- 底本
- Ausonius, Decimus Magnus. Ausonius, Volume 1. Evelyn-White, Hugh G. (Hugh Gerard), editor. London, Cambridge, MA: William Heinemann, Ltd.; Harvard University Press, 1919.
- 翻译
- AI 生成(gemini-3.5-flash) — 机器翻译,可能包含错误
- 语言
- 日本語 · English · 简体中文 · 한국어
- CTS URN
- urn:cts:latinLit:stoa0045.stoa018.humanitext-lat2:1-79
- 输出
- Humanitext Reader · reader.humanitext.ai · 2026-10-27
本部分包含奥索尼乌斯的诗意献词和《七贤人剧》的序幕。开场白解释了舞台表演的意义及贤人名言的价值,随后梭伦登场表明其谦逊立场。
ignoscenda istaec an cognoscenda rearis,
无论你认为这些诗作是该被宽恕还是该被深究,
adtento, Drepani, perlege iudicio,
德雷帕尼乌斯啊,请用你敏锐的眼光仔细通读,
aequanimus fiam te iudice, sive legenda,
有你作评判,我便心平气和,无论你认为我们呈献的诗歌是应该被阅读,
sive tegenda putes carmina, quae dedimus,
还是应该被隐藏。
nam primum est meruisse tuum, Pacate, favorem:
因为第一要紧的是赢得你的好意,帕卡图斯;
proxima defensi cura pudoris erit.
下一步的顾虑,将是为我那得到辩护的羞耻心。
possum ego censuram lectoris ferre severi
我能够承受严厉读者的苛评,
et possum modica laude placere mihi:
也能够用适度的赞美来让自己满意。
novit equus plausae sonitum cervicis amare,
骏马懂得喜爱被拍打颈部的声音,
novit et intrepidus verbera lenta pati.
也懂得毫无畏惧地忍受柔软的鞭笞。
Maeonio qualem cultum quaesivit Homero
正如审查官阿里斯塔克斯以及
censor Aristarchus normaque Zenodoti!1
泽诺多托斯的规范对迈奥尼亚的荷马所要求的那般磨砺,对我的诗作也同样要求吧!
pone obelos igitur primorum stigmata vatum:
因此,请落下你的标记,那些卓越诗人的烙印:
palmas, non culpas esse putabo meas;
我将视它们为我的桂冠,而非我的过错;
et correcta magis quam condemnata vocabo,
并且我将称它们为被修改过的,而非被否定的,
adponet docti quae mihi lima viri.
也就是博学之士的锉刀将对我施加的那些修改。
interea arbitrii subiturus pondera tanti
与此同时,在即将承受如此重大审判的重压之际,
optabo, ut placeam; si minus, ut lateam.
我期盼能博得青睐;否则,就让我隐匿。
Septem sapientes, nomen quibus istud dedit
前人赋予其名、
Superior aetas nec secuta sustulit,2
后世亦未予以废除的“七贤人”,
hodie in orchestram palliati prodeunt,
今日身着希腊长袍走上乐池舞台。
quid erubescis tu, togate Romule,
托着托加长袍的罗慕路斯子孙啊,你为何脸红,
scaenam quod introibunt tam clari viri?
仅仅因为如此显赫的人物将登上舞台?
nobis pudendum hoc, non et Atticis quoque:
这对我们来说或许是羞耻,但对雅典人却并非如此:
quibus theatrum curiae praebet vicem.3
对他们而言,剧场充当了议事堂的替代。
nostris negotis sua loca sortito data:
我们的各项事务,依其运势各有其专属场所:
campus comitiis, ut conscriptis curia,
战神广场用于民会,议事堂用于元老院,
forum atque rostra separat ius civium,
公民的权利将广场与讲坛区分开来。
una est Athenis atque in omni Graecia
雅典以及整个希腊,
ad consulendum publici sedes loci,
只有唯一一处用于公众咨询的场所,
quam in urbe nostra sero luxus condidit,
而在我们城里,这种奢华之风建立得太迟了。
aedilis olim scaenam tabulatam dabat
从前,市政官仅提供一个木板搭建的舞台,
subito excitatam nulla mole saxea.
匆忙建起,没有使用任何石料结构。
Murena sic et Gallius: nota eloquar,
穆雷纳和加利乌斯皆是如此:我所说的是众所周知之事,
postquam potentes nec verentes sumptuum
在那些权势熏天且不惜重金之人
nomen perenne crediderunt, si semel
相信能获得不朽之名以后,只要
constructa moles saxeo fundamine
一旦用石头地基建造起庞大的建筑,
in omne tempus conderet ludis locum:
就能永久地为竞技戏剧确立场所:
cuneata crevit haec theatri inmanitas:
于是,这种带有楔形座席的庞大剧场便兴起了:
Pompeius hanc et Balbus et Caesar dedit
庞培建了这个,巴尔布斯和凯撒
Octavianus concertantes sumptibus.
奥古斯都也建了,他们在耗资上相互竞争。
sed quid ego istaec? non hac de causa huc prodii,
但我为何要说这些呢?我走上台来并非为了这个原因,
ut expedirem, quis theatra, quis forum,
去阐明谁建造了剧场,谁建造了广场,
quis condidisset privas partes moenium:
谁建造了城墙的私有部分:
set ut verendos disque laudatos viros
而是为了走到那些令人敬畏且受神明赞颂的伟人
praegrederer aperiremque, quid vellent sibi.
