← 李维

自建城以来史

§37.43.1-37.43.11

埃米利乌斯阻止溃退与罗马军攻占敌营

军事护民官埃米利乌斯通过威胁和武力迫使逃回营地的罗马士兵止步,并配合阿塔罗斯的及时增援击退了安条克的追击。这彻底扭转了战局,获胜的罗马人追击溃逃的联军至其营地,展开了惨烈的屠杀与洗劫。

显示 ▾
显示
译文
字体
AI ↗
← 上一节下一节 →
§37.43.1

​praeerat castris M. Aemilius tribunus militum, M. Lepidi filius, qui post paucos annos pontifex maximus factus est.

营地由军事护民官M·埃米利乌斯指挥,他是M·雷必达的儿子,几年后成为了大祭司。

§37.43.2

​is qua1 fugam cernebat suorum, cum praesidio omni occurrit et stare primo, deinde redire in pugnam iubebat pavorem et turpem fugam increpans; ​minae exinde erant, in perniciem suam caecos ruere,2 ni dicto parerent; postremo dat suis signum, ut primos fugientium caedant, turbam insequentium ferro et vulneribus in hostem redigant.

在他看到自己人逃跑的地方,他带着全体守备队前去迎击,斥责他们的恐慌和可耻的逃跑,命令他们首先站住,然后返回战斗;随后便是威胁,说如果不听从命令,他们就会盲目地走向自己的毁灭;最后他给部下发出信号,让他们斩杀逃跑者中走在最前面的人,并用刀剑和伤口将后面跟从的群众逼回敌军那里。

§37.43.4

​hic maior timor minorem vicit; ancipiti coacti metu primo constiterunt; deinde et ipsi rediere in pugnam, et Aemilius cum suo praesidio — erant autem duo milia virorum fortium — effuse sequenti regi acriter obstitit, ​et Attalus, Eumenis frater, ab dextro cornu, quo laevum hostium primo impetu fugatum fuerat, ut ab sinistro fugam suorum et tumultum circa castra vidit, in tempore cum ducentis equitibus advenit.

此时,更大的恐惧战胜了较小的恐惧;在双重恐惧的逼迫下,他们首先站住了;然后他们自己也返回了战斗,埃米利乌斯和他的守备队——那可是两千名勇士——猛烈地阻击了正在混乱追击的国王,而欧墨尼斯的兄弟阿塔罗斯,从右翼(那里的敌军左翼在第一次冲锋中就被击溃了)出发,一看到左翼自己人的溃逃和营地周围的骚乱,便及时带着两百名骑兵赶到了。

§37.43.6

​Antiochus postquam et eos, quorum terga modo viderat, repetentis pugnam et aliam et a castris et ex acie adfluentem turbam conspexit, in fugam vertit equum.

安条克看到刚才还被他目击到后背的人们重新投入战斗,又看到另一群人从营地和战线两处涌来,便拨转马头逃跑了。

§37.43.7

​ita utroque cornu victores Romani per acervos corporum, quos in media maxime acie cumulaverant, ubi et robur fortissimorum virorum et arma gravitate fugam impedierant, pergunt ad castra diripienda.

就这样,在两翼均获胜的罗马人,穿过他们主要在战线中央堆积起来的尸体堆(在那里,最勇猛之士的精锐以及武器的沉重阻碍了他们的逃跑),前去洗劫营地。

§37.43.8

​equites primi omnium Eumenis, deinde et alius equitatus toto passim campo sequuntur hostem et postremos, ut quosque adepti sunt, caedunt.

最先是欧墨尼斯的骑兵,接着是其他骑兵,在整个战场的各个角落追击敌军,只要追上落在最后的人就予以斩杀。

§37.43.9

​ceterum fugientibus maior pestis, intermixtis quadrigis elephantisque et camelis, erat sua ipsorum turba, cum solutis ordinibus velut caeci super alios alii ruerent et incursu beluarum obtererentur.

然而,对于逃跑者来说,在战车、大象和骆驼混杂在一起的情况下,更大的灾难是他们自己人的拥挤,因为在队列瓦解后,他们像瞎子一样互相撞击跌倒,并被野兽的冲撞踩踏。

§37.43.10

​in castris quoque ingens et maior prope quam in acie caedes est edita; nam et primorum fuga in castra maxime inclinavit,3 et huius fiducia multitudinis, qui4 in praesidio erant, ​pertinacius pro vallo pugnarunt. retenti in portis valloque, quae se impetu ipso capturos crediderant, Romani, postquam tandem perruperunt, ab ira graviorem ediderunt caedem.

在营地里也发生了一场巨大的、几乎比在战场上还要惨烈的屠杀;因为首先逃入营地之人的溃逃极大地将战火引向了营地,而那些在守备队中防守的人,由于对这股人马的信任,便在防线前进行了更顽强的抵抗。罗马人在城门和防线处被阻挡,他们本以为仅凭第一次冲锋就能夺取这些地方,在终于攻破之后,他们出于愤怒进行了更残酷的屠杀。

语法注4 条
  1. 37.43.2qua

    表示地点的关系副词,省略了先行词(如 eo)。意为“到……的地方”,指埃米利乌斯奔向他目击到部下逃跑的地点。

  2. 37.43.3ruere

    说明主句 minae erant(有威胁)内容的名词性带对格的不定式(AcI)结构。不定式的逻辑主语是作状语的对格形容词 caecos(“盲目地”),并带有条件从句 ni dicto parerent(“如果不听从命令”)。

  3. 37.43.10inclinavit

    用作不及物动词,意为“倾斜、转向”。在此处语境中,表示“首批逃跑者的溃逃主要将战局(或追击的方向)引向了营地”,解释了战斗波及营地附近的原因。

  4. 37.43.10qui

    关系代名词 qui(阳性复数)在语法上修饰单数阴性集合名词 multitudinis,但在意义上指代其包含的具体人群(“在守备队中的人”),因而产生了按意义一致(ad sensum)的呼应。这一复数指代同时也体现在主句动词 pugnarunt 上。

翻译:Gemini 3.5 Flash(2026-05-25 发布)urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:37.43.1-37.43.11