- 底本
- Titi Livi ab urbe condita libri editionem priman, Pars I-IV, Libri I-XL. Editio Stereotypica. Weissenborn, Wilhelm; Mueller, Moritz, editors. Leipzig: Teubner, 1884-1911.
- 翻译
- AI 生成(gemini-3.5-flash) — 机器翻译,可能包含错误
- 语言
- 日本語 · English · 简体中文 · 한국어
- CTS URN
- urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:31.11.1-31.11.18
- 输出
- Humanitext Reader · reader.humanitext.ai · 2026-11-04
元老院下令执政官动员军队以应对高卢暴动,并向迦太基和马西尼萨派去使节。他们还接见了西法克斯之子维尔米纳的使者,提出其必须完全臣服才能获得和平。
his litteris recitatis decreverunt, ut C. Aurelius consul exercitum, cui in Etruriam ad conveniendum diem edixerat, Arimini eadem die adesse iuberet et aut ipse, si per commodum rei publicae posset, ad opprimendum Gallicum tumultum proficisceretur aut praetori scriberet, ut, cum ad eum legiones ex Etruria venissent, missis in vicem earum quinque milibus sociorum, quae interim Etruriae praesidio essent,1 proficisceretur ipse ad coloniam liberandam obsidione.
这些信件宣读之后,他们决议让执政官盖乌斯·奥雷利乌斯命令他曾规定在埃特鲁里亚集结日期的军队,在同一天到达阿利米努姆;并且如果符合国家利益,他自己就亲自出发去平息高卢的暴动,否则他就写信给法务官,以便在埃特鲁里亚的军团到达他那里时,派遣五千同盟市兵力代替他们(这些兵力在此期间作为埃特鲁里亚的防卫),他自己则出发去解救受围困的殖民地。
legatos item mittendos in Africam censuerunt, eosdem Carthaginem, eosdem in Numidiam ad Masinissam:
他们同样认为应当派遣使节去非洲,同样的使节去迦太基,同样的使节去努米底亚拜访马西尼萨:
Carthaginem, ut nuntiarent civem eorum Hamilcarem relictum in Gallia — haud satis scire ex Hasdrubalis prius, an ex Magonis postea exercitu —
去迦太基是为了报告他们的公民哈米尔卡被留在了高卢——他们不确定他是属于先前的哈斯德鲁巴军队,还是属于后来的马戈军队——
bellum contra foedus facere, exercitus Gallorum Ligurumque excivisse ad arma contra populum Romanum; eum, si pax placeret, revocandum illis et dedendum populo Romano esse.
正在进行违反条约的战争,激起了高卢人和利古里亚人的军队拿起武器对抗罗马人民;如果他们想要和平,他就必须被他们召回并移交给罗马人民。
simul nuntiare iussi perfugas eis non omnis redditos esse, ac magnam partem eorum palam Carthagini obversari dici; quos comprehendi conquirique debere, ut eis ex foedere restituantur.
同时,他们被命令报告说,并非所有的逃亡兵都已归还给他们,并且据说其中大部分人公开在迦太基活动;这些人应该被逮捕和搜寻,以便根据条约将他们归还给他们。
haec ad Carthaginienses mandata. Masinissae gratulari iussi, quod non patrium modo recuperasset regnum, sed parte florentissima Syphacis finium adiecta etiam auxisset.
这些是给迦太基人的指令。他们被命令向马西尼萨表示祝贺,因为他不仅收复了父亲的王国,而且在并入了西法克斯领土中最繁荣的部分后,还扩大了它。
nuntiare praeterea iussi bellum cum rege Philippo susceptum, quod Carthaginienses auxiliis iuvisset iniuriasque inferendo sociis populi Romani flagrante bello Italia coegisset classes exercitusque in Graeciam mitti et distinendo copias causa in primis fuisset serius in Africam traiciendi;2 peterentque, ut ad id bellum mitteret auxilia Numidarum equitum.
