← 贺拉斯

书信诗

§2.1.135-2.1.203

诗歌功用与罗马戏剧的历史演变及观众品味

作者阐述了诗歌在宗教与社会中的功用,追溯了罗马戏剧从费斯肯尼亚歌谣向模仿希腊悲剧的历史演变,并批判了喜剧作家的艺术怠慢以及罗马观众沉迷于视觉奇观而非戏剧本身的庸俗品味。

显示 ▾
显示
译文
字体
AI ↗
← 上一节下一节 →
135

​caelestis implorat1 aquas docta prece blandus,

[合唱队]用学到的祈祷词温柔动人地祈求天降甘霖,

​avertit morbos, metuenda pericula pellit,

驱散疾病,赶走可怕的危险,

​impetrat et pacem et locupletem frugibus annum,

赢得和平以及五谷丰登的丰收年;

​carmine di superi placantur, carmine Manes.

借由歌谣,天上的神灵得到抚慰,借由歌谣,亡灵们也是如此。

​Agricolae prisci, fortes parvoque beati,

古老的农夫们,强壮且安于清贫,

140

​condita post frumenta levantes tempore festo

在谷物收仓之后,借着节日的时刻,

​corpus et ipsum animum spe finis dura ferentem,

让肉体以及那怀着终结希望而忍受艰难的灵魂本身得到放松,

​cum sociis operum et pueris et coniuge fida.

还有他们辛劳的伙伴、孩子们以及忠诚的妻子。

​Tellurem porco, Silvanum lacte piabant,

他们用母猪祭祀大地,用鲜乳祭祀西尔瓦努斯,

​floribus et vino Genium memorem brevis aevi,2

用鲜花和美酒祭祀那记着生命短暂的保护神。

145

​Fescennina per hunc inventa licentia morem

通过这一习俗,诞生的费斯肯尼亚式的放纵,

​versibus alternis opprobria rustica fudit,

用一唱一和的诗行倾泻着粗俗的嘲讽,

​libertasque recurrentis accepta per annos

这种在年复一年的轮回中广受欢迎的自由,

​lusit amabiliter, donec iam saevus apertam

曾友好地嬉戏,直到如今,这残忍的

​in rabiem coepit verti iocus et per honestas

玩笑开始转变为公开的狂暴,并在体面的

150

​ire domos impune minax, doluere3 cruento

人家之间横行,肆无忌惮地发出威胁。被血腥的

​dente lacessiti; fuit intactis quoque cura

牙齿咬伤的人感到痛苦;未受伤害的人也产生了对

​condicione super communi; quin etiam lex

共同处境的担忧;甚至还制定了法律

​poenaque lata, malo quae nollet carmine quemquam

和刑罚,不允许任何人被恶意的歌谣所贬低:他们改变了作风,由于对大棒的恐惧,

​describi: vertere modum, formidine fustis4​ad bene dicendum delectandumque redacti.

被迫去说好话并提供娱乐。

​Graecia capta ferum victorem cepit et artis

被征服的希腊反过来征服了她粗野的征服者,并将艺术

​intulit agresti Latio, sic horridus ille

带入了粗鄙的拉提乌斯,于是那粗糙的

​defluxit numerus Saturnius, et grave virus

萨图尔尼乌斯诗形便流逝了,而难闻的毒害,

​munditiae pepulere; sed in longum tamen aevum

洗练之风将其驱除;但在很长的时代里,

160

​manserunt hodieque manent vestigia ruris.

农村的痕迹曾经存留,且在今天依然存留。

​serus5 enim Graecis admovit acumina chartis

因为[罗马人]很晚才将智慧转向希腊的文献,

​et post Punica bella quietus quaerere coepit,

并且在布匿战争之后,在和平中开始探寻,

​quid Sophocles et Thespis et Aeschylus utile ferrent.

索福克勒斯、泰斯庇斯和埃斯库罗斯带来了什么有益之物。

​temptavit quoque rem, si digne vertere posset,

他也尝试了这件事,看自己是否能体面地进行翻译,

165

​et placuit sibi, natura sublimis et acer:

并对自己感到满意,因为他生性高迈且热烈:

​nam spirat tragicum satis et feliciter audet,

他的确散发着足够的悲剧气魄,并敢于作成功的尝试,

​sed turpem putat inscite metuitque lituram.6

但他因无知而认为涂改是可耻的,并对此感到害怕。

​Creditur, ex medio quia res accersit, habere

人们相信,因为喜剧从日常生活中取材,所以

​sudoris minimum, sed habet Comoedia tanto

需要的汗水最少;但喜剧所承受的

170

​plus oneris, quanto veniae minus, adspice, Plautus

负担有多重,它得到的宽容就有多狭窄。看啊,普劳图斯

​quo pacto partis tutetur amantis ephebi,

是以何种方式维持着恋爱中的年轻人的角色,

​ut patris attenti, lenonis ut insidiosi,

又是如何维持着精明的父亲、狡诈的鸨母的角色,

​quantus sit Dossennus edacibus in parasitis,

多塞努斯在贪婪的食客中间显得多么了不起,

​quam non adstricto percurrat pulpita socco.7

又是如何穿着松松垮垮的便鞋在舞台上疾走。

175

​gestit enim nummum in loculos demittere, post hoc

因为他只渴望将钱币塞进钱袋,在这之后

​securus cadat an recto stet fabula talo.

