← 贺拉斯

书信诗

§2.2.146-2.2.216

财富执念的虚妄与对明智生活的追求

诗人从哲学角度反思了追求物质财富的虚无,指出真正的智慧在于正确地享受生活,而非执着于所有权。他奉劝人们在死亡收割一切之前,摆脱贪婪等情欲,体面地退出舞台。

显示 ▾
显示
译文
字体
AI ↗
← 上一节下一节 →
146

​Si tibi nulla sitim finiret copia lymphae,

如果哪怕再多的清水也无法止住你的口渴,

​narrares medicis: quod,1 quanto plura parasti,

你会去告诉医生:然而,你得到的越多,

​tanto plura cupis, nulline faterier audes?

就越想得到更多,这件事你难道不敢向任何人坦白吗?

​si volnus tibi monstrata radice vel herba

如果有人给你指明了某种树根或草药,而你的伤口

150

​non fieret levius, fugeres radice vel herba

并没有减轻,你就会避免再用这毫无疗效的树根或草药

​proficiente nihil curarier: audieras, cui

来进行治疗。你曾听说过,神明

​rem di donarent, illi decedere pravam

赐予财富的人,他身上的愚蠢

​stultitiam; et cum sis nihilo sapientior ex quo

就会离去;然而,既然你自从变得更加富足之后

​plenior es, tamen uteris monitoribus isdem?

并没有变得更聪明,你却依然听信那些同样的建言者吗?

155

​At si divitiae prudentem reddere possent,

但如果财富能够使你变得睿智,

​si cupidum timidumque minus te, nempe ruberes,

如果它们能减少你的贪婪与恐惧,那么,如果世上还有比你更

​viveret in terris te si quis avarior uno.

贪婪的人活着,你定会感到羞愧。

​si proprium est, quod quis libra mercatus et aere est,

如果用天秤和青铜币买下的东西就属于自己,

​quaedam, si credis consultis, mancipat usus;2

那么,如果你相信法学家,某些东西则是靠“使用”来获得所有权的;

160

​qui te pascit ager tuus est, et vilicus Orbi,

滋养你的田地就是你的,而奥尔比乌斯的管家,

​cum segetes occat tibi mox frumenta daturas,

当他耙平那不久后将为你提供粮食的麦田时,

​te dominum sentit, das nummos, accipis uvam,

他就视你为主。你付钱,你得到葡萄、

​pullos, ova, cadum temeti: nempe modo isto

雏鸡、鸡蛋、一瓮美酒:显然,通过这种方式,

​paulatim mercaris agrum, fortasse trecentis

你是在一点点买下那块田地,它也许是曾经花去

165

​aut etiam supra nummorum milibus emptum.

三十万塞斯特尔提乌斯、甚至更多钱买来的。

​quid refert, vivas numerato nuper an olim?

你是靠最近付清的钱还是靠很久以前付清的钱生活,这有什么区别?

​emptor Aricini quondam Veientis et arvi

曾经买下阿里基亚或维伊田地的人,

​emptum cenat holus, quamvis aliter putat; emptis

吃着买来的蔬菜,尽管他自己不这么认为;他用买来的

​sub noctem gelidam lignis calefactat aënum;

木柴,在寒冷的夜里烧热他的铜锅;

170

​sed vocat usque suum, qua populus adsita certis

但他却一直把那里称为“自己的”,直到栽种的白杨树以确定的

​limitibus vicina refugit iurgia; tamquam

界限避免了与邻里的纠纷;仿佛

​sit proprium quicquam, puncto quod mobilis horae

凡事能有其永久所有权似的——在转瞬即逝的一刻,

​nunc prece, nunc pretio, nunc vi, nunc morte suprema

或是通过恳求,或是通过金钱,或是通过武力,或是通过最终的死亡,

​permutet dominos et cedat in altera iura.

它就会更换主人,转入他人的法权之下。

175

​sic quia perpetuus nulli datur usus, et heres

既然谁也没有永久的使用权,而继承人

​heredem alterius velut unda supervenit undam,

就像一浪推着一浪般接替着另一个继承人,

​quid vici prosunt aut horrea? quidve Calabris

庄园或粮仓又有什么用处?或者在卡拉布里亚的

​saltibus adiecti Lucani, si metit Orcus

牧场上再增加卢卡尼亚的土地,如果冥王

​grandia cum parvis, non exorabilis auro?

绝不为黄金所动,将伟大的与微小的一并收割?

180

​Gemmas, marmor, ebur, Tyrrhena sigilla, tabellas,

宝石、大理石、象牙、伊特鲁里亚小雕像、绘画、

​argentum, vestes Gaetulo murice tinctas

银器、用盖图利亚紫红染料染成的衣裳——

​sunt qui non habeant, est qui non curat habere,

有些人无法拥有,而有些人却根本不在乎拥有。

​cur alter fratrum cessare et ludere et ungui

为什么兄弟中的一人宁愿赋闲、玩乐、涂抹香油,

​praeferat Herodis palmetis pinguibus, alter

胜过海洛德那肥沃的棕榈林,而另一人

185

​dives et importunus ad umbram lucis ab ortu

虽然富有却终日忙碌,从日出到夜幕降临,

​silvestrem flammis et ferro mitiget agrum,

用烈火和铁器去开垦荒凉的田地,

​scit Genius, natale comes qui temperat astrum,

守护神知道,他是伴随并支配我们诞生之星的同伴,

​naturae deus humanae, mortalis in unum

是人类本性的神明,与每个具体的

​quodque caput,3 voltu mutabilis, albus et ater.

