← 李维

自建城以来史

§22.25.1-22.25.19

梅蒂利乌斯谴责法比乌斯与平分指挥权法案

在罗马因米努基乌斯的胜利而欢欣鼓舞之际,保民官梅蒂利乌斯强烈谴责独裁官法比乌斯,并提议平分独裁官与骑兵长官的权力,特伦提乌斯·瓦罗成为该法案的唯一支持者。

显示 ▾
显示
译文
字体
AI ↗
← 上一节下一节 →
§22.25.1

​de his rebus persaepe et in senatu et in contione actum est.

关于这些事情,无论在元老院还是在公民大会上,都进行了非常频繁的讨论。

§22.25.2

​cum laeta civitate dictator unus nihil nec famae nec litteris crederet et, ut vera omnia essent, secunda se magis quam adversa timere diceret, ​tum M. Metilius tribunus plebis id enim vero ferendum esse negat:

当整个国家都在欢欣鼓舞时,唯独独裁官一人既不相信传言也不相信来信,并且说,即使一切都是真的,他害怕顺境甚于害怕逆境,这时,平民保民官马尔库斯·梅蒂利乌斯声称这实在是无法容忍的:

§22.25.4

​non praesentem solum dictatorem obstitisse1 rei bene gerendae, sed absentem etiam gestae obstare ac sedulo tempus terere, quo diutius in magistratu sit solusque et Romae et in exercitu imperium habeat.

独裁官在场时,不仅阻碍了战事的顺利进行,而且在他不在场时,还阻碍了已经取得的战果,并且故意拖延时间,以便能更久地留任,并在罗马和军队中独掌大权。

§22.25.5

​quippe consulum alterum in acie cecidisse, alterum specie classis Punicae persequendae procul ab Italia ablegatum; ​duos praetores Sicilia atque Sardinia occupatos, quarum neutra hoc tempore praetore egeat; M. Minucium magistrum equitum, ne hostem videret, ne quid rei bellicae gereret, prope in custodia habitum.

因为事实上,执政官中的一人已在战场上牺牲,另一人则以追击迦太基舰队为名,被遣往远离意大利的地方;两位法务官分别被牵制在西西里和撒丁,而此时这两地都不需要法务官;至于骑兵长官马尔库斯·米努基乌斯,为了不让他看见敌人、不让他进行任何军事行动,几乎被监禁起来。

§22.25.7

​itaque hercule non Samnium modo, quo iam tamquam trans Hiberum agro Poenis concessum sit, sed Campanum Calenumque et Falernum agrum pervastatos esse, sedente Casilini dictatore et legionibus populi Romani agrum suum2 tutante.

因此,凭着赫拉克勒斯发誓,不仅萨姆尼乌姆——这片土地现在就像是埃布罗河对岸的土地一样被让给了迦太基人——而且坎帕尼亚、卡莱努斯以及法莱尔努斯的领地都被彻底蹂躏,而此时独裁官正闲坐在卡西利努姆,用罗马人民的军团保护着他自己的土地。

§22.25.8

​exercitum cupientem pugnare et magistrum equitum clausos prope intra vallum retentos, tamquam hostibus captivis arma adempta.

渴望战斗的军队和骑兵长官几乎被关闭在壕堑之内,就好像被俘虏的敌人被夺去了武器一样。

§22.25.9

​tandem, ut abscesserit inde dictator, ut obsidione liberatos, extra vallum egressos fudisse ac fugasse hostis.

最终,当独裁官从那里离开后,他们就像从围困中被释放出来一样,走出壕堑,击溃并击退了敌人。

§22.25.10

​quas ob res, si antiquus animus plebei Romanae esset, audaciter se laturum fuisse de abrogando Q. Fabi imperio; nunc modicam rogationem promulgaturum de aequando magistri equitum et dictatoris iure.

鉴于这些原因,如果罗马平民还保有昔日的志气,他本会大胆地提出关于罢免昆图斯·法比乌斯指挥权的法案;但现在,他将提出一项温和的议案,以平分骑兵长官和独裁官的权力。

§22.25.11

​nec tamen ne ita quidem prius mittendum ad exercitum Q. Fabium, quam consulem in locum C. Flamini suffecisset.

然而,即便如此,在补选出执政官以替代盖乌斯·弗拉米尼乌斯之前,也不应将昆图斯·法比乌斯派回军队。

§22.25.12

​dictator contionibus se abstinuit in actione minime popularis. ne in senatu quidem satis aequis auribus audiebatur, cum hostem verbis extolleret biennique ​clades per temeritatem atque inscitiam ducum acceptas referret et magistro equitum, quod contra dictum suum pugnasset, rationem diceret reddendam esse.

