Humanitext Reader

维吉尔 · 埃涅阿斯纪 §1.1-1.75

朱诺的愤怒与向风神埃奥洛斯求助

第 1 段,共 127 段 · 拉丁语

内容简介

史诗序言介绍埃涅阿斯的磨难。出于对特洛伊的仇恨和对迦太基的偏爱,朱诺说服风神埃奥洛斯释放狂风暴雨袭击特洛伊船队。

§1.1Arma virumque cano, Troiae qui primus ab oris §1.2Italiam, fato profugus, Laviniaque venit
我歌唱武器与那英雄,他首先从特洛伊的海岸,命运使他成为逃亡者,来到意大利和拉维尼乌姆的海岸。
§1.3litora, multum ille et terris iactatus et alto §1.4vi superum saevae memorem Iunonis ob iram; §1.5multa quoque et bello passus, dum conderet urbem, §1.6inferretque deos Latio, genus unde Latinum, §1.7Albanique patres, atque altae moenia Romae.
他在陆之上和深海之上大受折磨,凭着天上诸神的力量,因为残暴的朱诺那念念不忘的愤怒;在战争中他也遭受了许多苦难,直到他建立起城邦,并把他的神明带入拉提乌姆,由此产生了拉丁民族、阿尔巴的祖先,以及高耸的罗马的城墙。
§1.8Musa, mihi causas memora, quo numine laeso, §1.9quidve dolens, regina deum tot volvere casus §1.10insignem pietate virum, tot adire labores §1.11impulerit.
缪斯啊,请为我叙述原因,是因为伤害了哪位神明,还是因为何事怨恨,神明的女王竟逼迫一个因虔敬而杰出的男子,去历经如此多的磨难,去面对如此多的劳苦。
Tantaene animis caelestibus irae?
天上的神明心中竟有如此大的愤怒吗?
§1.12Urbs antiqua fuit, Tyrii tenuere coloni, §1.13Karthago, Italiam contra Tiberinaque longe §1.14ostia, dives opum studiisque asperrima belli; §1.15quam Iuno fertur terris magis omnibus unam §1.16posthabita coluisse Samo; hic illius arma, §1.17hic currus fuit; hoc regnum dea gentibus esse, §1.18si qua fata sinant, iam tum tenditque fovetque.
曾有一座古老城邦,由泰尔的移民所占领,迦太基,它面对着意大利,并遥对着第伯里河的河口,财力雄厚,且在战争的爱好中极其凶悍;据说,朱诺珍爱此地甚于一切土地,甚至连萨摩斯也被置于其后;这里有她的武器,这里有她的战车;女神那时就已经意图并培育着,如果有任何命运允许,让这里成为万民的统治帝国。
§1.19Progeniem sed enim Troiano a sanguine duci §1.20audierat, Tyrias olim quae verteret arces; §1.21hinc populum late regem belloque superbum §1.22venturum excidio Libyae: sic volvere Parcas.
然而,她已经听说,有一支后裔正从特洛伊的血统中衍生出来,有朝一日他们将颠覆泰尔人的城池;由此将有一个统治广阔、在战争中高傲的民族为了利比亚的毁灭而来临:命运三女神正是如此运转的。
§1.23Id metuens, veterisque memor Saturnia belli, §1.24prima quod ad Troiam pro caris gesserat Argis— §1.25necdum etiam causae irarum saevique dolores §1.26exciderant animo: manet alta mente repostum §1.27iudicium Paridis spretaeque iniuria formae, §1.28et genus invisum, et rapti Ganymedis honores.
萨图尔努斯之女惧怕此事,并记着那场古老的战争,那是她起初为了亲爱的阿耳戈斯而在特洛伊进行过的战争—— 而且她愤怒的原因和残酷的痛苦尚未从心中消逝:那藏在心灵深处的记忆依然保留着,帕里斯的裁判,对她被蔑视之美貌的侮辱,以及那可恨的种族,和被劫持的加尼美得斯的荣耀。
§1.29His accensa super, iactatos aequore toto §1.30Troas, reliquias Danaum atque immitis Achilli, §1.31arcebat longe Latio, multosque per annos
她因这些事而更加愤怒,将那些在整个海面上漂泊的特洛伊人——被希腊人和残忍的阿喀琉斯遗留下来的人,远远地拒于拉提乌姆之外。
§1.32errabant, acti fatis, maria omnia circum.
许多年来他们被命运驱使,在所有的海洋周围流浪。
§1.33Tantae molis erat Romanam condere gentem!
建立罗马民族是如此艰巨的一件大业!
§1.34Vix e conspectu Siculae telluris in altum §1.35vela dabant laeti, et spumas salis aere ruebant, §1.36cum Iuno, aeternum servans sub pectore volnus, §1.37haec secum: Mene incepto desistere victam, §1.38nec posse Italia Teucrorum avertere regem?