个人一同死去,他的面容千变万化,时而洁白,时而漆黑。

190

​utar et ex modico, quantum res poscet, acervo

我要享用财富,并根据需要从我那温和的积蓄中索取,

​tollam, nec metuam quid de me iudicet heres,

也不怕我的继承人将来会如何评判我,

​quod non plura datis invenerit; et tamen idem

只因他发现我留下的没有比原先给他的更多;然而,同样是我,

​scire volam, quantum simplex hilarisque nepoti

我也想知道,朴素而快乐的人与放荡的败家子之间有多大的不同,

​discrepet et quantum discordet parcus avaro.

以及节俭的人与守财奴之间有多大的差距。

195

​distat enim, spargas tua prodigus, an neque sumptum

因为这大不相同:你是像个败家子一样挥霍你的财产,还是既不愿

​invitus facias neque plura parare labores,

勉强开销,也不费心去谋求更多,

​ac potius, puer ut festis Quinquatribus olim,

反而像从前在五神节里度过假期的男孩一样,

​exiguo gratoque fruaris tempore raptim,

匆匆享受那短暂而快乐的时光。

​pauperies immunda domus procul absit: ego, utrum

只要家里没有肮脏的贫穷就行。至于我,无论

200

​nave ferar magna an parva, ferar unus et idem.

我乘的是大船还是小船,我还是那个我,并无二致。

​non agimur tumidis velis Aquilone secundo:

我们虽不曾乘着顺风、扬起饱满的帆前行,

​non tamen adversis aetatem ducimus Austris,

但我们也不曾在逆境的风中虚度光阴;

​viribus, ingenio, specie, virtute, loco, re

在力量、才智、外貌、美德、地位、财产方面,

​extremi primorum, extremis usque priores.

我们在最优秀的人中敬陪末座,却始终领先于最底层的人。

205

​Non es avarus: abi. quid? cetera iam simul isto

你不贪财:那很好。但怎么说?其他的恶习是否也连同那个

​cum vitio fugere? caret tibi pectus inani

缺点一起消失了?你的内心是否摆脱了空洞的

​ambitione? caret mortis formidine et ira?

虚荣?它是否免受死亡的恐惧和愤怒的侵扰?

​somnia, terrores magicos, miracula, sagas,

你嘲笑梦境、魔法恐怖、奇迹、女巫、

​nocturnos lemures portentaque Thessala rides?

夜间的亡灵和色萨利的妖术吗?

210

​natalis grate numeras? ignoscis amicis?

你是否心怀感激地数着自己的生日?你宽容朋友吗?

​lenior et melior fis accedente senecta?

随着暮年将至,你是否变得更加温和、更加善良?

​quid te exempta iuvat spinis de pluribus una?

如果从众多的刺中只拔掉一根,这对你又有何益?

​vivere si recte nescis, decede peritis,

如果你不知道如何正确地生活,那就给懂得的人让路吧。

​lusisti satis, edisti satis atque bibisti:

你已经玩够了,吃够了,也喝够了:

215

​tempus abire tibi est, ne potum largius aequo4

是你该离去的时候了,免得在你过度饮酒之后,

​rideat et pulset lasciva decentius aetas.

那些可以放肆得更合时宜的年轻一代嘲笑你并把你轰走。

语法注4 条
  1. 2.2.147quod

    引导一个名词性从句(“……这一事实”),作为说明和表白的对象(与 faterier audes 连用),解释了与肉体干渴相对应的精神上的贪婪。

  2. 2.2.159mancipat usus

    指罗马法中的“时效取得”(usucapio)。主语 usus(使用)在诗意上被说成是执行了 mancipat(正式所有权转让)这一法理动作。

  3. 2.2.188mortalis in unum / quodque caput

    caput 是提喻法,指“个人/生命”。这里表达了哲学观点:每个人独特的守护神(Genius)是会随着其守护个体的死亡而消逝的。

  4. 2.2.215potum largius aequo

    potum 是宾格完成分词,修饰省略的代词 te(你)。largius aequo 是带有比较级的习惯表达,意为“比适度(aequo)更过量地(largius)”。

翻译:Gemini 3.5 Flash(2026-05-22 发布)・修订记录(2 处,最近 2026-09-22)
  • 中于 2026-05-24 由 Gemini 3.5 Flash 重新翻译
  • 2026-09-22 AI校阅 — 原文 1 处
  • 2026-09-21 AI校阅 — 译文 1 处
urn:cts:latinLit:phi0893.phi005.humanitext-lat2:2.2.146-2.2.216