- 底本
- Titi Livi ab urbe condita libri editionem priman, Pars I-IV, Libri I-XL. Editio Stereotypica. Weissenborn, Wilhelm; Mueller, Moritz, editors. Leipzig: Teubner, 1884-1911.
- 翻译
- AI 生成(gemini-3.5-flash) — 机器翻译,可能包含错误
- 语言
- 日本語 · English · 简体中文 · 한국어
- CTS URN
- urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:44.9.1-44.9.11
- 输出
- Humanitext Reader · reader.humanitext.ai · 2026-11-12
罗马青年通过将竞技场表演转化为“龟甲阵”战术,攻克了赫拉克莱乌姆城墙最矮的部分。执政官随后推进营地,并着手整顿色萨利的补给路线以准备冬营。
Popilius priusquam armatos muris admoveret, misit, qui magistratibus principibusque suaderent, fidem clementiamque Romanorum quam vim experiri mallent.1
在将武装士兵逼近城墙之前,波皮利乌斯派去了使者,以劝说长官和首领们,让他们宁愿体验罗马人的信义与仁慈,也不愿体验其武力。
nihil ea consilia moverunt, quia ignes ad Elpeum ex regiis castris apparebant. tum terra marique — et classis adpulsa ab litore stabat — simul armis, simul operibus machinisque oppugnari coepti.2
这些劝告没有起到任何作用,因为在埃尔佩乌斯河畔的国王营地里,火光清晰可见。于是,从陆路和海路——舰队也已靠岸停泊——他们开始同时受到武器、土木工事和攻城器械的猛烈攻击。
iuvenes etiam quidam Romani ludicro circensi ad usum belli verso partem humillimam muri ceperunt.
某些罗马青年还将马戏场上的娱乐活动转化为战争之用,占领了城墙最矮的一部分。
mos erat tum, nondum hac effusione inducta bestiis omnium gentium circum conplendi,3 varia spectaculorum conquirere genera; nam semel quadrigis, semel desultore misso vix unius horae tempus utrumque curriculum conplebat.
那时,在用各国野兽填满竞技场的奢靡之风尚未被引入之前,人们习惯于搜集各种各样的表演;因为四马战车和马上杂技人各出场一次,两场比赛加起来也几乎占不满一个小时的时间。
inter cetera sexageni ferme iuvenes, interdum plures apparatioribus ludis, armati inducebantur. horum inductio ex parte simulacrum decurrentis exercitus erat, ex parte elegantioris quam militaris artis4 propiorque gladiatorium armorum usum.
在其他节目中,大约每组六十名青年(在更豪华的运动会上,有时人数更多)全副武装入场。他们的出场一方面是军队演练的模拟,另一方面则是一种比军事技能更优雅、更接近角斗士武器运用的艺术。
cum alios decursu edidissent motus, quadrato agmine facto, scutis super capita densatis, stantibus primis, secundis summissioribus, tertiis magis et quartis, postremis etiam genu nixis, fastigatam, sicut tecta aedificiorum sunt, testudinem faciebant.
当他们通过演练展现了其他动作后,便排成方阵,将盾牌紧密地举在头顶,第一排直立,第二排稍微蹲下,第三排和第四排更低,最后一排甚至双膝跪地,从而形成了一个像建筑物屋根一样有坡度的“龟甲阵”。
hinc quinquaginta ferme pedum spatio distantes duo armati procurrebant comminatique inter se, ab ima in summam testudinem per densata scuta cum evasissent, nunc velut propugnantes per oras extremae testudinis, nunc in media inter se concurrentes, haud secus quam stabili solo persultabant.
从距离这大约五十英尺远的地方,两名武装士兵奔跑上前,互相挑衅威吓,当他们沿着紧密排列的盾牌从龟甲阵的最低处攀登到最高处时,时而像在龟甲阵的边缘防守,时而在中央相互碰撞,蹦跳自如,就如同在坚实的地面上一样。
huic testudo similis humillimae parti muri admota. cum armati superstantes subissent, propugnatoribus muri fastigio altitudinis aequabantur; depulsisque iis in urbem duorum signorum milites transcenderunt.
一个类似的龟甲阵被推到了城墙最矮处。当站在上方的武装士兵逼近时,他们的高度与城墙上的守军相等;在守军被击退回城内后,两个连队的士兵越过了城墙。
id tantum dissimile fuit, quod et in fronte extremi et ex lateribus soli non habebant super capita elata scuta, ne nudarent corpora, sed proiecta pugnantium more. ita nec ipsos tela ex muro missa subeuntis laeserunt et testudini iniecta imbris in modum lubrico fastigio innoxia ad imum labebantur.
唯一不同的是,最前排边缘的人和两侧的人并没有将盾牌高举过头顶,以免暴露身体,而是像战斗中的人那样将盾牌向前撑开。因此,从城墙上发射的投射物既没有伤到前进中的他们,而扔到龟甲阵上的东西则如雨水般顺着光滑的坡面无害地滑落到地上。
et consul capto iam Heracleo castra eo promovit, tamquam Dium atque inde summoto rege in Pieriam etiam progressurus.
赫拉克莱乌姆被攻占后,执政官随即将营地推进到该地,表现得好像要继续向迪乌姆进军,并在那里驱逐国王后进一步深入皮埃里亚。
sed hiberna iam praeparans vias commeatibus subvehundis5 ex Thessalia muniri iubet et eligi horreis opportuna loca tectaque aedificari, ubi deversari portantes commeatus possent.
但实际上他已在筹备冬营,下令修筑从色萨利运送物资的道路,为粮仓挑选合适的位置,并建造房屋,以便运送物资的人员可以落脚。
- 44.9.1fidem clementiamque Romanorum quam vim experiri mallent
mallent 是 malo(更愿)的未完成过去时虚拟式,引导与主句过去时动词 misit 时态一致的间接命令从句(或省略ut的名词性从句)。fidem clementiamque Romanorum 和 vim 是 experiri 的宾语,由比较连词 quam(优于、而非)连接。
- 44.9.2oppugnari coepti
coepti [sunt] 遵循了拉丁语的语法规则,即当与被动不定式(oppugnari)连用时,动词 coepi(开始)本身也须使用被动形式。省略的主语是赫拉克莱乌姆的居民。
- 44.9.4bestiis omnium gentium circum conplendi
conplendi 是动名词属格,修饰前面的 effusione(夺格)(“用……填满的这种奢靡风气”)。bestiis 是表示手段的夺格,用作 conplendi 的补足语,而 circum 是名词 circus(竞技场)的单数宾格,作为 conplendi 的直接宾语。
- 44.9.5elegantioris quam militaris artis
这一属格短语最适合被理解为修饰前句中省略的重复名词 simulacrum。随后的主格形容词 propior 在性、数、格上与主语 inductio 保持一致。
- 44.9.11vias commeatibus subvehundis
commeatibus subvehundis 是动形容词结构,在此处用作表示目的或用途的与格,修饰 vias 或修饰 muniri,意为“用于运送物资的道路”。
翻译:Gemini 3.5 Flash(2026-05-25 发布)・修订记录(2 处,最近 2026-09-21)
- 2026-09-21 AI校阅 — 注 1 处
- 2026-09-21 AI校阅 — 译文 1 处