他就无忧无虑了,无论剧作是倒下还是直立在脚踝上。

​Quem tulit ad scaenam ventoso Gloria curru,

凡是由荣耀用风一般的战车载上舞台的人,

​exanimat lentus spectator, sedulus inflat: sic leve,

冷淡的观众会让他气馁,热切的观众则会让他膨胀:如此轻浮、

​sic parvum est, animum quod laudis avarum

如此微小的东西,就能摧毁或重振那贪恋赞美的心灵。

180

​subruit aut reficit. valeat res ludicra, si me

走开吧,滑稽剧,如果

​palma negata macrum, donata reducit opimum.

被拒绝的奖牌让我消瘦,而赐予的奖牌又让我丰满地回来。

​Saepe etiam audacem fugat hoc terretque poetam,

常常,甚至连大胆的诗人也会被这件事情赶走和吓退:

​quod numero plures, virtute et honore minores,

即那些在人数上占多数,但在德行和荣誉上较差、

​indocti stolidique et depugnare parati,

无知愚蠢且随时准备决斗的人,

185

​si discordet eques, media inter carmina poscunt

如果骑士阶层持有异议,会在诗歌中途要求

​aut ursum aut pugiles: his nam plebecula gaudet.

或者是熊,或者是拳击手;因为平民百姓最喜乐于此。

​verum equitis quoque iam migravit ab aure voluptas

但即使是骑士的乐趣,如今也已经完全从耳朵

​omnis ad incertos oculos et gaudia vana.

转移到了飘忽不定的眼睛和虚无的快乐之上。

​quattuor aut pluris aulaea premuntur8 in horas,

四个或更多的小时里,大幕被拉下(保持降下状态),

190

​dum fugiunt equitum turmae peditumque catervae;

在此期间,骑兵中队和步兵人群四处逃散;

​mox trahitur manibus regum fortuna retortis,

不久,被反绑双手的君王们被拖了上来,

​esseda festinant, pilenta, petorrita, naves,

战车急驰,各式马车、篷车、船只奔流而过,

​captivum portatur ebur, captiva Corinthus.

被掠夺的象牙、被征服的科林斯被运送过来。

​si foret in terris, rideret Democritus, seu

如果德谟克利特还在世上,他会大笑,无论是

195

​diversum confusa genus panthera camelo

豹与骆驼混杂的异类猛兽,

​sive elephans albus volgi converteret ora;

还是白象,吸引了大伙的视线;

​spectaret populum ludis attentius ipsis

相比戏剧本身,他会更专注地观察人群,

​ut sibi praebentem nimio spectacula plura:

认为人群给他提供了远远更多的奇观;

​scriptores autem narrare putaret asello

至于作家们,他会认为他们是在对一只聋

200

​fabellam surdo. nam quae pervincere voces

驴讲故事。因为,有什么声音能压过

​evaluere sonum, referunt quem nostra theatra?

我们剧场所回响的那些喧嚣呢?

​Garganum mugire putes nemus aut mare Tuscum;

你会以为是加尔加努斯的森林在怒吼,或者是托斯卡纳的大海;

​tanto cum strepitu ludi spectantur et artes

在如此巨大的嘈杂声中,人们观看着戏剧与艺术。

语法注8 条
  1. 2.1.135implorat

    动词 'implorat' 的逻辑主语是前一行(§2.1.134)中出现的合唱队('chorus')。

  2. 2.1.144Genium memorem brevis aevi

    “记住生命短暂的保护神”这一表达反映了罗马人对格尼乌斯(个人守护神)的信仰,强调由于生命短暂,人们应当在有生之年及时行乐的理念。

  3. 2.1.150doluere

    这是完成时动词的缩略形式(doluere = doluerunt)。其主语是下一行的 'lacessiti',指那些受到残忍戏谑伤害或挑衅的人。

  4. 2.1.154formidine fustis

    “对大棒的恐惧”指罗马《十二表法》中所规定的历史事实,即创作或唱诵诽谤、侮辱性歌谣(malo carmine)的人将被处以大棒殴打致死的极刑(fustuarium)。

  5. 2.1.161serus

    形容词 'serus'(迟的)在此处作状语使用,意为“迟迟地”或“很晚才”,修饰动词 'admovit'。上下文暗示的主语是罗马人或罗马的作诗精神。

  6. 2.1.167lituram

    原意指用蜡板写字时的“涂改、擦拭”。在文学创作中引申为修改、推敲。作者在此批判当时的罗马悲剧作家容易自满、害怕并逃避严格的修改与删减。

  7. 2.1.174socco

    'soccus'(轻便平底鞋)是喜剧演员穿的鞋,与悲剧演员穿的厚底高筒靴(cothurnus)相对,是喜剧流派的象征。'non adstricto'(未系紧的、松垮的)比喻普劳图斯等人在戏剧诗律和结构上的散漫与不严谨。

  8. 2.1.189aulaea premuntur

    在古罗马剧场中,与现代相反,演出开始时大幕会被“拉下”(降入舞台下方的凹槽中),演出结束时再拉起。因此,大幕持续落下数小时(premuntur),描绘了视觉杂耍和奇观连绵不断、压倒了戏剧台词本身的糟糕现状。

翻译:Gemini 3.5 Flash(2026-05-22 发布)urn:cts:latinLit:phi0893.phi005.humanitext-lat2:2.1.135-2.1.203