- 底本
- Titi Livi ab urbe condita libri editionem priman, Pars I-IV, Libri I-XL. Editio Stereotypica. Weissenborn, Wilhelm; Mueller, Moritz, editors. Leipzig: Teubner, 1884-1911.
- 翻译
- AI 生成(gemini-3.5-flash) — 机器翻译,可能包含错误
- 语言
- 日本語 · English · 简体中文 · 한국어
- CTS URN
- urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:41.21.1-41.21.13
- 输出
- Humanitext Reader · reader.humanitext.ai · 2026-11-12
记述了罗马各行省的执政官分配和军事动员,以及席卷罗马的严重瘟疫,包括大量人员伤亡、神职人员的去世与补选、求神问卜,以及各地报告的各种不祥异象。
M. Atilio praetori provincia Sardinia obvenerat; sed cum legione nova, quam consules conscripserant, quinque milibus peditum, trecentis equitibus in Corsicam iussus est transire. dum is ibi bellum gereret, Cornelio prorogatum imperium, uti obtineret Sardiniam.
法使官 M. 阿提里乌斯抽签分得了撒丁尼亚行省;但他被命令率领执政官们征召的一个新军团——即五千步兵和三百骑兵——渡海前往科西嘉。当他在那里进行战争时,科尔内利乌斯的命令权被延长,以便他能继续保有撒丁尼亚。
Cn. Servilio Caepioni in Hispaniam ulteriorem et P. Furio Philo in citeriorem tria milia peditum Romanorum, equites centum quinquaginta, et socium Latini nominis quinque milia peditum, trecenti equites, Sicilia L. Claudio sine supplemento decreta.1
分配给前往远西班牙的 Cn. 塞尔维利乌斯·凯皮奥和前往近西班牙的 P. 弗里乌斯·菲卢斯的,是罗马步兵三千、骑兵一百五十,以及拉丁盟友的步兵五千、骑兵三百;西西里则在没有补充兵力的情况下分配给了 L. 克劳狄乌斯。
duas praeterea legiones consules scribere iussi cum iusto numero peditum equitumque, et decem milia peditum sociis imperare et sescentos equites.
此外,执政官们被命令征召两个军团,配备常规数量的步兵和骑兵,并向盟友征索一万步兵和六百骑兵。
dilectus consulibus eo2 difficilior erat, quod pestilentia, quae priore anno in boves ingruerat, eo verterat in hominum morbos. qui inciderant, haud facile septimum diem superabant; qui superaverant, longinquo, maxime quartanae, inplicabantur morbo.
执政官们的征兵工作因此变得更加困难,因为前一年袭击牛群的瘟疫,在这一年转化为人类的疾病。那些染病的人,很难活过第七天;而那些活下来的人,也被长期缠身的疾病(尤其是四日疟)所困扰。
servitia maxime moriebantur; eorum strages per omnis vias insepultorum erat. ne liberorum3 quidem funeribus Libitina sufficiebat. cadavera intacta a canibus ac volturibus tabes absumebat;
奴隶死得最多;他们未被埋葬的尸骨成堆地倒在所有道路上。连自由人的葬仪,利比蒂娜都无法应付。死尸不受犬只和秃鹫的触碰,皆由腐败而消融。
satisque constabat nec illo nec priore anno in tanta strage boum hominumque volturium usquam visum.
而且大家也十分确认,在今年和前一年如此多牛只和人类的死亡中,却不见任何一只秃鹫的踪影。
sacerdotes publici ea pestilentia mortui sunt Cn. Servilius Caepio pontifex, pater praetoris, et Ti. Sempronius Ti. filius Longus decemvir sacrorum et P. Aelius Paetus augur et Ti. Sempronius Gracchus et C. Mamilius Atellus curio maximus et M. Sempronius Tuditanus pontifex. pontifices suffecti sunt C. Sulpicius Galba in locum Tuditani.