之前,并阐明他们的意图。
Pronuntiare suas solent sententias,
他们习惯于宣告自己的警句,
quas quisque iam prudentium anteverterit.
每一个智者都已经预先领会了这些。
scitis profecto, quae sint; set si memoria
你们必然知道这些警句是什么;但如果记忆
rebus vetustis claudit, veniet ludius
在古老的事情上出了差错,就会有演员走上来,
edissertator harum, quas teneo minus.
详细解说那些我已记不太清的警句。
DELPHIS Solonem scripse fama est Atticum
有传言说,雅典人梭伦在德尔斐写下了
γνῶθι σεαυτόν, quod Latinum est: nosce te.
“认识你自己”,在拉丁语中就是:nosce te。
multi hoc Laconis esse Chilonis putant.
许多人认为这属于拉科尼亚人奇伦。
Spartane Chilon, sit tuum necne, ambigunt,
斯巴达人奇伦啊,人们对这是否属于你争论不休,
quod iuxta fertur, ὄρα τέλοσ μακροῦ βίου,
紧接着传诵的是,“注意漫长人生的终点”,
finem intueri longae vitae qui iubes.
你命令人们注视漫长生命的结局。
multi hoc Solonem dixe Croeso existimant.
许多人认为这是梭伦对克罗伊索斯说的话。
et Pittacum dixisse fama est Lesbium
传言说莱斯博斯人皮塔科斯也曾说过
γίγνωσκε καιρόν: tempus ut noris, iubet.
“抓住时机”:他命令你认清时机。
set καιρὸσ iste tempestivum tempus est.
但那个“时机”是指合适的时间。
Bias Prieneus dixit οἱ πλεῖστοι κακοί,
普里埃内的比亚斯说过“多数人皆是恶人”,
quod est Latinum, plures hominum sunt mali;
用拉丁语来说就是:大多数人都是坏人;
set inperitos scito, quos dixit malos.4
但须知,他所说的恶人是指愚昧无知之人。
μελέτη τὸ πᾶν, Periandri id est Corinthii,
“勤学主宰一切”,这是科林斯人佩里安德的名言,
meditationem posse totum qui putat.
他认为通过深思和练习可以无所不能。
ἄριστον μέτρον esse dicit Lindius
林多斯的克莱奥布卢斯说
Cleobulus: hoc est, optimus cunctis modus.
“中庸最善”:也就是说,万事中庸为最上。
Thales set ἐγγύα, πάρα δ' ἄτα protulit,
但泰勒斯提出了“担保即招致祸害”,
spondere qui nos, noxa quia praes est, vetat.5
他禁止我们作保,因为损失作为担保人就在身旁。
hoc nos monere faeneratis non placet.
对放债人提出这种警告,并不会让他们高兴。
Dixi: recedam, legifer venit Solon.
我说完了:我要退下了,立法者梭伦来了。
DE more Graeco prodeo in scaenam Solon,
遵循希腊的习俗,我梭伦登上舞台,
septem sapientum fama cui palmam dedit.
传闻曾赋予我七贤人中的桂冠。
set famae non est iudicii severitas;
但传闻并无审判之严苛;
neque enim esse primum me, verum unum existimo,
因为我并不认为自己是第一,而只是其中之一,
aequalitas quod ordinem nescit pati.
因为平等不容许等级的存在。
recte olim ineptum Delphicus suasit deus
从前,德尔斐的神明曾正确地劝诫那个愚蠢的人,
quaerentem, quisnam primus sapientum foret,
那个询问谁才是七贤人之首的人,
- 11Maeonio qualem cultum quaesivit Homero / censor Aristarchus normaque Zenodoti
关系代词 qualem(如同……那样的磨砺)暗示了主句中指示先行词(如 talem cultum)的省略,意在表达“正如边际审查官对荷马所要求的那样,对我的诗作也进行这般打磨”的含义。
- 20superior aetas nec secuta sustulit
secuta 是修饰省略的名词 aetas(后继的时代)的分词。sustulit 是 tollere(取缔、废除)的完成时,意为“前人赋予的这一名称,后世也未予以废除”。
- 25quibus theatrum curiae praebet vicem
vicem 为宾格,与属格 curiae 一起构成习语 vicem praebere(充当……的替代),主语是 theatrum(剧场代替了议事堂)。
- 64set inperitos scito, quos dixit malos.
scito 是第二人称单数的将来命令式(“须知……”)。关系代词 quos 的先行代词 eos 被省略,作为未明示的宾格加不定式结构的主语,与 inperitos 呈同格,而 malos 则是 dixit 构成的双重宾格中的补足语。
- 70spondere qui nos, noxa quia praes est, vetat.
qui 是指代泰勒斯(Thales)的关系代词。主干结构为 qui vetat nos spondere(他禁止我们作保)。在插入的原因从句中,noxa 意为“损失、惩罚”,praes 意为“担保人”,意指“因为损失作为担保人就在身旁”。
翻译:Gemini 3.5 Flash(2026-05-22 发布)・修订记录(3 处,最近 2026-09-22)
- 2026-09-22 AI校阅 — 原文 3 处
