Humanitext Reader

阿基米德 · 数沙术 §4#2

至一亿斯塔德直径大球内的沙粒数计算

第 8 段,共 9 段 · 希腊语

内容简介

阿基米德计算了直径逐渐增大的球体中可容纳的沙粒最大数量——从100斯塔德开始,到一万、一百万,最终到一亿斯塔德——并将这些数字归类于他的“第六类数”体系中。

§4#2Καὶ ἐπεὶ αἱ μὲν τῶν τρίτων ἀριθμῶν δέκα μυριάδες δυοκαιεικοστός ἐστιν ἀπὸ μονάδος ἀνάλογον, αἱ δὲ ρ μυριάδες ἕβδομος ἀπὸ μονάδος ἐκ τᾶς αὐτᾶς ἀναλογίας, δῆλον ὡς ὁ γενόμενος ἐσσεῖται ὀκτωκαιεικοστὸς ἐκ τᾶς αὐτᾶς ἀναλογίας ἀπὸ μονάδος, Τῶν δὲ ὀκτὼ καὶ εἴκοσι τούτων ὀκτὼ μὲν οἱ πρῶτοι σὺν τᾷ μονάδι τῶν πρώτων καλουμένων ἐντί, οἱ δὲ μετὰ τούτους ἄλλοι ὀκτὼ τῶν δευτέρων, καὶ οἱ μετὰ τούτους ὀκτὼ τῶν τρίτων, οἱ δὲ λοιποὶ τέσσαρες τῶν τετάρτων καλουμένων, καὶ ὁ ἔσχατος αὐτῶν ἐστι χίλιαι μονάδες τῶν τετάρτων ἀριθμῶν.
既然第三类数中的十个万是比例序列中从单位开始的第22个数,而100万是同一比例序列中从单位开始的第7个数,显然,所得的积将是同一比例序列中从单位开始的第28个数。 在这28个数字中,包含单位在内的前8个属于所谓的“第一类数”,其后的其他8个属于“第二类数”,其后的8个属于“第三类数”,其余的4个属于所谓的“第四类数”,而其中最后一个是第四类数中的一千个单位。
Φανερὸν οὖν ὅτι τὸ τοῦ ψάμμου πλῆθος τοῦ μέγεθος ἔχοντος ἴσον τᾷ σφαίρᾳ τᾷ τὰν διάμετρον ἐχούσᾳ σταδίων ἔλασσόν ἐστιν ἢ χίλιαι μονάδες τῶν τετάρτων ἀριθμῶν.
因此显然,其大小等于直径为100斯塔德的球体的沙粒数量,少于第四类数中的一千个单位。
Πάλιν δὴ ἁ σφαῖρα ἁ ἔχουσα τὰν διάμετρον μυρίων σταδίων πολλαπλασία ἐστὶ τᾶς σφαίρας τᾶς ἐχούσας τὰν διάμετρον σταδίων ρ ταῖς ρ μυριάδεσσιν, Εἰ οὖν γένοιτο ἐκ τοῦ ψάμμου σφαῖρα ταλικαύτα τὸ μέγεθος, ἁλίκα ἐστὶν ἁ σφαῖρα ἁ ἔχουσα τὰν διάμετρον σταδίων μυρίων, δῆλον ὅτι ἔλασσον ἐσσεῖται τὸ τοῦ ψάμμου πλῆθος τοῦ γενομένου ἀριθμοῦ πολλαπλασιασθεισᾶν τᾶν χιλιᾶν μονάδων τῶν τετάρτων ἀριθμῶν ταῖς ρ μυριάδεσσιν.
此外,直径为一万斯塔德的球体,是直径为100斯塔德的球体的100万倍。 因此,如果有一个由沙子组成的、大小等于直径为一万斯塔德的球体,显然,此沙粒的数量将小于第四类数中的一千个单位乘以100万所得的积。
Ἐπεὶ δʼ αἱ μὲν τῶν τετάρτων ἀριθμῶν χίλιαι μονάδες ὀκτωκαιεικοστός ἐστιν ἀπὸ μονάδος ἀνάλογον, αἱ δʼ ἑκατὸν μυριάδες ἕβδομος ἀπὸ μονάδος ἐκ τᾶς αὐτᾶς ἀναλογίας, δῆλον ὅτι ὁ γενόμενος ἐσσεῖται ἐκ τᾶς αὐτᾶς ἀναλογίας τέταρτος καὶ τριακοστὸς ἀπὸ μονάδος.
既然第四类数中的一千个单位是等比序列中从单位开始的第28个数,而100万是同一比例序列中从单位开始的第7个数,显然,所得的积将是同一比例序列中从单位开始的第34个数。