独裁官在极不受平民欢迎的举措中避免参加公民大会。甚至在元老院中,人们也未能用足够同情的心态去听他发言,当时他在言辞中赞扬敌人,并将这两年里因将领们的轻率与无知而遭受的惨败归咎于他们,并声称骑兵长官因违背其命令进行战斗而必须作出交代。

§22.25.14

​si penes se summa imperii consiliique sit, prope diem effecturum, ut sciant homines bono imperatore haud magni fortunam momenti esse, ​mentem rationemque dominari, et in tempore et sine ignominia servasse exercitum quam multa milia hostium occidisse maiorem gloriam esse.

如果最高指挥权和决策权掌握在他手中,他不久就会让人们明白,对于一位优秀的将领来说,运气并没有多大分量,而是智慧和理智起支配作用;在适当的时机且不带耻辱地保存了军队,比消灭成千上万的敌人是更大的荣耀。

§22.25.16

​huius generis orationibus frustra habitis et consule creato M. Atilio Regulo, ne praesens de iure imperii dimicaret, pridie quam rogationis ferendae dies adesset, nocte ad exercitum abiit.

在徒劳地发表了这类演说并且马尔库斯·阿蒂利乌斯·雷古鲁斯被选为执政官后,为了不亲自就指挥权问题进行争论,他在法案提交日的前一天夜里,启程前往军队。

§22.25.17

​luce orta cum. plebis concilium esset, magis tacita invidia dictatoris favorque magistri equitum animos versabat, quam satis audebant homines3 ad suadendum quod vulgo placebat prodire, et favore superante auctoritas tamen rogationi deerat.

天亮以后,平民会召开时,人们心中更多的是对独裁官默然的怨恨和对骑兵长官的支持,而没有足够的勇气站出来支持大众所喜欢的主张;尽管支持的呼声压倒了一切,但该议案依然缺乏权威支持。

§22.25.18

​unus inventus est suasor legis C. Terentius Varro, qui priore anno praetor fuerat, loco non humili solum sed etiam sordido ortus.

最终只找到了一位该法案的支持者,即盖乌斯·特伦提乌斯·瓦罗。他前一年曾担任法务官,出身不仅卑微,甚至可以说极其低微。

§22.25.19

​patrem lanium fuisse ferunt, ipsum institorem mercis,4 filioque hoc ipso in servilia eius artis ministeria usum.

人们传说他的父亲曾是个屠夫,亲自零售货物,并且把这同一个儿子用于该行业奴隶般的劳役之中。

语法注4 条
  1. 22.25.4non praesentem solum dictatorem obstitisse

    平民保民官梅蒂利乌斯指控演说的间接引语(对格加不定式结构)的开始。主句动词 negat 在逻辑上引出其论点,间接引语一直延续至 habeat。

  2. 22.25.7agrum suum

    反身物主形容词 suus 指向的不是主句的主语,而是夺格绝对结构中的逻辑主语 dictatore(法比乌斯)。这里结合了汉尼拔特意不践踏法比乌斯私有财产的历史事实,意为“他自己的(私有)土地”。

  3. 22.25.17magis tacita invidia dictatoris favorque magistri equitum animos versabat, quam satis audebant homines

    比较级 magis ... quam ... 的结构。虽然主语有两个(invidia 和 favor),但动词 versabat 采用单数形式,与较近的主语 favor 一致,或将两者视为一个复合概念。比较的后半部分 quam 从句并非名词性对比,而是作为整个句子的程度对比,意为“与其说人们有足够的勇气站出来倡导,不如说【对独裁官的怨恨和对骑兵长官的支持】更在动摇着人心”。

  4. 22.25.19patrem lanium fuisse ferunt, ipsum institorem mercis

    由 ferunt(传说/人们说)引导的对格加不定式结构。对格代词 ipsum 指代前文的 patrem(父亲),意为“父亲本人就是货物的零售商”。

翻译:Gemini 3.5 Flash(2026-05-25 发布)・修订记录(4 处,最近 2026-10-12)
  • 2026-10-12 统一书写 — 译文 2 处
  • 2026-09-22 AI校阅 — 原文 1 处
  • 2026-09-21 AI校阅 — 译文 1 处
urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:22.25.1-22.25.19