他们刚从西西里土地的视线中驶入深海,欢欣鼓舞地扬帆,用青铜船首犁开盐水的泡沫,这时朱诺在胸中保留着永恒的伤口,对自己这样说: “难道要我承认失败,放弃我的计划,并且无法将特洛伊人的王从意大利驱逐吗?
§1.39Quippe vetor fatis.
的确,我是被命运所阻碍。
Pallasne exurere classem §1.40Argivum atque ipsos potuit submergere ponto, §1.41unius ob noxam et furias Aiacis Oilei?
难道帕拉斯能烧毁希腊人的船队,并把他们自己淹没在海中,仅仅因为奥伊琉斯之子埃阿斯一人的罪行与疯狂?
§1.42Ipsa, Iovis rapidum iaculata e nubibus ignem, §1.43disiecitque rates evertitque aequora ventis, §1.44illum expirantem transfixo pectore flammas §1.45turbine corripuit scopuloque infixit acuto.
她自己从云端掷出朱庇特的迅疾烈火,既驱散了船只,又用狂风掀翻了海面,至于那胸膛被贯穿、正吐着火焰的家伙,她用旋风将他卷走,并钉在尖锐的礁石上。
§1.46Ast ego, quae divom incedo regina, Iovisque §1.47et soror et coniunx, una cum gente tot annos
然而我,作为众神的女王而行,既是朱庇特的姐姐又是他的妻子,却与单单一个民族这么多年来连年战争!
§1.48bella gero! Et quisquam numen Iunonis adoret §1.49praeterea, aut supplex aris imponet honorem?
此后还会有人崇敬朱诺的神灵,或者作为恳求者在祭坛上献上祭礼吗?
§1.50Talia flammato secum dea corde volutans §1.51nimborum in patriam, loca feta furentibus austris, §1.52Aeoliam venit.
” 女神在自己燃烧的心中反复思量着这些事,来到了暴风雨的家乡,一个孕育着狂暴南风的地方,埃奥利亚。
Hic vasto rex Aeolus antro §1.53luctantes ventos tempestatesque sonoras §1.54imperio premit ac vinclis et carcere frenat.
在这里,在一个巨大的洞窟中,国王埃奥洛斯用他的权力压制着挣扎的狂风和轰鸣的暴风雨,用锁链和牢狱来束缚它们。
§1.55Illi indignantes magno cum murmure montis §1.56circum claustra fremunt; celsa sedet Aeolus arce §1.57sceptra tenens, mollitque animos et temperat iras.
它们愤愤不平,伴着大山的巨大轰鸣声在锁闭的门周围咆哮;埃奥洛斯坐在高高的城堡上,手握权杖,缓和它们的心性,平息它们的愤怒。
§1.58Ni faciat, maria ac terras caelumque profundum §1.59quippe ferant rapidi secum verrantque per auras.
若不如此,它们必定会迅速地把海洋、陆地和深邃的天空裹挟而去,并扫荡在空气之中。
§1.60Sed pater omnipotens speluncis abdidit atris, §1.61hoc metuens, molemque et montis insuper altos §1.62imposuit, regemque dedit, qui foedere certo §1.63et premere et laxas sciret dare iussus habenas.
但全能的父亲出于对此事的恐惧,将它们藏在黑暗的洞穴里,并在上面堆放了巨石和高耸的山脉,并且赐予它们一个国王,他知道如何根据确定的契约,在接到命令时既能勒紧缰绳,也能放开。
§1.64Ad quem tum Iuno supplex his vocibus usa est: §1.65Aeole, namque tibi divom pater atque hominum rex §1.66et mulcere dedit fluctus et tollere vento , §1.67gens inimica mihi Tyrrhenum navigat aequor, §1.68Ilium in Italiam portans victosque Penates: §1.69incute vim ventis submersasque obrue puppes, §1.70aut age diversos et disiice corpora ponto.
那时,朱诺作为哀求者向他说了这些话: “埃奥洛斯啊,因为众神之父和人类之王已经允许你,既能抚平波浪,也能用风将它们掀起,一个与我敌对的民族正航行在第勒尼安海上,将伊利乌姆和战败的家神带往意大利:请向风中注入力量,倾覆并淹没他们的船只,或者把他们驱散到各处,将他们的尸体抛洒在海上。
§1.71Sunt mihi bis septem praestanti corpore nymphae, §1.72quarum quae forma pulcherrima Deiopea, §1.73conubio iungam stabili propriamque dicabo, §1.74omnis ut tecum meritis pro talibus annos §1.75exigat, et pulchra faciat te prole parentem.
我有十四位身姿出众的宁芙,其中容貌最美的德伊奥佩亚,我将使她与你永结连理,奉献她为你专属,好让她为了这一功绩,与你共同度过所有的岁月,并使你因美丽的后代而成为父亲。 ”

