← 李维

自建城以来史

§35.5.1-35.5.14

梅鲁拉军与波伊人的激战及罗马的胜利

执政官梅鲁拉率领的罗马军队与波伊人展开激战。罗马军虽一度陷入苦战,但通过派遣增援和发动骑兵突袭,最终彻底击败敌人,取得了伤亡惨重的巨大胜利。

显示 ▾
显示
译文
字体
AI ↗
← 上一节下一节 →
§35.5.1

​hora secunda ferme concursum est.1 sinistra sociorum ala et extraordinarii prima in acie pugnabant; praeerant duo consulares legati, M. Marcellus et Ti. Sempronius, ​prioris anni consul. novus consul nunc ad prima signa erat, nunc legiones continebat in subsidiis, ne certaminis studio prius procurrerent, quam datum signum esset.

大约在第二时辰,战斗打响了。同盟军的左翼和特别选派队在前线交战;两位具有执政官资历的副官马尔库斯·马尔凯鲁斯和提贝里乌斯·塞姆普罗尼乌斯负责指挥他们,后者是前一年的执政官。新执政官时而出现在前线军旗处,时而将各军团留在预备队中,以免他们因求战心切而在发出信号之前就向前冲锋。

§35.5.3

​equites earum extra aciem in locum patentem Q. et P. Minucios tribunos militum educere iussit, unde, cum signum dedisset, impetum ex aperto facerent.

他命令军事护民官昆图斯和普布利乌斯·米努基乌斯将这些军团的骑兵领到战线外的一片开阔地,以便在他发出信号时,他们可以从开阔地发起冲击。

§35.5.4

​haec agenti2 nuntius venit a Ti. Sempronio Longo non sustinere extraordinarios impetum Gallorum; ​et. caesos permultos esse et, qui supersint, partim labore partim metu remisisse ardorem pugnae. legionem alteram ex duabus, si videretur, summitteret, priusquam ignominia acciperetur.

在他处理这些事务时,提贝里乌斯·塞姆普罗尼乌斯·隆古斯派来的传令兵送来消息:特别选派队无法承受高卢人的猛烈冲击;且已有极多人被杀,幸存者也因疲惫和恐惧而丧失了战斗热忱。他请求执政官,如果可行的话,在遭受耻辱的失败之前,派遣两个军团中的一个前去增援。

§35.5.6

​secunda missa est legio, et extraordinarii recepti. tum redintegrata est pugna, cum et recens miles et frequens ordinibus legio successisset.

第二军团随即被派出,特别选派队则被撤回。由于新生的士兵和队列整齐的军团接替了战斗,战况再度变得激烈。

§35.5.7

​et sinistra ala ex proelio subducta est, dextra in primam aciem subiit. sol ingenti ardore torrebat minime patientia aestus Gallorum corpora; densis tamen ordinibus nunc alii in alios, nunc in scuta incumbentes sustinebant impetus Romanorum.

左翼也从战斗中撤下,右翼上前进入前线。炽热的太阳炙烤着最无法忍受酷暑的高卢人的身体;然而,他们凭借紧密的阵列,时而互相依靠,时而靠在盾牌上,抵挡着罗马人的冲击。

§35.5.8

​quod ubi animadvertit consul, ad perturbandos ordines eorum C. Livium Salinatorem, qui praeerat alariis equitibus, quam concitatissimos equos immittere iubet et legionarios equites in subsidiis esse.

执政官注意到这一点后,为了打乱他们的阵列,命令负责同盟军骑兵的盖乌斯·利维乌斯·萨利纳托尔策马全速冲锋,并让军团骑兵作为预备队待命。

§35.5.9

​haec procella equestris primo confudit et turbavit, deinde dissipavit aciem Gallorum, ​non tamen ut terga darent.3 obstabant duces, hastilibus caedentes terga trepidantium et redire in ordines cogentes; sed interequitantes alarii non patiebantur.

这场骑兵突袭起初使高卢人的战线陷入混乱与惊恐,随后将其冲散,但尚未至令其转背逃跑的地步。将领们挡在前面,用矛柄抽打着动摇者的背部,强迫他们回到队伍中;但纵马穿梭于其间的同盟军骑兵不给他们这个机会。

§35.5.11

​consul obtestabatur milites, ut paulum adniterentur; victoriam in manibus esse; dum turbatos et trepidantis viderent, instarent; si restitui ordines sivissent, integro rursus eos proelio et dubio dimicaturos.4

执政官恳求士兵们再努一把力;胜利已在手中;只要看到敌人混乱和恐慌,就要紧追不放;如果任由其重整队伍,他们将不得不重新面对一场结局未卜的恶战。

§35.5.12

​inferre vexillarios iussit signa. omnes conisi tandem averterunt hostem. postquam terga dabant et in fugam passim effundebantur, tum ad persequendos eos legionarii equites immissi.

他命令旗手们向前推进军旗。全军齐心协力,终于击退了敌人。当敌人转背四处溃逃时,军团骑兵随即被派出前去追击。

§35.5.13

​quattuordecim milia Boiorum eo die sunt caesa; vivi capti mille nonaginta duo, equites septingenti viginti unus, tres duces eorum, signa militaria ducenta duodecim, carpenta sexaginta tria.

那一天,一万四千名波伊人被斩杀;生擒一千零九十二人,骑兵七百二十一人,他们的将领三人,军旗二百一十二面,双轮战车六十三架。

§35.5.14

​nec Romanis incruenta victoria fuit; supra quinque milia militum, ipsorum aut sociorum, amissa, centuriones tres et viginti, praefecti socium quattuor et M. Genucius et Q. et M. Marcii tribuni militum secundae legionis.

对罗马人而言,这场胜利也并非没有流血;损失了五千多名己方或同盟军的士兵,包括二十三名百夫长、四名同盟军指挥官,以及第二军团的军事护民官马尔库斯·格努基乌斯、昆图斯和马尔库斯·马尔基乌斯。

语法注4 条
  1. 35.5.1concursum est

    不及物动词 concurrere(冲突、交战)的第三人称单数完成时被动语态,作无人称使用。不明确指出主语,而是表达“发生交战”这一动作或事件本身。

  2. 35.5.4haec agenti

    现在主动分词 agens(做、处理)的单数阳性与格,指代执政官梅鲁拉。它作为与后面 nuntius venit 相关的关系与格,表达“在他处理这些事务时(传令兵来了)”的时间背景。

  3. 35.5.10non tamen ut terga darent

    引导结果从句的 ut(搭配未完成过去时虚拟语气 darent),但主句中省略了表示程度的副词(如 ita 或 adeo)。整体上引出限制性的结果:“然而尚未至令其转背逃跑的地步”。

  4. 35.5.11si restitui ordines sivissent, ... dimicaturos

    间接话法中的条件句。条件从句 si... sivissent(虚拟式过去完成时)代表直接话法中的将来完成时 si... siverint,因主句动词为过去时态(obtestabatur)而发生时态一致的变化。归结从句 dimicaturos 是将来时不定式(省略了 esse),对应直接话法中的将来时直陈语气。

翻译:Gemini 3.5 Flash(2026-05-25 发布)urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:35.5.1-35.5.14