← 李维

自建城以来史

§1.12.1-1.12.10

罗慕路斯的祈愿与萨宾之战的逆转

在与萨宾人的战斗中,罗马军队处于劣势,罗慕路斯向朱庇特许愿建庙以重振士气。萨宾人领袖梅蒂乌斯·库尔蒂乌斯曾压制罗马军,但被罗慕路斯反击逼入沼泽,随后两军重新陷入激战。

显示 ▾
显示
译文
字体
AI ↗
← 上一节下一节 →
§1.12.1

​tenuere tamen arcem Sabini atque inde postero die, cum Romanus exercitus instructus quod inter Palatinum Capitolinumque collem campi est1 complesset, non prius descenderunt in aequum, quam2 ira et cupiditate recuperandae arcis3 stimulante animos in adversum Romani subiere.

然而,萨宾人占领了要塞,并在第二日,当罗马军队列队填满了帕拉蒂尼山与卡皮托里尼山之间的平原时,萨宾人直到罗马人在夺回要塞的愤怒和渴望的驱使下往上进攻时,才下到平地上来。

§1.12.2

​principes utrimque pugnam ciebant, ab Sabinis Mettius Curtius, ab Romanis Hostius Hostilius. hic rem Romanam iniquo loco ad prima signa animo atque audacia sustinebat.

双方的领袖都在鼓动战斗,萨宾人一方是梅蒂乌斯·库尔蒂乌斯,罗马人一方是霍斯蒂乌斯·霍斯蒂里乌斯。后者在不利的地势上,在最前线以勇气和胆识支撑着罗马的事业。

§1.12.3

​ut Hostius cecidit, confestim Romana inclinatur acies fusaque est ad veterem portam Palatii.

随着霍斯蒂乌斯战死,罗马战线立即动摇,退溃到帕拉蒂尼的旧门。

§1.12.4

​Romulus et ipse turba fugientium actus arma ad caelum tollens “Iuppiter, tuis” inquit “iussus avibus hic in Palatio prima urbi fundamenta ieci. arcem iam scelere emptam Sabini habent; inde huc armati superata media valle tendunt; at tu, ​pater deum hominumque, hinc saltem arce hostes, deme terrorem Romanis fugamque foedam siste. hic ego tibi templum Statori Iovi, ​quod monumentum sit4 posteris tua praesenti ope servatam urbem esse,5 voveo.”

罗慕路斯本人也被逃亡的人群裹挟,他向天举起武器说道:“朱庇特啊,在你的神鸟的指示下,我在这里帕拉蒂尼山奠定了这座城市的最初基础。现在萨宾人占领了因罪恶而被买通的要塞;他们正武装起来,穿过中间的谷地向这里进发。但是你,诸神与人类之父,至少从这里击退敌人,消除罗马人的恐惧,并制止这耻辱的逃跑。在此,我向你许愿建造一座‘阻滞者朱庇特’的神殿,作为后世的纪念,昭示这座城市是在你及时的帮助下获救的。”

§1.12.7

​haec precatus, velut si sensisset auditas preces, “hinc” inquit, “Romani, Iuppiter optimus maximus resistere atque iterare pugnam iubet.” restitere Romani tamquam caelesti voce iussi; ipse ad primores Romulus provolat.

如此祈祷后,仿佛他已感到祈祷被听到一般,他说道:“罗马人啊,至善至大的朱庇特从这里命令你们驻足并重整战斗。”罗马人仿佛受到天外之音的命令一般停了下来;罗慕路斯本人向最前线冲去。

§1.12.8

​Mettius Curtius ab Sabinis princeps ab arce decucurrerat et effusos egerat Romanos, toto quantum foro spatium est. nec procul iam a porta Palatii erat clamitans: “vicimus perfidos hospites, inbelles hostes; iam sciunt longe aliud esse virgines rapere, aliud pugnare cum viris.”

萨宾人的领袖梅蒂乌斯·库尔蒂乌斯从要塞冲下来,将溃散的罗马人赶过了广场的整个空间。他当时已经离帕拉蒂尼的城门不远,大喊着:“我们战胜了背信弃义的款待者、怯懦的敌人!现在他们知道了,抢夺处女是一回事,与真正的男人战斗是另一回事。”

§1.12.9

​in eum haec gloriantem cum globo ferocissimorum iuvenum Romulus impetum facit. ex equo tum forte Mettius pugnabat; eo pelli facilius fuit. pulsum Romani persequuntur; et alia Romana acies audacia regis accensa fundit Sabinos.

针对如此夸耀的他,罗慕路斯率领一队最凶猛的青年发起了冲击。当时梅蒂乌斯正好在骑马战斗,因此击退他更容易。罗马人追击被击退的他;另一支罗马战线被国王的勇敢所点燃,击溃了萨宾人。

§1.12.10

​Mettius in paludem sese strepitu sequentium trepidante equo coniecit; averteratque6 ea res etiam Sabinos tanti periculo viri. et ille quidem annuentibus ac vocantibus suis favore multorum addito animo evadit; Romani Sabinique in media convalle duorum montium redintegrant proelium. sed res Romana erat superior.

梅蒂乌斯连同因追击者的喧嚣而受惊的马,一起投入了沼泽中;由于如此伟大的人处于危险中,这一事件也转移了萨宾人的注意力。而他本人在族人的示意和呼唤下,加上许多人的鼓舞,最终脱险;罗马人和萨宾人在两座山之间的谷地中央重开战端。但罗马人更胜一筹。

语法注6 条
  1. 1.12.1quod ... campi est

    名词 campus 的属格 campi 作为部分属格(partitive genitive)修饰中性关系代词 quod,字面意思是“平原中……的部分”,即指“位于两山之间的平原”。

  2. 1.12.1non prius ... quam

    被拆开(tmesis)的从属连词 non prius ... quam,表示“直到……才……”(直译为“在……之前不……”)。此处引导由 quam 开始的从属句,动词为 subiere(即 subierunt)。

  3. 1.12.1recuperandae arcis

    修饰名词 cupiditate(夺格)的动形容词(gerundive)吸引构文。这里没有使用动名词短语 recuperandi arcem,而是让动形容词 recuperandae 与其宾语 arx 的单数属格形式 arcis 在性、数上保持一致。

  4. 1.12.6quod monumentum sit

    关系代词 quod 伴随虚拟语气现在时 sit,构成表示目的的关系从句(“以此作为……的纪念碑”)。

  5. 1.12.6tua praesenti ope servatam urbem esse

    说明 monumentum 具体内容等同形式的“对格与不定式”(A.C.I.)结构,意为“(昭示)城市因你当下的帮助而获救”。

  6. 1.12.10averteratque

    主动词是 averterat(过去完成时),主语为 ea res(那一事件),宾语为 Sabinos。伴随原因夺格 tanti periculo viri(由于如此伟大人物的危险),表明梅蒂乌斯的危机分散了萨宾人的注意力。

翻译:Gemini 3.5 Flash(2026-05-25 发布)・修订记录(1 处,最近 2026-09-21)
  • 2026-09-21 AI校阅 — 原文 1 处
urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:1.12.1-1.12.10