词汇与语法注释

  1. §1.2Italiam, fato profugus, Laviniaque venit / litora — 动词 venit 此处直接支配方向宾格(Italiam 和 Lavinia litora)而省略了介词 ad 或 in,这是诗歌中常见的用法。Lavinia 是修饰 litora(中性复数宾格)的形容词。
  2. §1.5dum conderet — 时间接续词 dum(直到……)与未完成过去时虚拟语气 conderet 连用,不仅表示时间上的终点,还包含着建立城邦这一“目的”或“预期”(目的或期待的虚拟语气)。
  3. §1.37Mene incepto desistere victam — 表达感叹或愤怒的“对格+不定式”结构。主语代词对格 me 附有疑问小词 -ne,表达出难以置信和愤慨:“难道要我这个失败者放弃我的计划吗?”
  4. §1.58Ni faciat, maria ac terras caelumque profundum / quippe ferant rapidi secum verrantque per auras — 使用现在时虚拟语气的条件句(条件从句为 ni faciat,主句为 ferant 和 verrant)。虽然表示与现在事实相反的假设通常使用未完成过去时虚拟语气,但此处使用现在时虚拟语气,使这种威胁显得更加生动、紧迫或具有潜在可能性。
  5. §1.66et mulcere dedit ... et tollere — 动词 dedit 支配不定式 mulcere 和 tollere 作为直接宾语。这是一种模仿希腊语的不定式用法(表示目的或结果)的诗意与希腊化表达,在标准拉丁语散文中通常会使用 ut 引导的虚拟语气。
  6. §1.72quarum quae forma pulcherrima Deiopea — 专有名词 Deiopea 被吸引至关系从句中关系代词 quae 的主格形态(本应是 quarum Deiopeam, quae forma pulcherrima est...)。尽管它在主句中作 iungam 的直接宾语(应为对格),但由于格的同化,它呈主格形式。

引用这一段

维吉尔, 埃涅阿斯纪 §1.1-1.75. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0690.phi003.humanitext-lat2:1.1-1.75

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。