Τῶν δὲ τεσσάρων καὶ τριάκοντα τούτων ὀκτὼ μὲν οἱ πρῶτοι σὺν τᾷ μονάδι τῶν πρώτων καλουμένων ἐντί, οἱ δὲ μετὰ τούτους ὀκτὼ τῶν δευτέρων, καὶ οἱ μετὰ τούτους ἄλλοι ὀκτὼ τῶν τρίτων, καὶ οἱ μετὰ τούτους ὀκτὼ τῶν τετάρτων, οἱ δὲ λοιποὶ δύο τῶν πέμπτων καλουμένων ἐσσοῦνται, καὶ ὁ ἔσχατος αὐτῶν ἐστι δέκα μονάδες τῶν πέμπτων ἀριθμῶν.
在这34个数字中,包含单位在内的前8个属于所谓的“第一类数”,其后的8个属于“第二类数”,其后的其他8个属于“第三类数”,其后的8个属于“第四类数”,其余的2个将属于所谓的“第五类数”,而其中最后一个是第五类数中的十个单位。
Δῆλον οὖν ὅτι τὸ τοῦ ψάμμου πλῆθος τοῦ μέγεθος ἔχοντος ἴσον τᾷ σφαίρᾳ τᾷ τὰν διάμετρον ἐχούσᾳ σταδίων μυρίων ἔλασσον ἐσσεῖται ἢ ῑ μονάδες τῶν πέμπτων ἀριθμῶν.
因此显然,其大小等于直径为一万斯塔德的球体的沙粒数量,将少于第五类数中的10个单位。
Πάλιν δὴ ἁ σφαῖρα ἁ ἔχουσα τὰν διάμετρον σταδίων ρ μυριάδων πολλαπλασία ἐστὶ τᾶς σφαίρας τᾶς τὰν διάμετρον ἐχούσας σταδίων μυρίων ταῖς ρ μυριάδεσσιν.
此外,直径为100万斯塔德的球体,是直径为一万斯塔德的球体的100万倍。
Εἰ οὖν γένοιτο ἐκ τοῦ ψάμμου σφαῖρα ταλικαύτα τὸ μέγεθος, ἁλίκα ἐστὶν ἁ σφαῖρα ἁ ἔχουσα τὰν διάμετρον σταδίων ρ μυριάδων, δῆλον ὡς ἐλάσσων ἐσσεῖται ὁ τοῦ ψάμμου ἀριθμὸς τοῦ γενομένου ἀριθμοῦ πολλαπλασιασθεισᾶν τᾶν δέκα μονάδων τῶν πέμπτων ἀριθμῶν ταῖς ρ μυριάδεσσιν.
因此,如果有一个由沙子组成的、大小等于直径为100万斯塔德的球体,显然,此沙粒的数量将小于第五类数中的10个单位乘以100万所得的积。
Καὶ ἐπεὶ αἱ μὲν τῶν πέμπτων ἀριθμῶν δέκα μονάδες τέταρτός ἐστι καὶ τριακοστὸς ἀπὸ μονάδος ἀνάλογον, αἱ δὲ ρ μυριάδες ἕβδομος ἀπὸ μονάδος ἐκ τᾶς αὐτᾶς ἀναλογίας, δῆλον ὅτι ὁ γενόμενος ἐκ τᾶς αὐτᾶς ἀναλογίας ἐσσεῖται τετρωκοστὸς ἀπὸ μονάδος, Τῶν δὲ τεσσαράκοντα τούτων ὀκτὼ μὲν οἱ πρῶτοι σὺν τᾷ μονάδι τῶν πρώτων καλουμένων ἐντί, οἱ δὲ μετὰ ταῦτα ἄλλοι ὀκτὼ τῶν δευτέρων, καὶ οἱ μετὰ τούτους ἄλλοι ὀκτὼ τῶν τρίτων, οἱ δὲ μετὰ τοὺς τρίτους ὀκτὼ τῶν τετάρτων, οἱ δὲ μετὰ τούτους ὀκτὼ τῶν πέμπτων καλουμένων, καὶ ὁ ἔσχατος αὐτῶν ἐστι χίλιαι μυριάδες τῶν πέμπτων ἀριθμῶν, Φανερὸν οὖν ὅτι τοῦ ψάμμου τὸ πλῆθος τοῦ μέγεθος ἔχοντος ἴσον τᾷ σφαίρᾳ τᾷ τὰν διάμετρον ἐχούσᾳ σταδίων ρ μυριάδων ἔλασσόν ἐστιν ἢ χίλιαι μυριάδες τῶν πέμπτων ἀριθμῶν.
