gryneus Apollo, §4.346Italiam Lyciae iussere capessere sortes: §4.347hic amor, haec patria est.
但现在,格里涅乌斯的神阿波罗,以及吕基亚的神谕,命令我去夺取伟大的意大利:这就是我的爱,这就是我的祖国。
Si te Karthaginis arces, §4.348Phoenissam, Libycaeque aspectus detinet urbis, §4.349quae tandem, Ausonia Teucros considere terra,
如果迦太基的城楼和利比亚城市的景象能挽留你这个腓尼基女人,那么,特洛伊人定居在奥索尼亚的土地上,究竟为什么会引起嫉妒呢?
§4.350invidia est? Et nos fas extera quaerere regna.
我们去寻找异国的王国也是合乎天理的。
§4.351Me patris Anchisae, quotiens umentibus umbris §4.352nox operit terras, quotiens astra ignea surgunt, §4.353admonet in somnis et turbida terret imago; §4.354me puer Ascanius capitisque iniuria cari, §4.355quem regno Hesperiae fraudo et fatalibus arvis.
每当黑夜用湿润的阴影覆盖大地,每当燃烧的星辰升起,我父亲安喀塞斯的混乱面影就会在梦中警告并恐吓我;我的孩子阿斯卡尼乌斯和他那亲爱的头颅所受的伤害也警告我,我正在剥夺他赫斯佩里亚的王国和注定的土地。
§4.356Nunc etiam interpres divom, Iove missus ab ipso— §4.357testor utrumque caput—celeris mandata per auras §4.358detulit; ipse deum manifesto in lumine vidi §4.359intrantem muros, vocemque his auribus hausi.
甚至现在,众神的使者,由朱庇特本人派遣—— 我以两人的性命起誓——已在迅捷的风中带下了命令;我亲自在显现的光芒中看到神明进入城墙,并用这些耳朵听到了他的声音。
§4.360Desine meque tuis incendere teque querelis: §4.361Italiam non sponte sequor.
请停止用你的抱怨来点燃我和你:我追寻意大利并非出于我自愿。
§4.362Talia dicentem iamdudum aversa tuetur, §4.363huc illuc volvens oculos, totumque pererrat §4.364luminibus tacitis, et sic accensa profatur: §4.365Nec tibi diva parens, generis nec Dardanus auctor, §4.366perfide; sed duris genuit te cautibus horrens §4.367Caucasus, Hyrcanaeque admorunt ubera tigres.
” 当他这样说时,她早已斜着眼打量他,眼睛转来转去,用沉默的目光扫视他的全身,然后愤然说道: “你既没有女神母亲,也不是达尔达诺斯家族的后代,骗子;而是坎坷粗糙的高加索诞生了你,希尔卡尼亚的母虎给你哺乳。
§4.368Nam quid dissimulo, aut quae me ad maiora reservo?
因为我为何要隐瞒,或者我还为更糟糕的事情保留自己什么?
§4.369Num fletu ingemuit nostro? Num lumina flexit?
难道他因我的哭泣而叹息了吗? 难道他转动了眼睛吗?
§4.370Num lacrimas victus dedit, aut miseratus amantem est?
他是在屈服中流下了眼泪,还是怜悯了恋爱中的人?
§4.371Quae quibus anteferam? Iam iam nec maxuma Iuno, §4.372nec Saturnius haec oculis pater aspicit aequis.
我该把什么放在什么前面? 现在,最伟大的朱诺和萨图尔努斯之子都不会以公正的眼光看待这一切。
§4.373Nusquam tuta fides.
没有任何地方有可靠的信义。
Eiectum litore, egentem §4.374excepi, et regni demens in parte locavi; §4.375amissam classem, socios a morte reduxi.
他被抛弃在岸边,贫困交加,我收留了他,并愚蠢地将他安置在我的部分王国里;我找回了他失去的船队,并把他的同伴们从死亡中带回。
§4.376Heu furiis incensa feror! Nunc augur Apollo, §4.377nunc Lyciae sortes, nunc et Iove missus ab ipso §4.378interpres divom fert horrida iussa per auras.
唉,我被复仇女神点燃而迷失了! 现在是预言家阿波罗,现在是吕基亚的神谕,现在甚至是由朱庇特本人派遣的众神使者在风中带来可怕的命令。
§4.379Scilicet is Superis labor est, ea cura quietos §4.380sollicitat.
显然这是天神们的辛劳,这样的忧虑在骚扰着他们安宁的生活。
Neque te teneo, neque dicta refello.
我既不挽留你,也不驳斥你的话。
§4.381I, sequere Italiam ventis, pete regna per undas.
去吧,乘着风追寻意大利,越过波涛去寻找王国吧。
§4.382Spero equidem mediis, si quid pia numina possunt, §4.383supplicia hausurum scopulis, et nomine Dido §4.384saepe vocaturum.
但我真切地希望,如果虔诚的神明还有一点力量,你将在岩石的中心遭受惩罚,并且一遍遍呼唤迪多的名字。
Sequar atris ignibus absens, §4.385et, cum frigida mors anima seduxerit artus, §4.386omnibus umbra locis adero.
即使不在一起,我也将带着黑色的火焰追随你,而当冰冷的死亡将肢体与灵魂分离时,我将以幽灵的姿态出现在所有地方。
Dabis, improbe, poenas.
不义的人啊,你必将受到惩罚。
§4.387Audiam et haec Manis veniet mihi fama sub imos.
我将听到这一切,而这名声将传到我最底层的阴间亡魂那里。
§4.388His medium dictis sermonem abrumpit, et auras §4.389aegra fugit, seque ex oculis avertit et aufert, §4.390linquens multa metu cunctantem et multa parantem §4.391dicere.
” 她说完这些话便在中间打断了谈话,并痛苦地逃避光芒,从他的视线中转身离去,留下因恐惧而迟疑不决,并准备说许多话的他。
Suscipiunt famulae, conlapsaque membra
女仆们将她接住,把她瘫软的肢体

词汇与语法注释

  1. §4.318dulce meum — 连接前一章第317行的 `fuit aut tibi quicquam`,构成条件从句的延续:“或者如果我的任何东西对你来说是甜蜜的”。`dulce` 被用作中性名词,由物主形容词 `meum` 修饰。
  2. §4.321te propter eundem — 介词 `propter`(因为)被置于它所支配的宾格代词 `te` 和 `eundem` 之间(后置与倒装)。
  3. §4.325dum ... destruat — 连词 `dum`(直到……为止)伴随现在时虚拟语气 `destruat`,暗示了预期、期望或忧虑,而非纯粹的时间界限。
  4. §4.327si qua ... suscepta fuisset ... suboles — 使用过去完成时虚拟语气 `suscepta fuisset`(替代 `suscepta esset`)的过去虚拟条件从句。主句(结论句)是第330行的 `viderer`(未完成过去时虚拟语气),表示对现在事实相反的假设。
  5. §4.340Me si fata meis paterentur ducere vitam — 使用未完成过去时虚拟语气 `paterentur` 的现在虚拟条件从句(“如果命运允许我……”)。随后的结论句 `colerem` 和 `manerent` 同样使用未完成过去时虚拟语气。

引用这一段

维吉尔, 埃涅阿斯纪 §4.318-4.391. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0690.phi003.humanitext-lat2:4.318-4.391

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。