此外,他们被命令宣布已与菲利普国王开战,因为他曾用援军帮助迦太基人,并且在意大利战火肆虐时通过伤害罗马人民的盟友,迫使舰队和军队被派往希腊,且通过分散兵力,成为较迟渡海前往非洲的主要原因;他们还要求他派遣努米底亚骑兵的援军参加那场战争。
dona ampla data, quae ferrent regi, vasa aurea argenteaque, toga purpurea et palmata tunica cum eburneo scipione et toga praetexta cum curuli sella; iussique polliceri, si quid eis ad firmandum augendumque regnum opus esse indicasset, enixe id populum Romanum merito eius praestaturum.
他们赠送了丰厚的礼物,让他们带给国王:金银器皿、一件紫色托加和一件配有象牙权杖的刺绣突尼卡,以及一件配有象牙折椅的镶边托加;他们还被命令承诺,如果他指出他们为了巩固和扩大王国而有什么需要,罗马人民将根据他的功绩热切地予以满足。
Verminae quoque, Syphacis filii, legati per eos dies senatum adierunt excusantes errorem adulescentiamque et culpam omnem in fraudem Carthaginiensium avertentes:
西法克斯之子维尔米纳的使者也在那些日子里觐见了元老院,为他的错误和年轻辩解,并将所有的过错归咎于迦太基人的欺骗:
et Masinissam Romanis ex hoste amicum factum; Verminam quoque adnisurum, ne officiis in populum Romanum aut a Masinissa aut ab ullo alio vincatur; petere, ut rex sociusque et amicus ab senatu appellaretur.
并说马西尼萨也已经从罗马人的敌人变成了朋友;维尔米纳也将努力,不让他在对罗马人民的贡献上被马西尼萨或任何其他人超越;他们请求元老院称他为国王、盟友和朋友。
responsum legatis est, et patrem eius Syphacem sine causa ex socio et amico hostem repente populi Romani factum, et eum ipsum rudimentum adulescentiae bello lacessentem Romanos posuisse.
使者们得到的答复是,他的父亲西法克斯无缘无故地突然从罗马人民的盟友和朋友变成了敌人,而他自己也在用战争挑衅罗马人中度过了他青年时期的初次尝试。
itaque pacem illi prius petendam ab populo Romano esse, quam ut rex sociusque et amicus appelletur; nominis eius honorem pro magnis erga se regum meritis dare populum Romanum consuesse.
因此,在被称为国王、盟友和朋友之前,他必须先向罗马人民请求和平;罗马人民习惯于根据国王对他们的重大功绩来授予这一称号的荣誉。
legatos Romanos in Africa fore, quibus mandaturum senatum, ut Verminae pacis dent leges, liberum arbitrium eius populo Romano permittenti;3 si quid ad eas addi, demi mutarive vellet, rursus ab senatu ei postulandum fore.
罗马使节将前往非洲,元老院将指示他们,如果维尔米纳将此事的自由裁决权留给罗马人民,就向他开出和平条件;如果他想在这些条件中添加、删除或更改任何内容,他必须再次向元老院提出请求。
legati cum iis mandatis in Africam missi C. Terentius Varro, Sp. Lucretius, Cn. Octavius. quinqueremes singulis datae.
带着这些指令被派往非洲的使节是盖乌斯·特伦提乌斯·瓦罗、斯普里乌斯·卢克莱修、格奈乌斯·奥克塔维乌斯。每人被分配了一艘五列桨战船。
- 31.11.3Etruriae praesidio essent
双与格结构(表示利益的与格“Etruriae”和表示目的的与格“praesidio”)。关系从句中的动词“essent”是虚拟式未完成过去时,表示元老院的目的或意图。
- 31.11.10serius in Africam traiciendi
属格动名词“traiciendi”修饰名词“causa”(意为“渡海的……原因”)。比较级副词“serius”作绝对比较级使用,意为“比通常更迟”或“过迟”。
- 31.11.17permittenti
与格现在分词,与间接引语中作间接宾语的与格“Verminae”一致。在此处分词起条件从句的作用(“如果他委派……”)。
翻译:Gemini 3.5 Flash(2026-05-25 发布)・修订记录(1 处,最近 2026-10-12)
- 2026-10-12 统一书写 — 译文 1 处