而且,第五类数中的10个单位是等比序列中从单位开始的第34个数,而100万是同一比例序列中从单位开始的第7个数,显然,所得的积将是同一比例序列中从单位开始的第40个数。 在这40个数字中,包含单位在内的前8个属于所谓的“第一类数”,其后的其他8个属于“第二类数”,其后的其他8个属于“第三类数”,其后的8个属于“第四类数”,其后的8个属于所谓的“第五类数”,而其中最后一个是第五类数中的一千个万。 因此显然,其大小等于直径为100万斯塔德的球体的沙粒数量,少于第五类数中的一千个万。
Ἁ δὲ τὰν διάμετρον ἔχουσα σφαῖρα σταδίων μυριᾶν μυριάδων πολλαπλασίων ἐστὶ τᾶς σφαίρας τᾶς ἐχούσας τὰν διάμετρον σταδίων ρ μυριάδων ταῖς ρ μυριάδεσσιν.
另一方面,直径为一亿斯塔德的球体,是直径为100万斯塔德的球体的100万倍。
Εἰ δὴ γένοιτο ἐκ τοῦ ψάμμου σφαῖρα ταλικαύτα τὸ μέγεθος, ἁλίκα ἐστὶν ἁ σφαῖρα ἁ ἔχουσα τὰν διάμετρον σταδίων μυριᾶν μυριάδων, φανερὸν ὅτι ἔλασσον ἐσσεῖται τὸ τοῦ ψάμμου πλῆθος τοῦ γενομένου ἀριθμοῦ πολλαπλασιασθεισᾶν τᾶν χιλιᾶν μυριάδων τῶν πέμπτων ἀριθμῶν ταῖς ρ μυριάδεσσιν.
如果有一个由沙子组成的、大小等于直径为一亿斯塔德的球体,显然,此沙粒的数量将小于第五类数中的一千个万乘以100万所得的积。
Ἐπεὶ δʼ αἱ μὲν τῶν πέμπτων ἀριθμῶν χίλιαι μυριάδες τετρωκοστός ἐστιν ἀπὸ μονάδος ἀνάλογον, αἱ δὲ ρ μυριάδες ἕβδομος ἀπὸ μονάδος ἐκ τᾶς αὐτᾶς ἀναλογίας, δῆλον ὡς ὁ γενόμενος ἐσσεῖται ἕκτος καὶ τετρωκοστὸς ἀπὸ μονάδος, Τῶν δὲ τεσσαράκοντα καὶ ἓξ τούτων ὀκτὼ μὲν οἱ πρῶτοι σὺν τᾷ μονάδι τῶν πρώτων καλουμένων ἐντί, ὀκτὼ δὲ οἱ μετὰ τούτους τῶν δευτέρων, καὶ οἱ μετὰ τούτους ἄλλοι ὀκτὼ τῶν τρίτων, οἱ δὲ μετὰ τοὺς τρίτους ἄλλοι ὀκτὼ τῶν τετάρτων, καὶ οἱ μετὰ τοὺς τετάρτους ὀκτὼ τῶν πέμπτων, οἱ δὲ λοιποὶ ἓξ τῶν ἕκτων καλουμένων ἐντί, καὶ ὁ ἔσχατος αὐτῶν ἐστι ῑ μυριάδες τῶν ἕκτων ἀριθμῶν.
既然第五类数中的一千个万是等比序列中从单位开始的第40个数,而100万是同一比例序列中从单位开始的第7个数,显然,所得的积将是同一比例序列中从单位开始的第46个数。 在这46个数字中,包含单位在内的前8个属于所谓的“第一类数”,其后的8个属于“第二类数”,其后的其他8个属于“第三类数”,其后的其他8个属于“第四类数”,其后的8个属于“第五类数”,其余的6个属于所谓的“第六类数”,而其中最后一个是第六类数中的10个万。

词汇与语法注释

  1. p.152σταδίων — 尽管抄本在 `σταδίων` 之前省略了代表100的数字 `ρ`,仅留下属格复数“斯塔德的”,但根据上下文,这显然是指直径为100斯塔德的球体。这可以通过前文的计算(提到 “ρ σταδίων”)以及随后与一万斯塔德球体的对比来证实。
  2. p.153πολλαπλασιασθεισᾶν ... ταῖς ρ μυριάδεσσιν — 这是阿基米德典型的数学表达结构,其中被动分词的属格独立结构(`πολλαπλασιασθεισᾶν` 连同属格名词)与表示乘数的工具与格(`ταῖς ρ μυριάδεσσιν`)相结合。字面意思是“当[十个单位]被100万相乘时”,用以表示这两者的乘积。

引用这一段

阿基米德, 数沙术 §4#2. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:greekLit:tlg0552.tlg006.humanitext-grc1:4%232

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。