因这场瘟疫而去世的公职祭司有:祭司 Cn. 塞尔维利乌斯·凯皮奥(法使官之父)、圣事十人会成员 Ti. 塞姆普罗尼乌斯·隆古斯(提贝里乌斯之子)、占卜官 P. 埃利乌斯·佩图斯、以及 Ti. 塞姆普罗尼乌斯·格拉古、最高祭司 C. 马米利乌斯·阿特鲁斯和祭司 M. 塞姆普罗尼乌斯·图迪塔努斯。C. 苏尔皮基乌斯·加尔巴被补选为祭司,以接替图迪塔努斯。
augures suffecti sunt in Gracchi locum T. Veturius Gracchus Sempronianus, in P. Aeli Q. Aelius Paetus. decemvir sacrorum C. Sempronius Longus, curio maximus C. Scribonius Curio sufficitur.
补选的占卜官为:接替格拉古的 T. 维图里乌斯·格拉古·塞姆普罗尼亚努斯,以及接替 P. 埃利乌斯的 Q. 埃利乌斯·佩图斯。圣事十人会成员补选了 C. 塞姆普罗尼乌斯·隆古斯,最高祭司补选了 C. 斯克里博尼乌斯·库里奥。
cum pestilentiae finis non fieret, senatus decrevit, uti decemviri libros Sibyllinos adirent.
由于瘟疫未见平息,元老院决议让十人会成员查阅西比拉天书。
ex decreto eorum diem unum supplicatio fuit, et Q. Marcio Philippo verba praeeunte populus in foro votum concepit, si morbus pestilentiaque ex agro Romano emota esset, biduum ferias ac supplicationem se habiturum.4
根据他们的决议,举行了一天的祈愿式,在 Q. 马尔基乌斯·菲利普斯领诵誓词下,民众在广场上立下誓愿:如果疾病和瘟疫能从罗马领土上被驱除,他们将举行两天的节日与祈愿。
in Veienti agro biceps natus puer, et Sinuessae unimanus, et Auximi puella cum dentibus, et arcus interdiu sereno caelo super aedem Saturni in foro Romano intentus, et tres simul soles effulserunt, et faces eadem nocte plures per caelum lapsae sunt, et Lanuvini Caeritesque anguem in oppido suo iubatum, aureis maculis sparsum, apparuisse adfirmabant, et in agro Campano bovem locutum esse satis constabat.
在维伊的领地上,诞生了一个双头男婴;在西努埃萨,诞生了一个独手男婴;在奥克西穆姆,诞生了一个长着牙齿的女婴;在罗马广场的萨图尔努斯神殿上空,白昼晴空之中显现出一道紧绷的彩虹,且三个太阳同时闪耀,同夜有多处火光划过夜空,拉努维乌姆和凯雷的人民声称在他们的城镇里出现了一条长着鬃毛、点缀着金色斑点的蛇,而坎帕尼亚领地上牛开口说话一事也已确证无疑。
- 41.21.3decreta
句末的 decreta 在性、数上与主语 Sicilia(阴性单数)一致。然而,对于前面由 Cn. Servilio Caepioni 开始的较长分句中的复数主语(tria milia、equites 等),必须暗中补出相同含义的动词(如 decreta sunt)。为使各语言译文保持一致,皆补出该动词。
- 41.21.5eo
本句中出现了两个 eo。第一个 eo 是修饰比较级 difficilior 的程度夺格(“因此更……”);第二个 eo 是表示方向的副词(“向那儿”,即转向人类的疾病)。译文中需要区分这两者的不同语法功能。
- 41.21.6liberorum
liberi 的属格,在上下文中既可指“孩子们”,也可指“自由人”(相对于奴隶 servitia)。由于前句提到“奴隶死得最多”(servitia maxime moriebantur),此处将其理解为与奴隶相对的“自由人”在语境上最为自然。
- 41.21.11se habiturum
由 votum concepit(立下誓愿)引导的带对格的不定式结构(省略了 esse,用于间接引语)。se 指代主句的主语集合名词 populus(民众)。虽然 populus 是单数名词,但 se habiturum 中的 habiturum(阳性单数对格)与之保持了一致。
